Gayrimenkul Hukuku

Tarım Arazilerinin Bölünme Yasağı Nedir?

Tarım arazilerinin bölünme yasağı, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 8. maddesinde düzenlenir. Tarım arazileri Bakanlıkça belirlenen asgari büyüklüğün altında ifraz edilemez, hisselendirilemez ve pay sayısı artırılamaz. Asgari büyüklük mutlak, marjinal ve özel ürün arazilerinde 20 dekar, dikili arazilerde 5 dekar, örtü altı arazilerde 3 dekardır.

Mirasa konu arazilerde ise ilçe bazında belirlenen yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğü uygulanır. Sivas Merkez için bu büyüklük sulu arazide 70, kuru arazide 140 dekardır. Yasak kamu düzenindendir. Tapu müdürlüğü aykırı işlemi yapmaz, yapılmışsa iptal edilir. Yasağa aykırı fiili hisse satışı ve aracılığı hapis cezasını gerektirir.

Tarım arazilerinin bölünme yasağı, tarla alıp satan ve miras bırakan herkesi ilgilendirir. Tapuda reddedilen hisse satışlarının ve yıllarca süren miras davalarının büyük kısmı bu yasağın bilinmemesinden doğar.

Bu rehber, 2014’te kurulan ve 2020 ile 2026 değişiklikleriyle sertleşen bölünme yasağını tüm boyutlarıyla anlatır. İki farklı eşik, üç ayrı yasak ve istisnalar tablolarla açıklanır. İzin usulü, yaptırımlar ve Sivas ilçeleri için güncel büyüklükler ayrı başlıklarda verilir. Yargıtay’ın 2022 ila 2026 arası kararları her başlıkta yer alır.

Hukuki Bilgilendirme

Bu yazı, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu md. 8, 8/A, 8/B, 8/C, 8/I, 8/İ, 13 ve 21 ile Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmelik md. 8 ila 11 esas alınarak hazırlanmıştır. 6537, 7255, 7571 ve 7584 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikler dikkate alınmıştır.

Arazi sınıfı ve büyüklük sorguları için Tarım ve Orman Bakanlığı il ve ilçe müdürlüklerine başvurulabilir.

Tarım Arazilerinin Bölünme Yasağı Nedir? İki Eşik, Üç Yasak

Yasak tek bir kuraldan değil iki ayrı eşikten oluşur. Asgari tarımsal arazi büyüklüğü her tarım arazisine uygulanır. Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğü ise mirasa konu arazilerde uygulanır. Bakanlığın tapuya şerh ettirdiği araziler de bu kapsamdadır. Her iki eşiğin altında üç işlem yasaktır.

Eşik Nerede Uygulanır Değer Madde
Asgari tarımsal arazi büyüklüğü Tüm tarım arazilerinde Mutlak, marjinal ve özel ürün 20 dekar, dikili 5 dekar, örtü altı 3 dekar 5403 md. 8
Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğü Mirasa konu arazilerde, ilçe bazında Ek-1 listesi, Sivas Merkez sulu 70, kuru 140 dekar 5403 md. 8/A
Yasak Anlamı Örnek
İfraz yasağı Parsel asgari büyüklüğün altına düşecek şekilde bölünemez 30 dekarlık tarla 15 ve 15 olarak ayrılamaz
Hisselendirme yasağı Tek malikli arazi paylı mülkiyete dönüştürülemez Malik tarlasının yarısını komşusuna satamaz
Pay sayısını artırma yasağı Mevcut paylı arazide paydaş sayısı artırılamaz Üç paydaşlı tarlaya dördüncü paydaş eklenemez

Kısa cevap: Tarım arazilerinin bölünme yasağı, arazinin asgari büyüklüğün altına düşecek şekilde ifraz edilmesini, hisselendirilmesini ve paydaş sayısının artırılmasını yasaklar. Payın tamamının aynen devri yasak kapsamında değildir.

