Araç Değer Kaybı Hesaplama 2026 (Araç Değer Kaybı Davası Dilekçesi)
Araç Değer Kaybı Nedir?
Araç değer kaybı, bir aracın trafik kazası geçirdikten sonra onarılsa bile kaza öncesindeki piyasa değerine ulaşamaması sonucunda oluşan maddi zarardır. Bir başka ifadeyle, araç kazadan önceki “hasarsız” statüsünü kaybettiği için ikinci el piyasasında daha düşük bir fiyata alıcı bulur. Bu değer düşüşü, kusursuz veya kısmen kusurlu tarafın uğradığı ekonomik bir kayıp olarak kabul edilir ve hukuk düzeni tarafından tazmin edilebilir bir zarar türü olarak değerlendirilir. Bu nedenle araç sahipleri, kazadan sonra yaşanan değer kaybını belirli şartlar altında karşı tarafın sigorta şirketinden talep edebilir.
Araç Değer Kaybı Hesaplama
Piyasa değeri, model yılı, kilometre ve hasar durumunu girin; yaş ve kilometre katsayılarına göre tahmini değer kaybını anında görün.
Hesaplama Sonucu
Bu sonuç bilgilendirme amaçlıdır. Sigorta Bilgi Merkezi, Sigorta Tahkim Komisyonu ve Yargıtay uygulamaları ile dosya özelindeki değişkenler sonucu etkileyebilir.
Hangi Durumlarda Araç Değer Kaybı Oluşur?
Hangi Durumlarda Araç Değer Kaybı Oluşur?
Araç değer kaybı genellikle şu durumlarda ortaya çıkar:
| Durum | Açıklama |
|---|---|
| Araçta Boya Yapılması | Kaporta üzerinde yapılan her boya işlemi, aracın orijinalliğini bozduğu için ikinci el değerini düşürür ve değer kaybına neden olur. |
| Parça Değişimi | Orijinal parçaların değişmesi, özellikle kaput, çamurluk, kapı, tavan veya şase bağlantılı parçalarda değer kaybını önemli ölçüde artırır. |
| TRAMER Hasar Kaydı İşlenmesi | Kaza ve onarım kayıtlarının TRAMER sistemine düşmesi, aracın “hasarlı” göründüğü için piyasa değerinin düşmesine neden olur. |
| Aracın Kazalı Statüye Düşmesi | Araç kazalı statüye girdiğinde, aynı marka–model kazasız araçlara göre daha düşük fiyata alıcı bulur; bu durum direkt değer kaybı oluşturur. |
Değer Kaybının Sigorta Hukuku Açısından Karşılığı
Sigorta şirketleri, zorunlu trafik sigortası kapsamında kusursuz veya kısmi kusurlu sürücülerin değer kaybı taleplerini belirli şartlar altında karşılamakla yükümlüdür. Ancak uygulamada sigorta şirketlerinin ilk tekliflerinin düşük olması, araç sahiplerinin çoğu zaman hak ettikleri tam değeri almalarını engelleyebilir. Bu nedenle doğru araç değer kaybı hesaplama, sigorta sürecinin en kritik aşamasıdır.
Araç Değer Kaybı Hesaplaması Nasıl Yapılır?
Araç Değer Kaybı Hesaplaması Nasıl Yapılır?
