Ağaç ve Bitki Köklerinin Komşu Parsele Zarar Vermesi
Komşunun Ağaç Kökleri Zarar Verirse Ne Yapılır?
Ağaç ve bitki köklerinin komşu parsele zarar vermesi halinde Türk Medeni Kanunu’nun 740. maddesi uygulanır. Zarar gören komşu önce ağaç sahibine durumu bildirir ve uygun bir süre verir.
Kökler bu sürede kaldırılmazsa komşu, kendi arazisine taşan kökleri kesip mülkiyetine geçirebilir. Ayrıca elatmanın önlenmesi ve tazminat davası açabilir. Ağaç sahibinin kusurlu olması aranmaz. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Ağaç kökleri sınır tanımaz. Yıllar içinde komşunun temeline, duvarına veya su borusuna ulaşabilir. Zarar çoğu zaman geç fark edilir ve onarımı pahalıdır.
Bu yazıda ağaç ve bitki köklerinin komşu parsele zarar vermesi halinde izlenecek adımları anlatıyoruz. Kesme hakkının şartlarına, dava yollarına ve sık yapılan hatalara yer veriyoruz. Dallar ve meyveler için geçerli kurallara da değiniyoruz.
İçindekiler
Hukuki Bilgilendirme
Bu yazı, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu md. 683, 730, 737 ve 740 ile Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Orman sayılan alanlardaki ağaçlar özel hükümlere tabidir. Bu konuda Orman Genel Müdürlüğü mevzuatı uygulanır.
TMK 740 Ne Diyor?
Madde üç kural içerir. Kuralların her biri ayrı bir soruyu cevaplar.
| Fıkra | Kural | Pratik Sonuç |
|---|---|---|
| 740/1 | Zarar veren dal ve kökler, bildirime rağmen kaldırılmazsa komşu bunları kesip mülkiyetine geçirebilir | Mahkeme kararı olmadan kesme hakkı doğar |
| 740/2 | Ekili veya yapılı arazisine dalların taşmasına katlanan malik, o dallardaki meyveleri toplayabilir | Katlanmanın karşılığı meyvedir |
| 740/3 | Bu kurallar komşu ormanlar hakkında uygulanmaz | Orman ağaçlarına kendiliğinden müdahale edilemez |
Kısa cevap: Komşunun arazisine taşan kökler zarar veriyorsa ve bildirime rağmen kaldırılmıyorsa kesilebilir. Kesme hakkı yalnızca kendi arazinizdeki kısım için geçerlidir.
Kökleri Kesme Hakkının Şartları
- Taşma: Kök veya dal sınırı aşarak sizin arazinize girmiş olmalıdır.
- Zarar: Taşma, arazinize veya yapınıza zarar vermelidir.
- Bildirim: Durum ağaç sahibine bildirilmelidir.
- Uygun süre: Kaldırma için makul bir süre tanınmalıdır.
- Sonuçsuz kalma: Süre içinde gereği yapılmamış olmalıdır.
Bildirimin noter ihtarıyla yapılması şart değildir. Ancak ispat için yazılı bildirim önerilir. Süre, mevsime ve işin kapsamına göre belirlenir.
Avukat Notu: Zarar yoksa kesme hakkı da yoktur. Yalnızca sınırı geçtiği için kökü veya dalı kesen kişi tazminat ödemek zorunda kalabilir.
Kendi Kendine Kesmenin Sınırları
Kanun bir tür kendi hakkını koruma yetkisi tanır. Bu yetki dar yorumlanır.
| Yapılabilir | Yapılamaz |
|---|---|
| Kendi arazinizdeki kökü sınır hizasından kesmek | Komşunun arazisine girerek kesim yapmak |
| Kesilen kök ve dalı alıkoymak | Ağacın tamamını kesmek veya sökmek |
| Bildirim ve süre sonrası işlem yapmak | Bildirim yapmadan aniden kesmek |
| Zararı uzman eliyle gidermek | Ağacı kurutacak biçimde zehirlemek |
Kökün kesilmesi ağacı devirecek veya kurutacaksa dikkatli olmak gerekir. Bu durumda mahkemeden karar almak daha güvenlidir. Aksi halde hakkın kötüye kullanılması tartışması doğar.