Yasağın Tarihçesi: 2014, 2020 ve 2026 Değişiklikleri

Tarih Kanun Değişiklik
15.05.2014 6537 sayılı Kanun Yeter gelirli büyüklük, ehil mirasçı ve miras yoluyla devir rejimi kuruldu
04.11.2020 7255 sayılı Kanun Pay devri, ifraz ve vasıf değişikliği Bakanlık iznine bağlandı, sınırdaş önalım hakkı kaldırıldı, fiili hisse satışına hapis cezası geldi
08.12.2021 Yönetmelik değişikliği Devir izinleri ve ehil mirasçı puanlaması güncellendi
25.12.2025 7571 sayılı Kanun Önalım davasında hak düşürücü süre iki yıldan bir yıla indi
20.06.2026 7584 sayılı Kanun Kooperatiflerin tarım arazisi edinmesi yasaklandı, izinsiz yapı cezası metrekare başına 2.500 TL’ye çıktı

15.05.2014 öncesinde açılan miraslarda eski Medeni Kanun kuralları uygulanır. Bu tarih, tarım arazisi davalarında ilk kontrol edilen husustur. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 21.01.2021 tarihli 2017/1289 E. ve 2021/226 K. sayılı kararında 02.05.2014’te ölen murisin terekesinde yeni rejimin uygulanamayacağını belirtmiştir.

Asgari ve Yeter Gelirli Büyüklükler: Sivas İlçeleri Tablosu

Yeter gelirli büyüklük her ilçe için ayrı belirlenmiştir. Değerler Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebilir. Aşağıdaki tablo kanunun Ek-1 listesindeki Sivas değerlerini gösterir. Tüm ilçelerde dikili arazi 10 dekar, örtü altı arazi 3 dekardır.

İlçe Sulu Arazi (dekar) Kuru Arazi (dekar)
Merkez 70 140
Akıncılar 85 145
Altınyayla 85 165
Divriği 70 165
Doğanşar 90 190
Gemerek 70 140
Gölova 100 150
Gürün 85 135
Hafik 70 140
İmranlı 70 140
Kangal 70 135
Koyulhisar 85 140
Suşehri 70 140
Şarkışla 80 140
Ulaş 80 135
Yıldızeli 75 140
Zara 70 140

Avukat Notu: Aynı malike ait ve ekonomik bütünlük taşıyan araziler birlikte değerlendirilir. Bu nedenle 50 dekarlık tek bir tarla değil, malikin ilçedeki tüm tarım arazileri toplamı esas alınır. Güncel listeyi işlem öncesi Sivas İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden teyit edin.

Arazinizin sınıfını ve yeter gelirli büyüklük eşiğini aşıp aşmadığını işlem öncesi birlikte tespit edelim.

Sivas Gayrimenkul Hukuku Avukatı

Tarım arazisinde asgari büyüklük, ifraz yasağı ve hisseli satış kuralları

Tarım Arazisinde Asgari Büyüklük, İfraz Yasağı ve Hisseli Satış Kuralları

Tarım Arazisi Hisseli Satılır mı? Pay Devri Kuralları

En çok sorulan soru budur. Cevap, satılanın ne olduğuna bağlıdır. Mevcut bir payın tamamının aynen devri serbesttir. Payın bölünerek satılması veya tek malikli arazide hisse yaratılması yasaktır. 2020’den beri tüm pay devirleri Bakanlık iznine tabidir.

İşlem Mümkün mü? Kural
Payın tamamını üçüncü kişiye satmak Evet, izinle Paydaş sayısı artmaz, Bakanlık görüşü alınır
Payı ikiye bölüp satmak Hayır Pay sayısı artırma yasağı
Payı başka bir paydaşa satmak Evet Kalan pay asgari büyüklük altına düşmüyorsa, harç ve damga muafiyeti vardır
Tek malikli tarlanın yarısını satmak Hayır Hisselendirme yasağı
15.05.2014 öncesi hisseli tapuda pay satışı Evet Mevcut pay aynen devredilir
Hobi bahçesi için hisse satmak Hayır Fiili hisse satışı ve aracılığı suçtur
Kooperatife tarım arazisi satmak Hayır 7584 sayılı Kanun, tarımsal amaçlı kooperatifler Bakanlık izniyle