TSB (Türkiye Sigorta Birliği) Kriterlerine Göre Hesaplama
Türkiye Sigorta Birliği (TSB) tarafından belirlenen hesaplama sisteminde, araç değer kaybı yalnızca basit bir fiyat farkı olarak görülmez; aynı zamanda belirli katsayılar üzerinden hesaplanır. Bu hesaplamada üç temel unsur dikkate alınır:
| Unsurlar | Açıklama |
|---|---|
| Hasar Boyutu Katsayısı (A1–A4) | Hasarın büyüklüğüne göre belirlenir. A1 büyük hasar, A4 basit hasardır. |
| Kullanılmışlık / KM Katsayısı | Araç kilometresi arttıkça değer kaybı katsayısı azalır. |
| Baz Değer Kaybı | Rayiç değer × %19 formülüyle hesaplanan ana değerdir. |
| Kriter | Katsayı |
|---|---|
| A1 – Büyük Hasar | 1.00 |
| A2 – Orta Hasar | 0.75 |
| A3 – Küçük Hasar | 0.50 |
| A4 – Basit Hasar | 0.25 |
| 0–14.999 KM | 0.90 |
| 15.000–29.999 KM | 0.80 |
| 30.000–44.999 KM | 0.70 |
| 45.000–59.999 KM | 0.60 |
| 60.000–74.999 KM | 0.50 |
| 75.000–89.999 KM | 0.40 |
| 90.000–149.999 KM | 0.30 |
| 150.000 KM ve üzeri | 0.10 |
Eksper Raporunun Hesaplamadaki Rolü
Eksper raporu, gerçekçi bir araç değer kaybı hesabında en kritik belgedir. Raporda; parça değişimi, boya işlemleri, hasarın yeri, aracın önceki hasar kayıtları ve onarımın niteliği gibi teknik detaylar yer alır. Mahkemeler ve sigorta şirketleri, değer kaybı hesabında büyük ölçüde eksper raporuna dayanır.
Boyalı ve Değişen Parçaların Etkisi
Özellikle tavan, şase, direk gibi aracın taşıyıcı ve yapısal unsurlarının hasar görmesi ve onarım görmesi, değer kaybını katlayarak artırır. Yüzeysel kaporta hasarına göre, yapısal hasarlı araçlarda değer kaybı çok daha yüksek hesaplanır.
Hasar boyutu katsayıları (A1 – A4)
Hasar boyutu, A1’den A4’e kadar sınıflandırılır:
| Hasar Sınıfı | Katsayı | Açıklama |
|---|---|---|
| A1 – Büyük Hasar | 1.00 | Araçta ağır düzeyde hasar bulunan durumları ifade eder. |
| A2 – Orta Hasar | 0.75 | Şasiye etkisi olmayan ancak belirgin parçalı hasarlardır. |
| A3 – Küçük Hasar | 0.50 | Onarımı kolay, lokal bölgesel hasarlardır. |
| A4 – Basit Hasar | 0.25 | Boyama veya küçük düzeltmeler gerektiren hafif hasarlardır. |
Nihai Değer Kaybı Formülünün Uygulanması
TSB hesaplama mantığında kullanılan temel formül şu şekildedir:
Toplam Değer Kaybı = Baz Değer Kaybı × Hasar Katsayısı × KM Katsayısı
| Hesaplama Unsuru | Açıklama |
|---|---|
| Baz Değer Kaybı | Aracın rayiç değerinin %19’u alınarak hesaplanır. Örneğin 1.000.000 TL rayiç → 190.000 TL baz değer. |
| Hasar Katsayısı | A1–A4 sınıflarına göre 1.00 ile 0.25 arasında değişir. |
| KM Katsayısı | Aracın kilometresine göre 0.90’dan 0.10’a kadar düşer. |
| Nihai Formül | Toplam Değer Kaybı = Baz Değer Kaybı × Hasar Katsayısı × KM Katsayısı |
Kimler Araç Değer Kaybı Talep Edebilir?
Kimler Araç Değer Kaybı Talep Edebilir?
Araç değer kaybı tazminatı, trafik kazasında kusursuz veya kısmen kusurlu olan araç sahiplerinin, kazadan sonra ortaya çıkan ikinci el değer düşüşünü karşı taraftan talep edebilmesini sağlayan bir haktır. Her kaza sonrası otomatik olarak talep oluşmaz; talep hakkı, kazanın oluş şekline, tarafların kusur oranlarına ve aracın teknik koşullarına göre belirlenir. Bu nedenle kimlerin değer kaybı talep edebileceği konusu, hem hukuki süreçte hem de sigorta başvurularında kritik önem taşır.
Kusursuz Sürücülerin Hakları
Kazada tam kusursuz olan araç sahipleri, araç değer kaybı tazminatını doğrudan kaza yapan karşı tarafın sigorta şirketinden talep edebilir. Bu, en güçlü hukuki talep grubudur.
Kısmi Kusurlu Sürücülerin Hakları
Bazı durumlarda sürücünün kısmi kusuru bulunsa dahi, kusur oranı dikkate alınarak araç değer kaybı talep edilebilir. Örneğin %25 kusurlu bir sürücü, kalan %75 oran üzerinden değer kaybı tazminatı alabilir.
