Komşuluk Hukukunda Duman ve Koku Uyuşmazlıkları
Komşudan Gelen Duman ve Koku İçin Ne Yapılabilir?
Komşuluk hukukunda duman ve koku uyuşmazlıkları, Türk Medeni Kanunu’nun 737. maddesine göre çözülür. Madde, komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, buğu, kurum, toz ve kokuyu açıkça yasaklar.
Sınır aşılmışsa elatmanın önlenmesi, eski hale getirme ve tazminat davası açılabilir. Aynı binadaki komşular için Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 18. ve 33. maddeleri uygulanır. Ev sahibinin kusurlu olması aranmaz. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Balkondan gelen mangal dumanı, bacadan çöken kurum ya da alt kattaki lokantanın yağ kokusu aynı soruyu doğurur. Buna katlanmak zorunda mıyım? Cevap, rahatsızlığın düzeyine, sıklığına ve yerine göre değişir.
Bu yazıda komşuluk hukukunda duman ve koku uyuşmazlıkları için ölçütleri, başvuru yollarını ve ispat araçlarını anlatıyoruz. Her kaynak için ayrı bir yol haritası da veriyoruz.
İçindekiler
Hukuki Bilgilendirme
Bu yazı, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu md. 683, 730 ve 737 ile Kat Mülkiyeti Kanunu md. 18, 25 ve 33 esas alınarak hazırlanmıştır.
İşletmelerden kaynaklanan koku ve emisyon şikayetleri için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı il müdürlüklerine başvurulur.
Duman ve Koku Ne Zaman Hukuka Aykırı Olur?
Her duman ve her koku yasak değildir. Günlük yaşamın olağan etkilerine herkes katlanır. Kanun yalnızca hoş görülebilecek dereceyi aşan etkiyi yasaklar. Hakim bu sınırı üç ölçütle belirler.
| Ölçüt | Neye Bakılır? | Örnek |
|---|---|---|
| Taşınmazın durumu | Bölgenin konut, ticaret, sanayi veya tarım alanı olması | Köyde ahır kokusu ile şehir merkezinde ahır kokusu aynı değerlendirilmez |
| Taşınmazın niteliği | Konut, işyeri veya tarla olması | Konutun altındaki lokantadan daha fazla özen beklenir |
| Yerel adet | O yörede olağan sayılan kullanım | Kışın soba yakılması olağandır, ıslak odun ve plastik yakılması değildir |
Değerlendirmede ortalama bir insanın duyarlılığı esas alınır. Aşırı hassas kişi ölçü olmaz. Etkinin süresi ve tekrarı da önemlidir. Yılda bir kez yapılan mangal ile her akşam yapılan mangal aynı sonucu doğurmaz.
Kısa cevap: Ara sıra ve kısa süren duman ya da kokuya katlanılır. Sürekli, yoğun ve kaçınılabilir olan etki hukuka aykırıdır.
En Sık Görülen Duman ve Koku Kaynakları
| Kaynak | Tipik Sorun | İlk Adım |
|---|---|---|
| Balkon ve bahçe mangalı | Dumanın üst katlara ve komşu eve dolması | Yöneticiye ve komşuya yazılı bildirim |
| Soba ve kalorifer bacası | Kurum, is ve kalitesiz yakıt kokusu | Belediyeye şikayet, baca kontrolü talebi |
| Balkonda sigara | Dumanın açık pencereden içeri girmesi | Yönetici uyarısı, kat malikleri kurulu kararı |
| Lokanta ve kafe mutfağı | Yağ ve yemek kokusu, havalandırma çıkışı | Zabıta ve çevre il müdürlüğüne şikayet |
| Ahır, kümes ve gübre | Yoğun koku ve sinek | Belediye veya il tarım müdürlüğüne başvuru |
| Evcil hayvan ve kuş besleme | Dairede biriken koku | Yöneticiye bildirim, hakimin müdahalesi |
| Çöp ve atık biriktirme | Koku ve haşere | Zabıtaya şikayet |
Mangal Dumanı
Balkonda mangal yakmayı açıkça yasaklayan genel bir kanun hükmü yoktur. Ancak yönetim planı bunu yasaklayabilir. Yasak olmasa bile duman komşuyu sürekli rahatsız ediyorsa TMK 737 ve Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 18. maddesi devreye girer.
Baca ve Soba Dumanı
Bacanın alçak olması, temizlenmemesi veya uygun olmayan yakıt kullanılması komşuyu doğrudan etkiler. Mahkemeler bu dosyalarda çoğu zaman bacanın yükseltilmesine veya filtre takılmasına karar verir. Isınmadan kaynaklanan hava kirliliğini belediyeler de denetler.