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 18.01.2022 tarihli 2021/8556 E. ve 2022/561 K. sayılı kararında önemli bir ilke koymuştur. Asgari büyüklüğün altına düşen hisseli tescil talebinde davalının davayı kabul etmesi bile sonuç doğurmaz. Çünkü yasak kamu düzenindendir ve mahkeme idareye sormak zorundadır. Aynı daire 14.06.2023 tarihli 2023/2243 E. ve 2023/3369 K. sayılı kararında satış vaadine dayanan 1.537 metrekarelik pay tescil talebini reddetmiştir. Tazminat talebi ayrıca değerlendirilir. Konunun ayrıntısı satış vaadinden kaynaklanan tapu iptal ve tescil davası yazımızda anlatılmıştır.

Fiili Hisse Satışı Suçu

7255 sayılı Kanun’la eklenen 21. maddenin 5. fıkrası bu fiili suç haline getirmiştir. Tapusuz fiili hisse devri yapanlar ve aracılık edenler bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır. Ayrıca yüz günden bin güne kadar adli para cezası verilir. Hobi bahçesi adı altında satılan parsellerin tamamı bu kapsamdadır. Arazi tarımsal bütünlüğe kavuşturulursa kovuşturma yapılmaz.

İfraz İzni Nereden Alınır? Bakanlık İznine Tabi İşlemler

2020’den beri tarım arazilerindeki sekiz işlem Bakanlık izni veya görüşüne bağlıdır. Bunlar ifraz, hisselendirme, pay temliki, elbirliği mülkiyetinin paylıya dönüştürülmesi, elbirliği payının devri, paylı intikal, taksim ve vasıf değişikliğidir. Başvuru tapu müdürlüğüne yapılır. Tapu müdürlüğü dosyayı İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne gönderir.

Adım İşlem Süre ve Belge
1 Tapu müdürlüğüne talep Tapu, kimlik, varsa mirasçılık belgesi
2 Tarım Müdürlüğüne görüş yazısı Arazi sınıfı ve büyüklük incelemesi
3 Arazi etüdü Vasıf değişikliğinde en az iki ziraat mühendisi raporu
4 Uygun görüş veya ret Asgari ve yeter gelirli büyüklük kontrolü
5 Tapuda tescil Uygun görüş olmadan tescil yapılmaz
6 Redde karşı dava 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası

İfraz izni reddine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava sürecinin genel kuralları iptal davası yazımızda, tapu işlemlerinin işleyişi tapu sicili işlemleri yazımızda anlatılmıştır.

Bölünme Yasağının İstisnaları

İstisna Şart Madde
Tarım dışı kullanım izni Toprak koruma kurulu kararı ve Bakanlık izni alınan alanlar 5403 md. 13
Özel ürün arazileri Çay, fındık ve zeytin gibi ürünlerde Bakanlık uygun görüşüyle 5403 md. 8
Kamu yatırımları Yatırım programındaki kamu yatırımı için zorunlu ifraz, izin aranmaz 5403 md. 8
Hazine satışları Pay sayısı sınırından muaf 5403 md. 8
Onaylı imar planı Tarım dışı kullanıma ayrılan alanlar İmar mevzuatı
Paydaşlar arası devir Kalan pay asgari büyüklük altına düşmüyorsa Yönetmelik md. 8

Tarım arazisine ev yapmak da aynı izin rejimine bağlıdır. İzinsiz yapılara 2026’dan itibaren metrekare başına 2.500 TL idari para cezası uygulanır. Bu yapılara elektrik, su ve doğalgaz aboneliği verilmez. Kamulaştırma boyutu kamulaştırmasız el atma yazımızdadır. Mera vasıflı arazilerin özel durumu mera vasfındaki taşınmazlar üzerindeki uyuşmazlıklar yazımızda ele alınmıştır.