Bazı ağaçlar özel koruma altındadır. Tescilli anıt ağaçlar ve zeytin ağaçları buna örnektir. Bu ağaçlarda idari izin alınmadan işlem yapılmamalıdır.
Kesme hakkını kullanmadan önce riskleri birlikte değerlendirelim.
Ağaç Köklerinin Verdiği Tipik Zararlar
| Zarar | Belirtisi | Uzman Bilirkişi |
|---|---|---|
| Temel ve duvar hasarı | Çatlak, oturma, eğilme | İnşaat mühendisi |
| Boru ve kanalizasyon hasarı | Tıkanma, sızıntı, koku | İnşaat veya çevre mühendisi |
| Zemin ve kaplama hasarı | Kabaran parke, kırılan beton | İnşaat mühendisi |
| Tarımsal verim kaybı | Su ve besin rekabeti, kuruyan ürün | Ziraat mühendisi |
| Havuz ve istinat duvarı hasarı | Sızdırma, yarılma | İnşaat mühendisi |
TMK 740 kapsamında komşu arazisine taşan dal ve kökler
Ağaç ve Bitki Köklerinin Komşu Parsele Zarar Vermesi Halinde Açılacak Davalar
Kesme hakkı her sorunu çözmez. Zarar doğmuşsa veya komşu direniyorsa dava yolu gerekir.
| Dava | Talep | Dayanak |
|---|---|---|
| Elatmanın önlenmesi | Köklerin ve dalların kaldırılması | TMK 683, 737, 740 |
| Eski hale getirme | Hasarın onarılması | TMK 730 |
| Maddi tazminat | Onarım bedeli ve ürün kaybı | TMK 730, TBK 49 |
| Tehlikenin giderilmesi | Devrilme riski taşıyan ağaç için önlem | TMK 730 |
| Delil tespiti | Zararın dava öncesi belgelenmesi | HMK 400 |
Sorumluluk kusura dayanmaz. Ağaç sahibi, kökün yayılacağını bilmese bile zarardan sorumludur. Zarar ile kök arasındaki bağın bilirkişi raporuyla ortaya konması yeterlidir.
Talep türleri için elatmanın önlenmesi davası ve maddi tazminat davası yazılarımıza bakabilirsiniz. Genel çerçeveyi komşuluk hukukundan kaynaklanan davalar rehberinde anlattık.
Dallar, Gölge ve Meyveler
Dallar için de aynı kural geçerlidir. Taşan dal zarar veriyorsa bildirim ve süre sonrası kesilebilir. Zarar, çatıya sürtünme, oluk tıkanması veya ekili alana aşırı gölge biçiminde olabilir.
Dalların taşmasına katlanıyorsanız o dallardaki meyveleri toplayabilirsiniz. Bu hak için arazinizin ekili veya yapılı olması gerekir.
Ağaç Dikme Mesafesi Var mı?
Türk Medeni Kanunu genel bir dikim mesafesi öngörmez. Mesafe konusu imar planı, yönetim planı ve yerel adetle belirlenir. Ölçüt yine zarardır. Sınıra yakın dikilen ağaç zarar vermiyorsa kaldırılması istenemez.
Özel Durumlar
- Site ve apartman bahçesi: Ortak alandaki ağaçlar için kat malikleri kurulu karar verir. Uyuşmazlık sulh hukuk mahkemesinde çözülür.
- Belediyeye ait ağaç: Kaldırım veya park ağacı zarar veriyorsa belediyeye başvurulur. Sonuç alınamazsa idari yargıda tam yargı davası açılır.
- Orman ağacı: Komşu orman ise TMK 740 uygulanmaz. Orman idaresine başvurulur.
Görevli Mahkeme, Arabuluculuk ve Süreler
Ağaç ve bitki köklerinin komşu parsele zarar vermesi nedeniyle açılan davalarda görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Sivas’taki bir bahçe için dava Sivas mahkemelerinde açılır.
