Boşanma Davalarında Geçici Önlemler
Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca, boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim, davanın kesinleşmesine kadar tarafların ve çocukların temel ihtiyaçlarını güvence altına almak için boşanma davalarında geçici önlemleri re’sen alır. Bu önlemler; eşlerin barınması, geçimi (tedbir nafakası), malların yönetimi ve korunması ile çocukların bakımı, korunması, kişisel ilişki düzeni ve çocuğa tedbir nafakası gibi başlıklarda geçici bir denge kurmayı amaçlar. Böylece, yargılama sürecinde tarafların ekonomik ve sosyal durumları ile çocuğun üstün yararı korunur; tutukluluk, işsizlik veya askerlik gibi durumlar dahi somut olaydaki gelir/servet imkânlarıyla birlikte değerlendirilerek adil bir geçici rejim tesis edilir.
Boşanma ve ayrılık davası açılınca davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemler 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169 hükmüne göre aile mahkemesi hâkimi tarafından alınmalıdır. Geçici önlemler ikiye ayrılır:
- Eşlere ilişkin geçici önlemler
- Çocuklara ilişkin geçici önlemler olmak üzere ikiye ayrılır.,
Eşlere İlişkin Geçici Önlemler
Eşlere İlişkin Geçici Önlemler
Boşanma ve ayrılık davası açılınca davanın devamı süresince gerekli olan ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169 hükmüne göre aile mahkemesi hâkimi tarafından eşlere yönelik olarak alınmaya örnek olarak verilen geçici önlemler şunlardır:
Eşlere İlişkin Geçici Önlemler
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca, boşanma veya ayrılık davası süresince aile mahkemesi hâkimi, eşlerin ekonomik ve kişisel durumlarını korumaya yönelik çeşitli geçici önlemler alabilir.
| Geçici Önlem Türü | Açıklama |
|---|---|
| Eşlerin Barınmasına İlişkin Geçici Önlemler | Hâkim, taraflardan birinin barınma ihtiyacını gözeterek ortak konutun tahsisine veya kira bedeline yönelik geçici önlem alabilir. Gerekirse yeni konut düzenlemesi yapılabilir. |
| Eşlerin Geçimine İlişkin Geçici Önlemler (Tedbir Nafakası) | Ekonomik imkânı sınırlı olan eşin, dava süresince yaşamını sürdürebilmesi için diğer eşin katkı payı olarak tedbir nafakası ödemesine karar verilebilir. |
| Eşlerin Mallarına İlişkin Geçici Önlemler | Malların yönetimi, tasarrufun kısıtlanması veya tapuya şerh verilmesi gibi önlemler alınabilir. Amaç, tarafların malvarlığının korunmasıdır. |
| Diğer Geçici Önlemler | İhtiyaç hâlinde, hâkim eşlerin kişisel güvenliği veya üçüncü kişilerle ilişkileri açısından ek önlemler alabilir. Bu kapsamda iletişim, erişim veya harcama sınırlandırmaları uygulanabilir. |
Eşlerin Barınmasına İlişkin Geçici Önlemler
Hâkim, taraflardan birinin barınma ihtiyacını gözeterek ortak konutun tahsisine veya kira bedeline yönelik geçici önlem alabilir. Gerektiğinde yeni konut düzenlemesi yapılabilir.
Eşlerin Geçimine İlişkin Geçici Önlemler (Tedbir Nafakası)
Maddi gücü yetersiz olan eşin, dava süresince yaşamını sürdürebilmesi için diğer eşin katkı payı olarak tedbir nafakası ödemesine karar verilebilir.
Eşlerin Mallarına İlişkin Geçici Önlemler
Malların yönetimi, tasarrufun kısıtlanması veya tapuya şerh verilmesi gibi önlemler alınabilir. Amaç, tarafların malvarlığının korunmasıdır.