İfraz, vasıf değişikliği veya tarım dışı kullanım izni başvurunuzu ret riski olmadan birlikte hazırlayalım.

Sivas Gayrimenkul Hukuku Avukatı

Mirasta Bölünme Yasağı: Yeter Gelirli Büyüklük ve Ehil Mirasçı

Tarım arazilerinin bölünme yasağı en sert sonuçlarını mirasta doğurur. 15.05.2014 sonrası ölümlerde tarım arazisi mirasçılar arasında bölünerek paylaşılamaz. Mirasçılar bir yıl içinde araziyi devretmek zorundadır. Devir bir mirasçıya, aile malları ortaklığına, limited şirkete veya üçüncü kişiye yapılabilir. Anlaşamazlarsa sulh hukuk mahkemesi araziyi ehil mirasçıya tarımsal gelir değeri üzerinden özgüler.

Konu Kural Madde
Süre Mirasın açılmasından itibaren 1 yıl, sonra Bakanlık 3 ay ek süre verir 5403 md. 8/B ve 8/Ç
Anlaşma seçenekleri Bir mirasçıya devir, aile malları ortaklığı, limited şirket, üçüncü kişiye satış 5403 md. 8/C
Anlaşmazlık Sulh hukuk mahkemesinde ehil mirasçıya özgüleme davası 5403 md. 8/C
Bedel Tarımsal gelir değeri, diğer mirasçılara 6 artı 6 ay içinde ödenir 5403 md. 8/D
Harç 1 yıl içinde anlaşan mirasçılar harç ve damga vergisinden muaf 5403 md. 8/I
Değer artışı 20 yıl içinde tarım dışı kullanımla değer artarsa fark diğer mirasçılara ödenir 5403 md. 8/C

Miras paylaşımının tüm adımları tarımsal arazilerde miras paylaşımı yazımızda ayrıntılı anlatılmıştır. Ehil mirasçının belirlenmesi için ehil mirasçılık ve çiftçilik belgesi ve ehil mirasçılık yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ortaklığın Giderilmesi ve Önalım Davalarına Etkisi

Paylı tarım arazisinde ortaklığın giderilmesi davası açılabilir. Ancak aynen taksim, her paya düşen parçanın asgari veya yeter gelirli büyüklüğü karşılaması halinde mümkündür. Karşılamıyorsa mahkeme Tarım Müdürlüğünün görüşünü alır ve satış yoluyla ortaklığı giderir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin yerleşik kararları bu yöndedir.

Konu Kural Dayanak
Aynen taksim Her parça eşiği karşılıyorsa mümkün, aksi halde satış 5403 md. 8, Yargıtay 14. HD
Arabuluculuk Ortaklığın giderilmesinde dava şartı HUAK 18/B
Mirasçılar arası satış Tüm paylar mirasla edinilmişse ilk artırma yalnızca mirasçılar arasında İİK 114, 7589 sayılı Kanun
Sınırdaş önalım 2020’de kaldırıldı, yalnızca paydaşların önalım hakkı vardır TMK 732, 7255
Önalım süresi Satışın bildiriminden itibaren 3 ay, her halde 1 yıl TMK 733, 7571
Alacaklının davası Pay satılabildiği için İİK 121 davasında hukuki yarar yoktur Yargıtay 14. HD 2017/5604

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21.01.2026 tarihli 2025/7-56 E. ve 2026/8 K. sayılı kararında 7255 öncesi açılmış bir sınırdaş önalım davasında, arazinin asgari büyüklüğün çok üzerinde olması nedeniyle önalım hakkının kullanılmasını hakkın kötüye kullanılması saymıştır. Anayasa Mahkemesi ise 2026/23 E. ve 2026/162 K. sayılı kararıyla 7571 sayılı Kanun’la getirilen rayiç bedel kuralını iptal etmiştir ve iptal 06.08.2027’de yürürlüğe girecektir. 31.07.2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ise mirasla edinilen paylı taşınmazların satışında ilk artırmayı mirasçılara özgülemiştir. Davanın işleyişi tarım arazisinde bölünme yasağı ve izale-i şüyu ve ortaklığın giderilmesinde aynen taksim yazılarımızda anlatılmıştır.