Kiralık Araç, Şirket Araçları ve Filo Araçlarında Değer Kaybı
Kiralık araçlarda değer kaybını, aracın maliki olan kiralama şirketi talep eder. Şirket araçlarında ise başvuru, şirket unvanı üzerinden yapılır. Filo araçlarında da aynı şekilde, malik sıfatına sahip işletme veya kurum başvuruda bulunur.
%100 Kusurlu Sürücülerin Neden Talep Hakkı Yoktur?
%100 kusurlu olan sürücü, zarara tamamen kendi kusuruyla sebep olduğundan, sigorta hukukunda değer kaybı tazminatı talep etme hakkına sahip değildir.
Bu durumda araçtaki değer düşüklüğü, sürücünün kendi katlanması gereken bir sonuç olarak değerlendirilir.
Araç Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Yapılır?
Araç Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Yapılır?
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| Sigorta Şirketine Başvuru | Zorunlu trafik sigortası şirketine yazılı başvuru yapılır. Talep edilen değer kaybı miktarı veya hesaplama yöntemi net şekilde belirtilmelidir. |
| Gerekli Belgelerin Sunulması | Başvuruda genellikle kaza tespit tutanağı, eksper raporu, servis faturaları, fotoğraflar, TRAMER kayıtları ve poliçe bilgileri istenir. |
| Eksper İncelemesi | Sigorta şirketi kendi eksperini görevlendirir. İlk teklifler çoğu zaman düşük olabilir; araç sahibi teklifi kabul etmek zorunda değildir. |
| Eksik Ödeme Durumu | Ödeme yapılmazsa veya çok düşük bir miktar teklif edilirse, sırasıyla yazılı itiraz, zorunlu arabuluculuk ve dava süreçleri gündeme gelir. |
| Hukuki Destek | Sürecin hatasız yürütülmesi ve kaybın doğru hesaplanması için uzman bir avukattan destek alınması önerilir. |
Araç Değer Kaybı Alınmazsa Ne Olur?
Araç değer kaybı talep edilmediğinde, araç sahibi kazadan kaynaklanan gerçek maddi zararının önemli bir kısmını kendi üzerinde bırakmış olur. Çünkü kaza sonrası yapılan onarım, aracın ikinci el değerini eski seviyesine getirmez ve araç “kazalı” statüsüne düştüğü için piyasa değeri düşer.
Bu değer kaybını karşı tarafın sigortasından talep etmemek, tamamen hak kaybına yol açar ve ilerleyen dönemlerde bu zararın geriye dönük olarak karşılanması da mümkün olmayabilir. Bu nedenle değer kaybı başvurusu, kazadan sonra atılması gereken en önemli adımlardan biridir.
Ekonomik Zarar ve Piyasa Değerinde Düşüş
Araç değer kaybı tazminatı alınmadığında, araç sahibi aracı satarken ciddi bir ekonomik kayıpla karşılaşabilir. Çünkü piyasa, aracı aynı marka-model ama kazasız bir araçla aynı değerden kabul etmeyecektir.
Sigorta Teklifinin Düşük Olması Hâlinde İtiraz Yolları
Sigorta şirketinin önerdiği tutar gerçek değer kaybını yansıtmıyorsa, bağımsız bilirkişi raporu alınabilir ve bu rapora dayanarak sigortaya yeni bir talep ve itiraz sunulabilir.
Arabuluculuk ve Dava Sürecine Geçiş
Anlaşma sağlanamazsa zorunlu arabuluculuk süreci sonrasında, mahkeme yoluyla araç değer kaybı tazminatı talep edilebilir. Dava sürecinde mahkeme, kendi seçeceği bilirkişiden teknik rapor ister.
Araç Değer Kaybı Davası Dilekçesi
Araç Değer Kaybı Davası Dilekçesi
Araç Değer Kaybı Tazminat Davası Dilekçesi (HMK 107 – Belirsiz Alacak)
Bu interaktif dilekçe oluşturucu sayesinde araç değer kaybı tazminat davası için gerekli dilekçeyi otomatik oluşturabilir, PDF veya DOCX formatında indirebilir veya metni kopyalayabilirsiniz.