Sigara Dumanı
Tütün yasağı konutların içini kapsamaz. Bu nedenle kişi kendi balkonunda sigara içebilir. Apartmanın merdiven ve asansör gibi ortak kapalı alanları ise Sağlık Bakanlığı uygulamasına göre yasak kapsamındadır. Balkondan gelen duman yoğun ve sürekliyse yine komşuluk hukuku uygulanır.
İşyeri ve Hayvan Kaynaklı Koku
Lokanta, fırın ve atölye gibi işyerlerinde havalandırma çıkışının yeri belirleyicidir. Ahır ve gübre kokusunda ise mesafe ve bölgenin niteliği önem taşır. Yargıtay, konuta birkaç metre uzaklıkta gübre biriktirilmesini taşkın kullanım saymıştır.
Komşudan gelen duman veya koku için hangi yolun işe yarayacağını birlikte belirleyelim.
Komşuluk Hukukunda Duman ve Koku Uyuşmazlıkları İçin Başvuru Yolları
| Yol | Dayanak | Başvuru Yeri | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Uyarı ve yönetim | Yönetim planı, KMK 18 | Yönetici, kat malikleri kurulu | Yazılı uyarı ve kurul kararı |
| İdari şikayet | Çevre ve belediye mevzuatı | Zabıta, belediye, çevre il müdürlüğü | Denetim, tutanak ve idari yaptırım |
| Hakimin müdahalesi | KMK 33 | Sulh hukuk mahkemesi | Davranışa son verilmesi emri |
| Hukuk davası | TMK 730 ve 737 | Asliye hukuk mahkemesi | Önlem, eski hale getirme, tazminat |
| Ceza şikayeti | TCK 181 | Cumhuriyet başsavcılığı | Atığın havaya kasten verilmesi halinde soruşturma |
Bu yollar birbirini dışlamaz. İdari şikayetle alınan tutanaklar davada delil olur. Bu nedenle çoğu dosyada önce şikayet, sonra dava yolu izlenir.
Açılabilecek Davalar
Elatmanın Önlenmesi ve Eski Hale Getirme
Bu dava, duman veya kokunun kaynağında durdurulmasını amaçlar. Mahkeme somut bir önleme hükmeder. Bacanın yükseltilmesi, filtre takılması, havalandırma çıkışının çevrilmesi ya da gübrenin taşınması bunlara örnektir. Genel bilgi için elatmanın önlenmesi davası yazımıza bakabilirsiniz.
Maddi ve Manevi Tazminat
Duman eşyanıza veya cephenize zarar verdiyse onarım bedelini isteyebilirsiniz. Sağlık giderleri ve kiracı kaybı da talep edilebilir. Yaşam huzurunun bozulması manevi tazminat davası konusudur. Tazminatta ev sahibinin kusuru aranmaz.
Denkleştirme Bedeli
Bazı etkiler kaçınılmazdır ve yerel adete uygundur. Bu durumda mahkeme faaliyeti durdurmaz. Bunun yerine zarar gören komşuya uygun bir bedel ödenmesine karar verebilir. Buna fedakarlığın denkleştirilmesi denir.
Aynı Apartmanda Özel Yollar
Kat malikleri birbirini rahatsız etmemekle yükümlüdür. Rahatsız olan malik sulh hukuk mahkemesinden müdahale ister. İhlal çekilmez boyuta ulaşırsa bağımsız bölümün devri bile istenebilir. Bu yol istisnaidir ve sıkı şartlara bağlıdır.
Avukat Notu: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 10.03.2025 tarihli 2025/757 E. ve 2025/1386 K. sayılı kararında önemli bir ilkeyi vurgulamıştır. Kötü koku tek başına yıkım sebebi değildir. Mahkeme önce bilirkişiyle kokunun kaynağını ve giderici önlemi belirlemelidir.
Duman ve Koku Nasıl İspatlanır?
Koku ve duman kalıcı iz bırakmaz. Bu yüzden ispat, doğru zamanda yapılan tespite dayanır.
- Rahatsızlığın yaşandığı saatte yapılan keşif
- Çevre, makine veya ziraat mühendisi bilirkişi raporu
- Mahkeme eliyle yapılan delil tespiti
- Zabıta, belediye ve çevre il müdürlüğü tutanakları
- Tarih ve saat içeren fotoğraf ve videolar
- Yönetici uyarıları ve diğer komşuların tanıklığı
- Sağlık etkisi varsa doktor raporu
Yargıtay, raporun denetime elverişli olmasını arar. Bir dosyada dairede onlarca kuş beslenmesinden doğan koku tartışılmıştır. Yüksek mahkeme, kokunun düzeyinin uzman raporuyla somut olarak saptanmasını istemiştir.