Yasağa Aykırı İşlemin Sonucu ve Cezalar

Aykırılık Sonuç
Tapuda aykırı tescil talebi Tapu müdürlüğü işlemi yapmaz
Yapılmış aykırı tescil Kamu düzeninden olduğu için iptal edilir, kabul bile sonuç doğurmaz
Tapusuz fiili hisse satışı ve aracılığı 1 ila 3 yıl hapis, 100 ila 1.000 gün adli para cezası
Tüzel kişilerin fiili hisse satışı 50.000 ila 250.000 TL idari para cezası
Tarım arazisinde izinsiz yapı Metrekare başına 2.500 TL, abonelik yasağı, yıkım
İdari para cezasına itiraz Sulh ceza hakimliği, Uyuşmazlık Mahkemesi 2026/165 K.

Tarım Arazilerinin Bölünme Yasağına İlişkin Güncel Yargıtay Kararları

Karar İlke
Yargıtay HGK, 21.01.2026, 2025/7-56 E. 2026/8 K. Sınırdaş malikin önalım davasında arazinin asgari büyüklüğün çok üzerinde olması halinde hakkın kullanılması kötüye kullanmadır.
Yargıtay 7. HD, 18.01.2022, 2021/8556 E. 2022/561 K. Asgari büyüklük altına düşen hisseli tescil talebinde davayı kabul sonuç doğurmaz, yasak kamu düzenindendir.
Yargıtay 7. HD, 14.06.2023, 2023/2243 E. 2023/3369 K. Asgari büyüklüğün altındaki payın tescili istenemez, tazminat talebi ayrıca değerlendirilir.
Yargıtay 7. HD, 13.03.2025, 2024/3589 E. 2025/1453 K. Muvazaa nedeniyle tapu iptaline karar verilirken bölünemez büyüklük kuralı gözetilmelidir.
Yargıtay 14. HD, 21.01.2021, 2017/1289 E. 2021/226 K. 15.05.2014 öncesi ölümlerde ehil mirasçı rejimi uygulanmaz.
Yargıtay 14. HD, 04.07.2017, 2015/15144 E. 2017/5604 K. 2014 sonrası tarım arazisinde pay satılabildiğinden alacaklının ortaklığın giderilmesi davasında hukuki yararı kalmamıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 13.04.2026, 2026/134 E. 2026/165 K. 5403 md. 21 idari para cezalarına itirazda adli yargı görevlidir.

Sivas’ta Tarım Arazisi İşlemleri

Tarım arazilerinin bölünme yasağı Sivas’ta Sivas İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile ilçe müdürlükleri tarafından uygulanır. İfraz ve pay devri görüşleri bu müdürlüklerden alınır. Tapu iptali ve ortaklığın giderilmesi davaları taşınmazın bulunduğu ilçenin hukuk mahkemelerinde görülür. İdari ret kararlarına karşı davalar Sivas İdare Mahkemesinde açılır. Sivas’ta kuru tarım ağırlıktadır. Bu nedenle 140 dekarlık kuru arazi eşiği birçok ailenin tek tarlasını bölünemez hale getirir.

Sivas’ta tarım arazisi satışı, ifrazı veya miras paylaşımında bölünme yasağı engeline takılmamak için birlikte planlayalım.

Sivas Gayrimenkul Hukuku Avukatı

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Tarım arazilerinin bölünme yasağı nedir?

5403 sayılı Kanun md. 8’e göre tarım arazilerinin asgari büyüklüğün altında ifraz edilememesi, hisselendirilememesi ve pay sayısının artırılamamasıdır.

Tarla kaç dönümün altında bölünemez?

