Patent Hakkı 2026 (Nedir, Çeşitleri ve Şartları)
Patent hakkı, buluş sahibinin, buluş konusu ürünü belirli bir süre üretebilme, kullanabilme, satabilme veya ithal edebilme hakkına denilmektedir. Patent, buluş sahibine buluş konusu ürünü veya usulü, belirli bir süre tek başına üretme, kullanma, lisans verme veya satma yetkisi verir.
Patent ve Patent Hakkı Nedir?
Patent ve Patent Hakkı Nedir?
Buluşların patentle korunması, buluş sahibinin zaman, emek ve para harcayarak yaptığı araştırma geliştirme faaliyetlerini ödüllendirme amacı taşır. Patent hakkı tanınması, yeni buluşlar yapılması özendirmekte, teknolojinin ilerlemesini, tekniğin bilinen durumlarının aşılmasını sağlamaktadır.
Patent hakkı bir mutlak hak olmakla beraber ve belirli bir eşyada cisimleşebildiği halde cisimleştiği eşyadan ayrı ve onu aşan bir varlığa sahiptir. Mülkiyet hakkına konu eşyanın üçüncü kişiye devredilmesi ile devredenin eşya üzerinde herhangi bir hakkı kalmazken; buluşu yapanın, buluş başvurusunu gerçekleştirenden ya da patent sahibinden buluşu yapan olarak tanınmasını ve patentte isminin belirlenmesini isteme hakkı devam etmektedir. Patent hakkı maddi bir varlıkta tecessüm edebilir; ancak bu onun maddi bir varlık olduğu anlamına gelmez; onun soyut olma niteliğini ortadan kaldırmaz.
Patent Verilebilirlik Şartları Nelerdir?
Bir buluşun patent ile korunabilmesi için mevzuatta öngörülen belirli şartları taşıması gerekir. Patent verilebilirliğin temel koşulları; buluşun yeni olması, tekniğin bilinen durumunu aşması ve sanayiye uygulanabilir nitelikte bulunmasıdır. Bu üç unsurun birlikte sağlanması, buluşun hukuki korumaya konu olabilmesi açısından zorunludur. Şartlardan herhangi birinin eksik olması hâlinde patent başvurusu reddedilir.
| Patentlenebilirlik Şartı | Açıklama |
|---|---|
|
1
Yenilik
|
Yenilik şartı, buluşun tekniğin bilinen durumuna dahil olmamasını ifade eder. 551 sayılı KHK’nın 7. maddesine göre, patent başvurusundan önce dünyanın herhangi bir yerinde yazılı, sözlü anlatım, kullanım veya başka yollarla kamuya açıklanmış bilgiler tekniğin bilinen durumunu oluşturur. Ayrıca, daha önce yapılmış Türk patent veya faydalı model başvurularının yayımlanan ilk metinleri de bu kapsama dahil edilir. |
|
2
Buluş Basamağı
|
Buluş basamağının gerçekleşmesi, tekniğin bilinen durumunun aşılması anlamına gelir. 551 sayılı KHK’nın 9. maddesi uyarınca, ilgili teknik alandaki ortalama bilgiye sahip bir uzman tarafından mevcut bilgilerden açıkça çıkarılamayan çözümler, buluş basamağını içerir. Bu şart, buluşun sıradan bir teknik geliştirme olmadığını gösterir. |
|
3
Sanayiye Uygulanabilirlik
|
Bir buluşun patent korumasından yararlanabilmesi için sanayiye uygulanabilir nitelikte olması gerekir. 551 sayılı KHK’nın 10. maddesine göre, buluşun tarım dahil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir olması zorunludur. Salt teorik çözümler bu kapsamda patentlenebilir kabul edilmez. |
Yenilik
Buluşun, patent başvurusundan önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya açıklanmamış olması gerekir. Yazılı, sözlü tanıtım veya kullanım yoluyla bilinen bilgiler yenilik şartını ortadan kaldırır.
Buluş Basamağı
İlgili teknik alandaki ortalama bir uzman tarafından mevcut bilgilerden kolayca çıkarılamayan teknik çözümler, buluş basamağı şartını sağlar.
Sanayiye Uygulanabilirlik
Buluşun tarım dahil olmak üzere sanayinin herhangi bir alanında üretilebilir veya kullanılabilir nitelikte olması gerekir.
Patent Çeşitleri Nelerdir?
Patent hukukunda, buluşların niteliği ve korunma kapsamına göre farklı patent türleri öngörülmüştür. Bu ayrım, hem başvuru sürecini hem de sağlanan korumanın süresini ve kapsamını doğrudan etkiler. Patent çeşitleri, buluş sahibinin ihtiyaçlarına ve buluşun teknik düzeyine göre farklı avantajlar sunar. Bu nedenle başvuru yapılmadan önce hangi patent türünün tercih edileceğinin doğru şekilde belirlenmesi büyük önem taşır.
Ürün Patenti/Usul Patenti
Ürün Patenti/Usul Patenti
Ürün patentlerinde buluş, bir ürün üzerinde somutlaşmaktadır. Ürün, belli bir değeri olan, belirli, makine, ilaç, kimyevi madde gibi somut bir cisimdir. Ayrıca değişik bölümler arasında bağlantıyı sağlayan veya başka bir üründen yararlanan araç ve gereç de ürün olabilir.
Usul patentinde, bir ürün ve bazen yan ürünler de oluşturan veya ürün niteliği taşımayan sonuçlar meydana getiren teknik ve sıralı olguların düzeni ve bu düzende kullanılan maddeleri belirleyip içeren bir çözüm söz konusudur.
Usul patentlerinde, ürün patentlerinin aksine maddi bir varlık söz konusu olmayıp, korunan yöntemdir. Usul patentinde, bir sınai ürünü veya neticeyi meydana getiren sebep ya da bir ürünün veya bir durumun meydana getirilmesine, idamesine, yöneltilmesine, ortaya çıkmasına engel olunmasına taalluk eden teknik bilgiler esas unsuru teşkil ederler. Usul patentinde, bir ürün ve bazen yan ürünler de oluşturan gibi teknik ve sıralı olguların düzeni ve bu düzende kullanılan maddeleri belirleyip içeren bir çözüm söz konusudur. Önemli olan kullanılan yöntem ve ortaya çıkan netice arasında bir nedensellik bağının bulunmasıdır.
İncelemeli Patent/İncelemesiz Patent
Başvuru sahibinin tercihine göre patentler incelemeli ve incelemesiz olarak ikiye ayrılır. TPE tarafından patent verilebilirlik şartlarından olan yenilik incelemesi yapılmaksızın verilen patentler incelemesiz patenttir. İncelemesiz patentlerin koruma süresi 7 yıldır. Yenilik incelemesi yapılarak verilen patentler ise incelemeli patentlerdir. İncelemeli patentlerin koruma süresi 20 yıldır. Sınai Mülkiyetin Korunması Kanun Tasarısı’nda incelemesiz patentlerin kaldırıldığı sadece inceleme patent sisteminin devam ettiği görülmektedir.
Ek Patent
Ek patent, asıl patenti geliştiren ve onunla bütünlük taşıyan patentlerdir. Bağımsız bir patent başvurusuna konu olamazlar. Gelişim ve iyileştirme asıl patentlerin üzerinde yapıldığı için, ek patentler bakımından tekniğin bilinen durumunun aşılması koşulu aranmamaktadır.
Ek patent başvurusunda bulunma hakkı, asıl patent sahibi veya patent başvuru sahibine aittir. Ek patentler, bağımlı oldukları asıl patentin koruma süresince korunmaktadırlar. Ek patentler için ayrı bir ödeme yapılmamaktadır; ancak ek patentin asıl patente dönüşmesi söz konusu olursa, yıllık patent ücreti ödemesine tabi olacaktır.
Gizli Patent
Milli savunma menfaatleri gerektirdiği takdirde gizlilik usulüne uyularak verilen patentlerdir. Gizli patent siciline kaydedilirler ve kamunun erişimine bir yıl süreyle kapalı tutulurlar. Bu süre Milli Savunma Bakanlığı tarafından uzatılabilir. Gizli patentler için yıllık patent ücreti ödeme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Patent sahibi, patentin gizli tutulduğu süre için devletten tazminat isteyebilmektedir.
Konuya İlişkin Yargıtay Kararları
Patent hakkına ilişkin içtihatlara bakmak gerekirse;
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Kararı
Patent hakkına ilişkin uyuşmazlıkta, istemlerin koruma alanı ve patentlenebilirlik şartlarının (dönem mevzuatı) etkisi değerlendirilmiştir.
| Başlık | Karar Metni |
|---|---|
| Kararın Özeti | Mahkeme; patent belgesinin kapsamı, istemlerin niteliği ve uyuşmazlık konusu ürünlerdeki kullanım alanı dikkate alınarak, dava konusu REPELLER ve REPELLER PLUS ürünlerinin patent istemlerinin koruma alanında kalmadığı ve bu nedenle patent ihlali bulunmadığı gerekçesiyle davaların reddine karar vermiştir. Temyiz incelemesinde, delillerin değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. |
| Karar Metni | “Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dayanmış olduğu patent belgesi 23696 nolu ihtira beratı olup, TPE tarafından verilen yeni tescil numarasının TR 1988 00432 B olduğu, bu ihtira beratının adı “N-Fenilprezollerin Türevleri” olup 23.03.1879 tarihli İhtira Beratı Kanunu’na göre 10.06.1988 tarihinden itibaren 15 sene müddetle verildiği, patent korumasının 551 sayılı KHK’nın 72. maddesi gereğince 20 yıla uzadığı, davacının dayandığı patentin başvuru tarihinde İhtira Beratı Kanunu’nun 3. maddesine göre patentlenemeyeceği, patentlenmiş olsa dahi yasa gereği böyle bir patente tıbbi ve veteriner kullanım yönünden patent koruması sağlanamayacağı, davacının patent belgesinde yer alan istemler incelendiğinde 12 ve 13 no’lu istemlerin birer veteriner kullanım istemi olduğu, 10 no’lu istemin bir veteriner ürün üretim usulü istemi olduğu, diğer istemlerin ise birer formülasyon istemi olduğu ve veteriner kullanım amaçlı N-Fenilpirazol maddesinin türevlerine ilişkin kimyasal formülleri içerdiği, davalıya ait ürünlerde FİPRONİL olarak bilinen N-Fenilpirazol maddesinin yer aldığı, her iki ilacın da veteriner amaçlı kullanım için üretildiği, her ne kadar asıl ve birleşen davaların konusu olan ilaçlarda FİPRONİL (N-Fenilpirazol) etken maddesi bulunsa bile bu kullanımın davacının patent koruması kapsamı dışında kaldığı, davalıya ait dava konusu REPELLER ve REPELLER PLUS adlı ürünlerin kedi ve köpekler üzerinde kullanıldığı, kullanımın bu gibi hayvanlarla sınırlı olduğu, davacının patentinin veterinerlik alanına ait ürünü ve bunun üretim usulünü koruduğu, bu patentin alındığı tarihte bu tür ürünlerin patentlenemeyeceği, verildiği tarihte patent verilebilirlik koşullarını taşımayan bu patentin sonradan 551 sayılı KHK’nın yürürlüğe girmesi ile 01.01.1999 tarihinden itibaren patent koruması göremeyeceği, bu patentin genel olarak bir kimyasal formül ve bunun üretim usulüne ilişkin olduğu kabul edilse bile ancak genel olarak N-Fenilprazol maddesinin patent belgesinde formülleri belirtilen türevlerini ve bunların üretim usullerini koruyacağının kabul edilmesi gerektiği, dava konusu REPELLER ve REPELLER PLUS adlı ilaçların patentteki istemlerin hiçbirisinin koruma alanında olmadığı, davalıya ait REPELLER ve REPELLER PLUS adlı ürünlerin her ikisinin de davacının patent koruması kapsamı dışında kaldığı, her iki ilaç yönünden de patent ihlalinin söz konusu olmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir. Kararı, davacılar vekili ve katılma yoluyla davalı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacılar vekili ve katılma yoluyla davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.” |
Kararın Özeti
Mahkeme, istemlerin koruma alanı ve kullanımın kapsamı üzerinden değerlendirme yaparak ürünlerin patent kapsamına girmediği sonucuna varmış; bu nedenle patent ihlali bulunmadığı gerekçesiyle davaları reddetmiştir. Temyizde de usul ve yasaya aykırılık görülmediğinden itirazlar yerinde bulunmamıştır.
Karar Metni
“Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dayanmış olduğu patent belgesi 23696 nolu ihtira beratı olup, TPE tarafından verilen yeni tescil numarasının TR 1988 00432 B olduğu… davalıya ait REPELLER ve REPELLER PLUS adlı ürünlerin her ikisinin de davacının patent koruması kapsamı dışında kaldığı, her iki ilaç yönünden de patent ihlalinin söz konusu olmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir…”
Avukat Vekalet Ücreti Ne Kadardır?
Avukat vekalet ücreti, hakkınızda yürütülecek işlem ve dava üzerinden belirlenmektedir. Bilindiği üzere her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan “Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi” yasalaşarak yürürlüğe girer. Görülen davalarda avukat vekalet ücreti, bu tarifede belirtilen ücretin altında bir tutar olarak belirlenemez, dolayısıyla her zaman sabit ve kesin değildir. Bununla birlikte Baro tarafından belirtilen asgari ücret tarifesinin üzerinde bir avukatlık ücreti belirlenmesi mümkün olabilir.
İlgili Yazılarımız;
- Patent Hakkı
- Patent Hakkına Tecavüz
- Marka Hakkına Tecavüz
- Tasarım Hukuku
- Tasarım Hakkına Tecavüz
- Tasarım Hakkına Tecavüz Halinde Açılabilecek Davalar
- Haksız Rekabet
- Marka Hukuku
- Markanın İptali
- Coğrafi İşaret Ve Geleneksel Ürün Adı
Sık Sorulan Sorular – Patent Hakkı
Sık Sorulan Sorular – Patent Hakkı
Patent hakkı, buluşların korunması ve ekonomik değerinin güvence altına alınması açısından en çok merak edilen fikri mülkiyet haklarından biridir. Patent başvurusu süreci, maliyetler, koruma süresi ve patentten elde edilecek kazanç gibi konular uygulamada sıkça gündeme gelmektedir. Aşağıdaki sorular, Google’da kullanıcıların en çok sorduğu ifadeler esas alınarak hazırlanmış ve güncel patent hukuku çerçevesinde açıklanmıştır.
Bir işin patenti nasıl alınır?
Bir işin patenti alınabilmesi için öncelikle ortada teknik bir buluşun bulunması gerekir. Buluşun yeni, buluş basamağı içeren ve sanayiye uygulanabilir olması şarttır. Başvuru, Türk Patent ve Marka Kurumu’na yapılır. İnceleme ve değerlendirme süreci tamamlandıktan sonra patent belgesi düzenlenir.
Patent ücreti ne kadar?
Patent ücreti, başvuru türüne ve izlenen sürece göre değişiklik gösterir. Başvuru, araştırma, inceleme ve yıllık ücretler ayrı ayrı hesaplanır. Ayrıca vekil aracılığıyla yapılan başvurularda ek maliyetler oluşabilir. Güncel ücretler her yıl yeniden belirlenir.
Hangi ürünlere patent verilir?
Teknik bir probleme teknik çözüm sunan buluşlar patent ile korunabilir. Ürünler, yöntemler ve bunlara ilişkin teknik sistemler patent kapsamına girebilir. Estetik tasarımlar veya soyut fikirler patentlenemez. Koruma, teknik nitelik taşıyan buluşlarla sınırlıdır.
İsim hakkı kaç yıl geçerlidir?
İsim hakkı, patentten farklı olarak kişilik hakları kapsamında değerlendirilir. Süreyle sınırlı bir hak değildir ve kişinin yaşamı boyunca devam eder. Ticari kullanım söz konusuysa marka hukuku devreye girer. Patent hakkı ile isim hakkı karıştırılmamalıdır.
Patent aldıktan sonra ne yapılır?
Patent alındıktan sonra buluş sahibine tekel hakkı tanınır. Bu hak sayesinde buluş üretilebilir, satılabilir veya lisans yoluyla gelir elde edilebilir. Yıllık patent harçlarının düzenli ödenmesi gerekir. Aksi hâlde patent hakkı sona erebilir.
Patent para kazandırır mı?
Patent, doğrudan para kazandıran bir belge değildir ancak ekonomik değer yaratır. Patentli buluşun lisanslanması veya devri yoluyla gelir elde edilebilir. Ayrıca piyasada rekabet avantajı sağlar. Ticari başarı, patentin etkin kullanımına bağlıdır.
Kaç çeşit patent vardır?
Patent hukukunda temel olarak incelemeli patent ve incelemesiz patent türleri bulunmaktadır. Bu ayrım, başvuru süreci ve koruma gücü bakımından önemlidir. İncelemeli patent daha güçlü koruma sağlar. Seçim, buluşun niteliğine göre yapılır.
Bir logonun patenti nasıl alınır?
Logo, patent konusu değildir çünkü teknik bir buluş sayılmaz. Logolar marka hukuku kapsamında korunur. Bu nedenle logo için marka tescili yapılması gerekir. Patent ve marka tescili birbirinden farklı koruma türleridir.
Patent 20 yıl sonra ne olur?
Patent koruma süresi genel olarak 20 yıl ile sınırlıdır. Bu sürenin sonunda patent hakkı sona erer. Buluş kamu malı hâline gelir ve herkes tarafından serbestçe kullanılabilir. Süre uzatılamaz.
İsim hakkı ne kadara alınır?
İsim hakkı satın alınan bir hak değildir, kişiliğe bağlıdır. Ticari kullanım için marka tescili yapılması gerekir. Marka tescil ücretleri ise belirli tarifelere göre değişir. Patent ücreti ile karıştırılmamalıdır.
Marka ve patent aynı mı?
Marka ve patent farklı hukuki koruma türleridir. Marka, bir işletmenin ayırt edici işaretlerini korur. Patent ise teknik buluşlara yönelik bir haktır. Amaç ve koruma kapsamları tamamen farklıdır.
Patent ücreti nereye ödenir?
Patent ücretleri Türk Patent ve Marka Kurumu’na ödenir. Ödemeler başvuru aşamalarına göre yapılır. Harçların süresinde yatırılması zorunludur. Aksi hâlde başvuru veya patent geçersiz hâle gelebilir.
Patent almak kaç gün sürer?
Patent alma süresi, başvurunun türüne ve inceleme sürecine bağlıdır. İncelemeli patentlerde süreç birkaç yılı bulabilir. Araştırma ve değerlendirme aşamaları zaman alır. Süre, başvurunun niteliğine göre değişiklik gösterir.