Dava Açma Şartları
Dava açılabilmesi için genellikle sigorta şirketine yapılan başvurunun reddedilmiş veya eksik karşılanmış olması gerekir. Bu aşamadan sonra araç sahibi, araç değer kaybı hesaplama sonucuna dayanarak tazminat davası açabilir.
Yetkili Mahkeme ve Görevli Mahkeme
Araç değer kaybı davalarında görevli mahkeme çoğu durumda Asliye Ticaret Mahkemesi’dir. Yetki ise genellikle davalının yerleşim yeri mahkemesi veya kazanın gerçekleştiği yer mahkemesindedir.
Bilirkişi Raporu ve Teknik İncelemeler
Dava sırasında mahkeme, dosyayı teknik bilirkişiye gönderir ve uzman raporu ister. Bu rapor, hem araç değer kaybı hesaplama sonucunu hem de sigorta şirketinin eksik ödeme yapıp yapmadığını ortaya koyar.
Dava Süresince Dikkat Edilmesi Gerekenler
Dava devam ederken araçla ilgili yeni bir ağır hasar oluşması, satış yapılması veya ek tadilatlar, değer kaybı hesabını etkileyebilir. Bu nedenle süreç titizlikle ve avukat desteğiyle yürütülmelidir.
Değer Kaybı Hesaplamasında Dikkate Alınmayan Durumlar
| Durum | Açıklama |
|---|---|
| Önceki Kazaların Etkisi | Araç önceden ağır kazaya karışmışsa, zaten değer düşmüş kabul edilir ve yeni kazaya ilişkin değer kaybı daha düşük hesaplanır. |
| Pert / Ağır Hasarlı Araçlar | Pert veya ağır hasar kayıtlı araçlarda klasik değer kaybı hesaplaması yapılmaz; bu araçlar için farklı teknik ve hukuki kriterler uygulanır. |
| 10 Yaş Üzeri Araçlar | Uygulamada 10 yaş üzeri, yüksek kilometreli araçlarda değer kaybı talepleri sınırlı kabul edilir veya tamamen reddedilebilir. |
Araç Değer Kaybı Hakkınızı Nasıl En İyi Şekilde Korursunuz?
Araç değer kaybı hesaplama, hem sigorta hukuku hem de ikinci el araç piyasası açısından son derece önemli bir konudur. Doğru hesaplama yapılmadığında araç sahibi ciddi maddi kayıplarla karşılaşabilir; sigorta şirketlerinin düşük teklifleri çoğu zaman gerçek zararı karşılamaz. Bu nedenle sürecin başından itibaren uygun delillerin toplanması, doğru formüllerin kullanılması ve gerektiğinde uzman bir avukattan hukuki destek alınması, araç değer kaybı hakkınızı en iyi şekilde korumanıza yardımcı olacaktır.
Önemli Notlar:
- Bu hesaplama yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sigorta şirketleri ve mahkemeler farklı yöntemlerle değerlendirme yapabilir.
- Araç değer kaybı talebi için kazada %100 kusurlu olmamanız gerekmektedir.
- Hesaplamalar güncel katsayılara göre yapılır, ancak hukuki süreçlerde mutlaka eksper raporu gerekir.
Sık Sorulan Sorular ile Araç Değer Kaybı Hesaplama
Araç değer kaybı hesaplaması, kazadan sonra aracın ikinci el piyasa değerinde oluşan düşüşün tespit edilmesine dayanır. Bu süreç hem teknik hem de hukuki unsurlar içerdiğinden, araç sahipleri tarafından sıkça merak edilen pek çok soru gündeme gelir. Değer kaybının nasıl hesaplandığı, kimlerin başvurabileceği, sigortanın ne kadar ödeme yaptığı ve hangi durumlarda talebin reddedildiği gibi kritik konular, doğru bilgiyle hareket edilmesini sağlar. Aşağıdaki sık sorulan sorular bölümü, araç değer kaybı hesaplamasıyla ilgili en önemli noktaları sade ve anlaşılır bir şekilde açıklamaktadır.
30 bin TL hasar kaydı ne kadar değer kaybı oluşturur?