Mutlak, marjinal ve özel ürün arazilerinde 20 dekar, dikili arazide 5 dekar, örtü altında 3 dekar. Mirasta ilçe bazlı yeter gelirli büyüklük uygulanır, Sivas Merkez için kuru arazide 140 dekardır.

Tarım arazisi hisseli satılır mı?

Mevcut payın tamamı Bakanlık izniyle satılabilir. Payı bölerek satmak veya tek malikli arazide hisse yaratmak yasaktır.

Tarım arazisi ifraz izni nereden alınır?

Tapu müdürlüğüne başvurulur. Tapu, dosyayı İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne gönderir ve uygun görüşle tescil yapılır.

Miras kalan tarla nasıl bölünür?

Bölünmez. Mirasçılar bir yıl içinde araziyi bir mirasçıya, aile malları ortaklığına, şirkete veya üçüncü kişiye devreder. Anlaşamazlarsa mahkeme ehil mirasçıya özgüler.

Ehil mirasçı kimdir?

Geçimini büyük ölçüde tarımdan sağlayan ve araziyi işletmeye en yetenekli mirasçıdır. Yönetmelikteki puanlamada 50 puan ve üzeri alan mirasçı ehil sayılır.

Tarım arazisi bölünemezse ne olur?

Ortaklığın giderilmesi davasında aynen taksim yapılamaz, arazi satılarak bedel paylaşılır. Mirasla edinilen arazide ilk artırma mirasçılar arasında yapılır.

2014 öncesi hisseli tapu satılabilir mi?

Evet. Mevcut pay aynen devredilebilir. Pay bölünemez ve paydaş sayısı artırılamaz.

Hobi bahçesi hissesi almak yasal mı?

Hayır. Tapusuz fiili hisse satışı ve aracılığı bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir.

Tarım arazisine ev yapılır mı?

Tarım dışı kullanım izni olmadan yapılamaz. İzinsiz yapıya metrekare başına 2.500 TL ceza uygulanır ve abonelik verilmez.

Sınırdaş komşunun önalım hakkı var mı?

Hayır. 5403 md. 8/İ’deki sınırdaş önalım hakkı 2020’de kaldırılmıştır. Yalnızca paydaşların önalım hakkı vardır.

Bölünme yasağına aykırı tescil iptal edilir mi?

Evet. Yasak kamu düzeninden olduğu için aykırı tescil iptal edilir ve davalının kabulü sonuç doğurmaz.

Özet Tablo

Konu Kısa Bilgi
Yasal dayanak 5403 md. 8, 8/A, 8/B, 8/C, 8/I ve 21
Asgari büyüklük 20 dekar, dikili 5, örtü altı 3
Yeter gelirli büyüklük İlçe bazlı, Sivas Merkez sulu 70, kuru 140 dekar
Yasaklar İfraz, hisselendirme, pay sayısını artırma
İzin Tapu müdürlüğü üzerinden Tarım Müdürlüğü görüşü
Yaptırım Tescil yapılmaz, iptal, fiili hisse satışında hapis

Özetle tarım arazilerinin bölünme yasağı, araziyi korumak için konmuş ama bilinmediğinde malikleri zor durumda bırakan bir kuraldır. İşlem öncesi arazi sınıfını ve eşiği öğrenmek, sonradan açılacak davaların tamamını önler.

Sivas’ta tarım arazisi ve tapu uyuşmazlıklarında hukuki destek için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Sivas Avukat

Yazar ve Hukuki İnceleme

Av. İrem Bike Demirhan, Sivas’ta gayrimenkul, kat mülkiyeti ve komşuluk hukuku uyuşmazlıklarında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermektedir.

Yayın tarihi: 19 Kasım 2026. İçerik, yürürlükteki mevzuat ve Yargıtay uygulaması esas alınarak hazırlanmıştır.

Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Somut durumunuz için gayrimenkul hukuku alanında çalışan bir avukata başvurmanız önerilir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir