Anayasa Mahkemesinin Manevi Tazminatta Karşı Vekalet Ücreti İptali
Manevi tazminat davası, bir kişinin hukuka aykırı bir eylem sonucunda uğradığı manevi zararın giderilmesini amaçlayan hukuki yoldur. Bu dava, kişilik haklarına yapılan saldırı nedeniyle yaşanan elem ve üzüntünün hafifletilmesi için açılır. Mahkeme, olayın niteliğini, tarafların durumunu ve hakkaniyet ilkelerini dikkate alarak uygun bir tazminat miktarına hükmeder. Amaç, mağdurun manevi dengesini yeniden sağlamak ve adalet duygusunu tesis etmektir.
Manevi Tazminat Davası Nedir?
Manevi tazminat davası, bir kişinin hukuka aykırı bir fiil sonucunda duyduğu elem ve üzüntünün kendisinde doğurduğu manevi zararın tazmin edilmesidir. Manevi zarar, kişilik haklarına saldırı sonucunda ortaya çıkar ve manevi tazminat davası ile giderilir. Manevi tazminat, dava yolu ile ileri sürülür. Açılacak olan dava da hem maddi hem de manevi tazminat birlikte talep edilebileceği gibi ayrı ayrı dava konusu da yapılabilir.
Manevi Tazminat Davası Yargılama Giderleri Nedir?
Yargılama giderleri HMK m.323’de düzenlenmiştir. Kanun hükmüne bakmak gerekirse;
Yargılama Giderleri
(1) Yargılama giderleri şunlardır:
- a) Başvurma, karar ve ilam harçları.
- b) Dava nedeniyle yapılan tebliğ ve posta giderleri.
- c) Dosya ve sair evrak giderleri.
- ç) Geçici hukuki koruma tedbirleri ve protesto, ihbar, ihtarname ve vekâletname düzenlenmesine ilişkin giderler.
- d) Keşif giderleri.
- e) Tanık ile bilirkişiye ödenen ücret ve giderler.
- f) Resmî dairelerden alınan belgeler için ödenen harç, vergi, ücret ve sair giderler.
- g) Vekil ile takip edilmeyen davalarda tarafların hazır bulundukları günlere ait gündelik, seyahat ve konaklama giderlerine karşılık hâkimin takdir edeceği miktar; vekili bulunduğu hâlde mahkemece bizzat dinlenmek, isticvap olunmak veya yemin etmek üzere çağrılan taraf için takdir edilecek gündelik, yol ve konaklama giderleri.
- ğ) Vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti.
- h) Yargılama sırasında yapılan diğer giderler.
Manevi Tazminat Davasında Kısmen Ret Halinde Karşı Vekalet Ücretinin İptali
Anayasa Mahkemesinin Manevi Tazminatta Karşı Vekalet Ücreti İptali
Karşı vekalet ücreti HMK kapsamında yargılama giderleri kapsamındadır. HMK’nın yargılama giderlerinden sorumluluk halini düzenleyen hükme baktığımızda:
HMK MADDE 326 – Yargılama Giderleri ve AYM Kararı
Madde Metni
“(1) Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir.
(2) Davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır.39”
39 – Anayasa Mahkemesi Kararı
Anayasa Mahkemesinin 25/12/2024 tarihli ve E: 2024/29, K: 2024/226 sayılı kararı ile ikinci fıkra, “manevi tazminat davaları” yönünden iptal edilmiştir. Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra () yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.
İptal Gerekçesinin Özeti
Mahkeme, Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 13. ve 36. maddelerine aykırılık gerekçesiyle; manevi tazminat davası açacak kişinin, hâkimin takdirine bağlı tazminat tutarını ve talebinin ne oranda haklı bulunacağını öngörememesinin ve bu tür davalarda yargılama giderlerine ilişkin özel bir düzenleme bulunmamasının, mahkemeye erişim hakkı yönünden kanunilik şartını karşılamadığını belirtmiştir. Bu suretle manevi tazminat yönünden reddedilen kısma ilişkin karşı vekâlet ücreti uygulamasının önüne geçilmiştir.
14/12/2025 tarihinden sonra verilecek mahkeme kararlarında bu iptal hükmü dikkate alınacaktır.