Komşu hakkından doğan bu uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır. Ayrıntılar zorunlu arabuluculuk yazımızdadır.
Taşma sürdükçe elatmanın önlenmesi her zaman istenebilir. Tazminat talebi ise zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl içinde ileri sürülmelidir. Üst süre 10 yıldır.
Hasar tespiti, ihtar ve dava sürecini sizin adınıza yürütelim.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Komşunun ağacının kökleri bahçeme girdi, kesebilir miyim?
Kökler zarar veriyorsa önce komşuya bildirirsiniz ve süre verirsiniz. Sonuç alamazsanız kendi arazinizdeki kısmı kesebilirsiniz.
Zarar yoksa taşan dalı kesebilir miyim?
Hayır. TMK 740 zarar şartı arar. Zarar vermeyen dalı kesmek tazminat sorumluluğu doğurabilir.
Bildirim nasıl yapılmalıdır?
Kanun şekil aramaz. İspat kolaylığı için noter ihtarı veya iadeli taahhütlü mektup önerilir.
Uygun süre ne kadardır?
Kanunda sabit bir süre yoktur. İşin niteliğine göre makul bir süre verilir. Uygulamada birkaç hafta yeterli görülür.
Kestiğim dal ve kökler kimin olur?
Şartlara uygun kesilen dal ve kökler kesen komşunun mülkiyetine geçer.
Bahçeme sarkan dallardaki meyveyi toplayabilir miyim?
Araziniz ekili veya yapılı ise ve dallara katlanıyorsanız meyveleri toplayabilirsiniz.
Ağaç kökü evimin temelini çatlattı, kim öder?
Ağacın bulunduğu taşınmazın maliki öder. Sorumluluk kusursuzdur. Zarar bilirkişi raporuyla belirlenir.
Komşu ağacı kesmemi engellerse ne yaparım?
Arabuluculuk sonrası elatmanın önlenmesi davası açarsınız. Mahkeme köklerin kaldırılmasına karar verir.
Komşunun ağacını izinsiz kesersem ne olur?
Tazminat ödersiniz. Ayrıca mala zarar verme suçundan şikayet edilebilirsiniz.
Ağaç sınıra ne kadar yakın dikilebilir?
Türk Medeni Kanunu’nda genel bir mesafe yoktur. İmar ve yönetim planı ile yerel adet belirleyicidir.
Belediyenin ağacı zarar verirse nereye başvurulur?
Önce belediyeye yazılı başvuru yapılır. Zarar giderilmezse idare mahkemesinde tam yargı davası açılır.
Devrilme tehlikesi olan ağaç için ne yapılır?
Zarar doğmasını beklemek gerekmez. Yakın tehlike varsa tehlikenin giderilmesi için dava açılabilir.
Özet Tablo
| Konu | Kısa Bilgi |
|---|---|
| Yasal dayanak | TMK 740, 737 ve 730 |
| Kesme hakkı | Zarar, bildirim ve uygun süre şartıyla |
| Sınır | Yalnızca kendi arazinizdeki kısım |
| Sorumluluk | Kusursuz sorumluluk |
| Ön şart | Dava şartı arabuluculuk |
| Görevli mahkeme | Asliye hukuk mahkemesi |
| İstisna | Komşu ormanlarda TMK 740 uygulanmaz |
Sonuç olarak ağaç ve bitki köklerinin komşu parsele zarar vermesi, kanunun açıkça düzenlediği bir komşuluk sorunudur. Bildirim yapmak, süre vermek ve zararı belgelemek her yolun ortak adımıdır.
Sivas’ta komşuluk ve taşınmaz uyuşmazlıklarında hukuki destek için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Yazar ve Hukuki İnceleme
Av. İrem Bike Demirhan, Sivas’ta gayrimenkul, kadastro ve komşuluk hukuku uyuşmazlıklarında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermektedir.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Somut durumunuz için gayrimenkul hukuku alanında çalışan bir avukata başvurmanız önerilir.