Değer kaybı yalnızca hasar tutarına göre hesaplanmaz; aracın rayiç değeri, hasarın niteliği, değişen parça sayısı ve TSB katsayıları dikkate alınır. 30.000 TL hasar, bazı araçlarda 15–40 bin TL arası değer kaybı yaratabilir. Kesin sonuç için eksper incelemesi gerekir.
Araç değer kaybı parası nasıl hesaplanır?
Araç değer kaybı; baz değer kaybı, hasar katsayısı ve kilometre katsayısının çarpılmasıyla hesaplanır. Formül: Değer Kaybı = Rayiç × %19 × Hasar Katsayısı × KM Katsayısı. Bu yöntem TSB tarafından belirlenen resmi hesaplama yöntemidir.
Sigorta en fazla ne kadar değer kaybı öder?
Sigorta şirketi, kusursuz veya kısmen kusurlu tarafa gerçek zarar kadar ödeme yapar. Üst sınır yoktur; ödeme tutarı, aracın rayiç değeri ve hasar durumuna göre belirlenir. Uygulamada çoğu sigorta 20–100 bin TL arasında ödeme yapmaktadır.
Araç değer kaybı avukat yüzde kaç alır?
Avukatlık ücretleri serbest tarifeye göre belirlenir. Uygulamada değer kaybı davalarında genellikle %10–20 oranında vekalet ücreti alınmaktadır. Bu oran, avukat ve müvekkil arasında serbestçe kararlaştırılır.
15.000 TL hasar ödemesinin değer kaybı ne kadar olur?
15.000 TL tutarındaki bir hasar, aracın modeline ve hasarın türüne göre 7.000–20.000 TL arasında değer kaybına sebep olabilir. Kesin hesaplama, TSB katsayıları ve eksper raporuna göre yapılır.
Hangi parçalar değer kaybına girer?
Kaporta ve dış aksam parçaları değer kaybına en çok etki eden unsurlardır. Kaput, çamurluk, kapı, tavan, tampon ve bagaj kapağı değişimi veya boyası değer kaybı tutarını artırır.
Değer kaybı ödemesi tramer’e işler mi?
Hayır. Değer kaybı ödemesi TRAMER ’e hasar kaydı olarak yansımaz. TRAMER’de yalnızca onarım masrafları görünür; sigorta şirketinin yaptığı değer kaybı ödemesi işlenmez.
Avukatsız değer kaybı nasıl alınır?
Sigorta şirketine, gerekli belgelerle birlikte yazılı başvuru yaparak avukatsız şekilde de değer kaybı talep edebilirsiniz. Düşük teklif gelirse itiraz, arabuluculuk ve dava süreçlerinde avukat desteği önemlidir.
Sigorta şirketi değer kaybını kaç günde öder?
Sigorta şirketleri, başvurudan sonra en geç 15 iş günü içerisinde ödeme yapmakla yükümlüdür. Eksik evrak olması veya ek inceleme gerekmesi durumunda süre 15–45 gün aralığına uzayabilir.
Araç değer kaybı, hasar bedelinden fazla olabilir mi?
Evet. Değer kaybı yalnızca onarım faturalarına göre değil, aracın ikinci el piyasasında uğradığı değer düşüşüne göre hesaplandığı için, bazı durumlarda değer kaybı hasar bedelinden yüksek olabilir.
Sigorta kaç bin TL’ye kadar karşılar?
Değer kaybı için trafik sigortasında belirlenmiş bir üst limit yoktur. Sigorta gerçek zararı karşılar. Uygulamada pek çok sigorta 20.000 TL ile 100.000 TL arası ödeme yapmaktadır.
100’de 100 kusurlu sürücünün sigortası hasarı karşılar mı?
Evet. %100 kusurlu olan sürücünün zorunlu trafik sigortası, karşı tarafın araç hasarını karşılar. Ancak kusurlu sürücü kendi aracındaki değer kaybı için talepte bulunamaz.
Araç değer kaybını sigorta öder mi?
Evet. Karşı tarafın zorunlu trafik sigortası, kusursuz veya kısmi kusurlu olan aracın değer kaybını ödemekle yükümlüdür. Kasko ise yalnızca istisnai durumlarda devreye girer.