Görevli Mahkeme, Arabuluculuk ve Zamanaşımı
| Konu | Kural |
|---|---|
| Farklı parsellerdeki komşular | Asliye hukuk mahkemesi |
| Aynı ana taşınmazdaki kat malikleri | Sulh hukuk mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi |
| Ön şart | Dava şartı arabuluculuk |
| Elatmanın önlenmesi | Etki sürdükçe her zaman istenebilir |
| Tazminat | Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her halde 10 yıl |
Komşu hakkından ve kat mülkiyetinden doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk 1 Eylül 2023’ten beri dava şartıdır. Süreç için zorunlu arabuluculuk yazımıza bakabilirsiniz. Sivas’taki bir taşınmaz için dava Sivas mahkemelerinde açılır.
Genel çerçeveyi komşuluk hukukundan kaynaklanan davalar rehberinde anlattık. Ses kaynaklı sorunlar için gürültü nedeniyle açılabilecek hukuki davalar yazımız yol gösterir.
Delil tespitinden arabuluculuğa kadar süreci sizin adınıza yürütelim.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Komşuluk hukukunda duman ve koku uyuşmazlıkları hangi maddeye dayanır?
Temel dayanak TMK 737’dir. Madde, hoşgörü sınırını aşan duman, buğu, kurum, toz ve kokuyu yasaklar. Kat maliklerinde KMK 18 ve 33 de uygulanır.
Balkonda mangal yakmak yasak mı?
Genel bir kanun yasağı yoktur. Yönetim planı yasaklayabilir. Duman komşuyu sürekli rahatsız ediyorsa komşuluk hukukuna aykırılık oluşur.
Komşunun mangal dumanı için nereye şikayet edilir?
Önce yöneticiye bildirilir. Sonuç alınamazsa arabuluculuk ve ardından sulh hukuk mahkemesi yolu izlenir.
Balkonda sigara içen komşuya dava açılır mı?
Kişi kendi balkonunda sigara içebilir. Duman yoğun ve sürekli biçimde dairenize giriyorsa komşuluk hukukuna dayanarak önlem istenebilir.
Apartman merdiveninde sigara içilebilir mi?
Sağlık Bakanlığı uygulamasına göre apartmanların ortak kapalı alanları tütün yasağı kapsamındadır. Yönetim planı da ayrıca yasak öngörebilir.
Baca dumanı için ne yapılabilir?
Belediyeye şikayet edilir. Ayrıca bacanın yükseltilmesi veya filtre takılması için dava açılabilir.
Alt kattaki lokantanın kokusu için ne yapılır?
Zabıtaya ve çevre il müdürlüğüne şikayet edilir. Havalandırmanın düzeltilmesi ve tazminat için dava açılabilir.
Komşunun ahır kokusu için dava açılır mı?
Bölgenin niteliğine ve mesafeye bakılır. Konut alanında yoğun koku taşkın kullanım sayılabilir.
Koku nasıl ispatlanır?
Keşif, bilirkişi raporu, delil tespiti ve resmi tutanaklarla ispatlanır. Tespitin kokunun yaşandığı anda yapılması gerekir.
Kiracı duman ve koku için dava açabilir mi?
Evet. Taşınmazı kullanan kiracı da komşuluk hukukuna dayanabilir.
Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Evet. Komşu hakkından ve kat mülkiyetinden doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır.
Mahkeme komşunun faaliyetini tamamen yasaklar mı?
Önce daha hafif önlemler araştırılır. Filtre, baca yükseltme veya saat sınırı yeterliyse yasaklama kararı verilmez.
Duman ve koku sorununuz için dosyanızı gayrimenkul hukuku alanında çalışan bir avukatla değerlendirin.
Özet Tablo
| Konu | Kısa Bilgi |
|---|---|
| Yasal dayanak | TMK 730 ve 737, KMK 18 ve 33 |
| Ölçüt | Taşınmazın durumu, niteliği ve yerel adet |
| Sorumluluk | Kusur aranmaz |
| Ön şart | Dava şartı arabuluculuk |
| Görevli mahkeme | Asliye hukuk, kat maliklerinde sulh hukuk |
| Temel delil | Keşif, bilirkişi raporu ve resmi tutanak |
Özetle komşuluk hukukunda duman ve koku uyuşmazlıkları, hoşgörü sınırı ölçütüyle çözülür. Sınır aşıldığında hukuk hem önleme hem tazmin imkanı tanır. Sonucu belirleyen, etkinin doğru zamanda belgelenmesidir.
Sivas’ta komşuluk hukuku uyuşmazlıklarında hukuki destek için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Yazar ve Hukuki İnceleme
Av. İrem Bike Demirhan, Sivas’ta gayrimenkul, kat mülkiyeti ve komşuluk hukuku uyuşmazlıklarında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermektedir.
Yayın tarihi: 12 Ekim 2026. İçerik, yürürlükteki mevzuat ve Yargıtay uygulaması esas alınarak hazırlanmıştır.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Somut durumunuz için gayrimenkul hukuku alanında çalışan bir avukata başvurmanız önerilir.