Diğer Geçici Önlemler
İhtiyaç hâlinde, hâkim eşlerin kişisel güvenliği veya üçüncü kişilerle ilişkileri açısından ek önlemler alabilir. Bu kapsamda iletişim, erişim veya harcama sınırlandırmaları uygulanabilir.
Eşin Geçimi İçin Geçici Önlem/Eşe Geçici Tedbir Nafakası (Tmk. m 169)
4721 sayılı TMK’nin “Geçici Önlemler” başlıklı 169. Maddesi boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakımı ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.” hükmünü içermektedir. Bu maddede Aile Hukukuna özgü özel tedbirler yer almaktadır. Anılan maddede yer alan geçici önlemlerden birisi, boşanma ve ayrılık davası devam ettiği sürece maddi imkanları kısıtlı olan eşin bakım ve geçimini diğer eşin katkısını sağlayan tedbir nafakasıdır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre eşlerden birisine eş sıfatı ile verilecek olan nafakalar; tedbir nafakası ve yoksulluk nafakasıdır.
Tedbir Nafakası
4721 sayılı Türk Medeni Kanun hükümlerine göre tedbir nafakası eşe geçici tedbir nafakası veya bağımsız tedbir nafakası olmak üzere iki şekilde verilebilir.
Bağımsız tedbir nafakası
Birlikte yaşamaya ara verilmesi sebebiyle ya da eşler birlikte yaşarken eşe verilen bağımsız tedbir nafakası (TMK 196-197) denilmektedir. Bağımsız tedbir nafakası bağımsız bir davanın konusu olarak verilebilir. Bağımsız tedbir nafakası davasında dikkate alınacak ölçü; tarafların kusur durumu değil, nafakayı talep eden eşin ayrı yaşamada haklı olup olmadığıdır.
Geçici tedbir nafakası
Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince geçici önlem olarak verilen tedbir nafakasına ise geçici tedbir nafakası denilmektedir. Boşanma veya ayrılık davası açılmakla koşullar varsa davaya bakan hâkim talep olmasa dahi davanın devamı süresince eşlerin geçimine ilişkin önlemleri kendiliğinden almak zorundadır.
Boşanma veya ayrılık davasında geçici tedbir nafakası belirlenirken kural olarak eşin nafaka yükümlülüğü ortadan kalkmaz.
Boşanma veya ayrılık davasında geçici tedbir nafakası belirlenirken kural olarak tutukluluk veya hükümlülük eşin nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Tutuklu veya Hükümlü eşin eğer başka bir geliri veya paraya çevrilecek malı veya serveti varsa tedbir nafakası vermekle yükümlüdür.
Boşanma veya ayrılık davasında geçici tedbir nafakası belirlenirken kural olarak özellikle işsizlik eşin nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İşsiz eşin eğer başka bir geliri veya paraya çevrilecek malı veya serveti varsa tedbir nafakası vermekle yükümlüdür.
Boşanma veya ayrılık davasında geçici tedbir nafakası belirlenirken kural olarak askerlik yapan eşin nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Askerlik görevini yapan erkek eşin geliri veya paraya çevrilebilecek malı veya serveti bulunup bulunmadığı araştırılmandır.
12.12.1996 tarihli ve 5/11 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında , “zorunlu askerlik görevini yapmakta olan ve şahsi geliri veya paraya çevrilebilir malı ve serveti bulunmayan kocanın nafaka ile sorumlu tutulamayacağına ” karar vermiştir. Mahkemece davalının yedek subay adayı olarak sevke tabi olduğuna ilişkin askerlik şubesinin 11.10.2012 tarihli yazısı esas alınarak müşterek çocuk yararına dava tarihinden geçerli olmak üzere dava süresince tedbir nafakası hükmetmiştir.
Boşanma veya ayrılık davasında ekonomik güçleri birbirine yakın olan eşlerin birbirine geçici tedbir nafakası verme zorunluluğu yoktur.
Boşanma veya ayrılık davasında geçici tedbir nafakası verilirken tarafların kusur durumu ölçü olarak alınmaz.
Bir başkasıyla evlilik dışı birliktelik yaşayan eşe geçici tedbir nafakası verilmez. Geçici tedbir nafakasını engelleyen birliktelik aşağıdaki koşulların birlikte gerçekleşmiş olup olmadığı hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınmalıdır. Bu koşullar.
- Başkası ile yaşlanıyor olmalıdır,
- Ekonomik destek bulunmalıdır,
- Gereksinin destekle sonlanmalıdır,
- Ekonomik birlik oluşmalıdır.
Bu şartların varlığı halinde eşe geçici tedbir nafakası verilmez.
Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin geçimine ilişkin geçici önlemleri re’sen alır. Bu sebeple geçici tedbir nafakasının kural olarak boşanma davası içinde istenmesi gerekir.
Eşin Barınması İçin Geçici Önlem
Eşin Barınması İçin Geçici Önlem
Hâkim, talep olmasa dahi boşanma veya ayrılık davası açılınca davanın devamı süresince eşlerin barınmasına ilişkin önlemleri kendiliğinden almak zorundadır. Boşanma veya ayrılık davası açılınca davanın devamı süresince barınma önlemini hâkim eşlerin oturdukları evin kira bedeline yönelik alabilir. Hâkim, boşanma veya ayrılık davasının devamı süresince barınmaya ilişkin aldığı önlemleri gerek gördüğünde kendiliğinden kaldırabilir, değiştirebilir, yerlerine yenilerini koyabilir.
Eşin Malına İlişkin Geçici Önlem | Boşanma Davalarında Geçici Önlemler
Aile mahkemesi hâkimi, boşanma veya ayrılık davası açılınca davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin mallarının yönetimine ilişkin geçici önlemleri 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 169.maddesine göre re’sen alır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 199.maddesine göre ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan mali bir yükümlülüğün yerine getirilmesi gerektiği ölçüde, eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, belirleyeceği malvarlığı değerleriyle ilgili tasarrufların ancak onun rızasıyla yapılabileceğine karar verebilir. Hâkim bu durumda gerekli önlemleri alır.
Hâkim, eşlerden birinin taşınmaz üzerinde tasarruf yetkisini kaldırırsa, re’sen durumun tapu kütüğüne şerh edilmesine karar verir.
Eşlerin birlikte yaşamaya ara vermesi boşanma veya ayrılık davası açılması dışında haklı bir sebebe dayanıyorsa 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 197.maddesine göre hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine eşlerin mallarının yönetimine ilişkin önlemleri alır. Ancak bu durumda eşlerden birinin istemi gereklidir. Eşlerden birinin açık veya örtülü olarak mallarının yönetimini diğer eşe bırakması halinde, aksi kararlaştırılmış olmadıkça vekâlet hükümleri uygulanır.
Çocuklara İlişkin Geçici Önlemler
4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 169.maddesine göre boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.
Çocuklara İlişkin Geçici Önlemler
TMK m.169 uyarınca, boşanma/ayrılık davası boyunca hâkim; çocuğun üstün yararını gözeterek bakım, korunma ve düzen ihtiyacına ilişkin geçici tedbirleri re’sen alabilir.
| Geçici Önlem Türü | Açıklama / Örnek Uygulama |
|---|---|
| Bir Tarafın Himayesine Bırakılması | Velayet tahsisi yapılmaksızın, dava süresince çocuğun geçici olarak anne veya babadan birine teslimi kararlaştırılabilir. Amaç, çocuğun günlük düzenini ve güvenliğini sürdürmektir. |
| Geçici Kişisel İlişki (Görüş) Düzeni | Çocuk bir tarafta kalırken diğer ebeveynle gün/saat esaslı geçici kişisel ilişki düzenlenir; bayram/özel gün planı da belirlenebilir. İhlal hâlinde icra/uyarı mekanizmaları işletilebilir. |
| Çocuğa Tedbir Nafakası | Bakım, eğitim ve sağlık giderlerini karşılamak üzere dava süresince tedbir nafakası hükmedilir. Gelir/servet durumu dikkate alınır; karar kesinleşene kadar infaz edilebilir. |
| Çocuk Mallarına Geçici Önlemler | Çocuğa ait malvarlığının korunmasına yönelik yönetim/tasarruf sınırlamaları getirilebilir; gerektiğinde kayyım/denetim mekanizması işletilir. |
| Çocuk Kaçırma Riskine Karşı Önlem | Pasaport/seyahat kısıtı, teslim/iadeye ilişkin kolluk desteği, okul/sağlık kurumlarına bildirim gibi tedbirler uygulanabilir. Acil hallerde ivedi koruma tedbirleri devreye alınır. |
| Aile Yanı ya da Kuruma Yerleştirme | Bedensel/zihinsel gelişim tehlikedeyse veya fiilen terk hali varsa; çocuk bir aile yanına veya kuruma yerleştirilebilir. Giderler, taraflar/çocuk ödeyemiyorsa Devletçe karşılanabilir. |
Bir Tarafın Himayesine Bırakılması
Velayet verilmeden, dava süresince çocuk geçici olarak anne/babadan birine teslim edilebilir.
Amaç: günlük düzen ve güvenliğin korunması.
Geçici Kişisel İlişki
Diğer ebeveynle gün/saat esaslı görüşme, bayram/özel gün planı ve teslim usulü belirlenir.
İhlalde icra/uyarı mekanizmaları işletilebilir.
Çocuğa Tedbir Nafakası
Bakım, eğitim, sağlık giderleri için dava süresince geçici nafaka hükmedilir.
Gelir/servet dikkate alınır; karar kesinleşene dek infaz mümkündür.
Çocuk Mallarına Geçici Önlemler
Malvarlığının korunması için yönetim ve tasarrufa sınırlamalar getirilebilir.
Çocuk Kaçırmada Önlem
Pasaport/seyahat kısıtı, teslim-iade düzeni, kurumlara bildirim ve kolluk desteği sağlanabilir.
Acil hallerde ivedi koruma tedbirleri devrededir.
Aile Yanı / Kurum
Gelişim tehlikesi/terk halinde çocuk aile yanına ya da kuruma yerleştirilebilir.
Giderler gerektiğinde Devletçe karşılanabilir.
Eşler, çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine birlikte özen göstermekle yükümlüdürler. Çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü taktirde, anne ve baba duruma çare bulamaz veya buna güçleri yetmezse hâkim, çocuğun korunması için uygun önlemleri alır.
5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.7b. 1 hükmüne göre çocuklar hakkında koruyucu ve destekleyici tedbir kararı;
- Çocuğun anası, babası
- Vasisi
- Bakım ve gözetiminden sorumlu kimse
- Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu
- Cumhuriyet savcısının istemi üzerine
- Re’sen çocuk hâkimi tarafından alınabilir.
Aile mahkemesi Hâkimi çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikede bulunulur veya çocuk manen terk edilmiş halde kalırsa çocuğun ana ve babadan alınarak;
- Bir aile yanına,
- Bir kuruma yerleştirebilir.
Alınacak olan önlemlerin gerektirdiği giderleri taraflar ile çocuğun ödeme gücü bulunmuyorsa giderler Devletçe karşılanır.
Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri aşağıdaki şekilde ayrımlayabiliriz;
- Çocuğun bir tarafın himayesine bırakılması,
- Çocukla geçici kişisel ilişki kurulması,
- Çocuğa geçici tedbir nafakası verilmesi,
- Çocuk mallarına geçici önlemler alınması,
- Çocuk kaçırmada önlem alınması
Çocuğun Bir Tarafın Himayesine Bırakılması
4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 169.maddesine göre alınan önlem çocuğun eşlerden birinin himayesine bırakılmasından ibarettir. Boşanma ve ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince bakım ve korunmasına ilişkin gerekli görürse velayet verilmeksizin çocukları eşlerden birine seslim kararı verebilir.
Çocukla Geçici Kişisel İlişki Kurulması
Boşanma ve ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince aile mahkemesi hâkimi çocuğun eşlerden birisine bırakılması kararı ile birlikte diğer eşin çocukla olan geçici kişisel ilişkilerini de düzenlemelidir.
Çocuğa Geçici Tedbir Nafakası Verilmesi
Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince aile mahkemesi hâkimi çocuğun eşlerden birisine bırakılması kararı ile birlikte diğer eşin çocuğun bakım ve korunması için gerekli olan geçici tedbir nafakasını da verebilir.
Boşanma veya ayrılık davası açılınca davaya bakan hâkim tarafından ortak çocuk lehine hükmedilen tedbir nafakasının karar kesinleşinceye kadar infazı mümkündür.
Boşanma veya ayrılık davası açılınca davaya bakan hâkim tarafından çocuk lehine hükmedilen tedbir nafakası ergin oluncaya kadar devam eder.
Çocuk Mallarına Geçici Önlem Alınması | Boşanma Davalarında Geçici Önlemler
Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince aile mahkemesi hâkimi çocuğun mallarının korunması için gerekli olan geçici önlemleri almalıdır.
Boşanma veya ayrılık davası üzerine çocuklara ilişkin alınan geçici nitelikteki tedbir kararlarının tek başına istinafı veya temyizi mümkün değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 23.10.2022 tarihli, 2012/16049-25839 sayılı kararına göre ” Davalı anne boşanma davası devam ederken 03.05.2012 tarihli dilekçe ile müşterek çocuk Öykü’nün davası süresince geçici olarak velayetin kendisine verilmesini talep etmiş, davacının bu yöndeki tedbir isteği mahkemece 10.09.2012 tarihinde ara karar ile reddedilmiş, davacı bu ara kararını temyiz etmiştir. Ayrılık ve boşanma davası üzerine TMK 169 hükmü gereğince icap eden geçici tedbirin alınmasına veya tedbir isteklerinin reddine dair karar, ancak esas hükümle birlikte temyiz edebilir.” şeklinde kararı mevcuttur.
Avukat vekalet ücreti ne kadardır?
Avukat vekalet ücreti, hakkınızda yürütülecek işlem ve dava üzerinden belirlenmektedir. Bilindiği üzere her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan “Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi” yasalaşarak yürürlüğe girer. Görülen davalarda avukat vekalet ücreti, bu tarifede belirtilen ücretin altında bir tutar olarak belirlenemez, dolayısıyla her zaman sabit ve kesin değildir. Bununla birlikte Baro tarafından belirtilen asgari ücret tarifesinin üzerinde bir avukatlık ücreti belirlenmesi mümkün olabilir.
İlgili yazılarımız;
- Boşanma Davalarında Geçici Önlemler
- Genel Boşanma sebepleri
- Boşanmanın Eşler Bakımından Sonuçları
- Nişanlılık
- Boşanma Davası ve Boşanma Sebepleri
- Anlaşmalı Boşanma Davası 2025
- Velayet Davası Nedir? 2025
- Boşanma Davası Nasıl Açılır? 2025
- Boşanmanın Eşler Bakımından Sonuçları
- Boşanma Davalarında Geçici Önlemler
- Anlaşmalı Boşanma Davası Nedir?
AV. İREM BİKE DEMİRHAN
Sonuç
Bizimle nasıl iletişime geçebilirsiniz? Her türlü avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmetleri hakkında bilgi almak için 0545 588 0258 numarası üzerinden tarafımıza ulaşabilir, her türlü sorunuz için irembikedemirhan@gmail.com adresine mail gönderebilirsiniz. Ücretli danışmanlık veya avukatlık hizmeti almak için tarafımız ile iletişime geçebilirsiniz. (Avukatlık Kanunu uyarınca ücretsiz danışmanlık ve bilgi verme hizmetimiz bulunmamaktadır.)