Anayasa Mahkemesinin Manevi Tazminatta Karşı Vekalet Ücreti İptali Kararının Gerekçesi
Anayasa Mahkemesi iptal kararının gerekçesinde manevi tazminat miktarının hakimin takdirinde olması sebebiyle davacı tarafından tam tespitinin mümkün olmayacağına, karşılaşılabilecek yüksek karşı vekalet ücretlerinin mahkemeye erişim hakkını sınırlandırabileceğine vurgu yapılmıştır. İptal kararının gerekçesinde şu şekildedir;
“Manevi tazminat davasının kısmen reddedilmesi hâlinde davayı açan kişinin yargılama giderlerinin bir bölümünden sorumlu tutulması bu kişi üzerinde oluşturduğu baskı nedeniyle mahkeme erişim hakkını sınırlandırmaktadır. Bu kapsamda mahkemeye erişim hakkını sınırlamaya yönelik kanuni düzenlemenin olması yeterli olmayıp kuralların keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli ve öngörülebilir nitelikte olması gerekir.
Davacıya ödenecek manevi tazminat tutarının belirlenmesi hakimin takdir yetkisi kapsamındadır. Dolayısıyla kişiden davanın sonunda hükmedilecek tutarı öngörebilmesi beklenemez. Dosyaya giren bilgi ve belgelerle manevi tazminatın belirlenmesi de mümkün değildir. Buna göre manevi tazminat davasında talebini düşük belirlemesi durumunda hak kaybı yaşayabilecek olan ve hakimin takdirine göre kısmen kabul durumunda yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilecek kişilerin temel hak ve özgürlükler ile anayasal güvencelere uygun olarak mahkemeye erişebildiğinden söz edilemez.
Bu itibarla miktar belirtmek suretiyle manevi tazminat davasını açacak kişinin hâkimin hükmedeceği tazminatı öngörebilmesinin mümkün olmadığı ve tazminat miktarının hâkim takdirine göre belirlendiği davalarda yargılama giderlerine dair özel düzenlemenin de bulunmadığı gözetildiğinde mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlamanın manevi tazminat davaları yönünden kanunilik şartını sağlamadığı sonucuna ulaşılmıştır.”
Anayasa Mahkemesinin Manevi Tazminatta Karşı Vekalet Ücreti İptali Kararının Yürürlük Tarihi
Anayasa Mahkemesinin Manevi Tazminatta Karşı Vekalet Ücreti İptali
Anayasa Mahkemesinin 25/12/2024 tarihli ve E: 2024/29, K: 2024/226 sayılı Kararı Resmi Gazete’de yayımlandığı tarih olan 14.03.2025’ten 9 ay sonra 14/12/2025 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Avukat Vekalet Ücreti Ne Kadardır?
Anayasa Mahkemesinin Manevi Tazminatta Karşı Vekalet Ücreti İptali
Avukat vekalet ücreti, hakkınızda yürütülecek işlem ve dava üzerinden belirlenmektedir. Bilindiği üzere her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan “Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi” yasalaşarak yürürlüğe girer. Görülen davalarda avukat vekalet ücreti, bu tarifede belirtilen ücretin altında bir tutar olarak belirlenemez, dolayısıyla her zaman sabit ve kesin değildir. Bununla birlikte Baro tarafından belirtilen asgari ücret tarifesinin üzerinde bir avukatlık ücreti belirlenmesi mümkün olabilir.
İlgili Yazılarımız;
- Anayasa Mahkemesinin Manevi Tazminatta Karşı Vekalet Ücreti İptali
- Manevi Tazminat Davası
- Maddi Tazminat Davası
- Malpraktis (Doktor Hatası) Nedir?
- Araç Değer Kaybı 2025
- Trafik Kazası Nedeniyle Tazminat Davası
- İş Kazası Tazminat Davası
- Adam Çalıştıranın Sorumluluğu (TBK m.66)
- Satıcının Zapttan Sorumluluğu
AV.İREM BİKE DEMİRHAN
Sonuç
Bizimle nasıl iletişime geçebilirsiniz? Her türlü avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmetleri hakkında bilgi almak için 0545 588 0258 numarası üzerinden tarafımıza ulaşabilir, her türlü sorunuz için irembikedemirhan@gmail.com adresine mail gönderebilirsiniz. Ücretli danışmanlık veya avukatlık hizmeti almak için tarafımız ile iletişime geçebilirsiniz. (Avukatlık Kanunu uyarınca ücretsiz danışmanlık ve bilgi verme hizmetimiz bulunmamaktadır.)