Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu Nedir 2026
Hayvan bulunduranın sorumluluğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 67 ve 68. maddelerinde düzenlenen önemli bir kusursuz sorumluluk halidir. 2026 yılında yürürlüğe giren 7527 sayılı Kanun ile 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılan köklü değişiklikler, hayvan sahiplerinin sorumluluklarını önemli ölçüde genişletmiştir. Bu rehberde, sahipli ve sahipsiz hayvanlarla ilgili tüm yasal düzenlemeleri, mikroçip zorunluluğunu, PETVET sistemini ve güncel cezai yaptırımları detaylı olarak inceleyeceğiz.
| Konu | Yasal Dayanak | Sorumluluk Türü | Yaptırım |
|---|---|---|---|
| Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu | TBK Madde 67-68 | Kusursuz Sorumluluk | Tazminat |
| Mikroçip Zorunluluğu | 5199 Sayılı Kanun | İdari Sorumluluk | 7.500+ TL Ceza |
| Hayvanı Tehlikeli Şekilde Serbest Bırakma | TCK Madde 177 | Cezai Sorumluluk | 6 Aya Kadar Hapis |
| Hayvan Öldürme (Ev/Evcil) | 5199 Sayılı Kanun m.28/A | Cezai Sorumluluk | 6 Ay – 4 Yıl Hapis |
| Hayvan Dövüştürme | 5199 Sayılı Kanun m.28/A | Cezai Sorumluluk | 3 Ay – 2 Yıl Hapis |
| Sahipsiz Hayvanların Bakımı | 5199 Sayılı Kanun | İdari Sorumluluk | Belediye Sorumlu |
Hayvan Bulunduranın Kusursuz Sorumluluğu Nedir?
Hayvan Bulunduranın Kusursuz Sorumluluğu Nedir?
Hayvan bulunduranın kusursuz sorumluluğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu‘nun 67. maddesinde düzenlenmiş olan özel bir sorumluluk türüdür. Bu sorumluluk türünde, hayvanın verdiği zarardan dolayı hayvan bulunduran kişi, kusuru olmasa dahi sorumlu tutulur.
TBK Madde 67 – Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu:
“Bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür. Hayvan bulunduran, bu zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz.”
Kusursuz Sorumluluğun Şartları
- Hayvan bulunduran sıfatı: Hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi
- Hayvanın hareketi: Zarar, hayvanın içgüdüsel ve bağımsız hareketlerinden kaynaklanmalı
- Zarar: Maddi veya manevi zarar meydana gelmiş olmalı
- İlliyet bağı: Hayvanın hareketi ile zarar arasında uygun nedensellik bağı bulunmalı
Kurtuluş Kanıtı (Sorumluluktan Kurtulma)
Hayvan bulunduran aşağıdaki hallerde sorumluluktan kurtulabilir:
- Zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse
- Gerekli özen gösterilmiş olsaydı bile zararın önlenemeyeceğini ispat ederse
- Mücbir sebep (deprem, sel gibi) varsa
- Zarar görenin ağır kusuru varsa
- Üçüncü kişinin ağır kusuru varsa
Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu Hangi Kanunda Düzenlenmiştir?
Hayvan bulunduranın hukuki sorumluluğu birden fazla kanunda düzenlenmiştir:
| Kanun | Madde | Düzenleme Konusu |
|---|---|---|
| 6098 Sayılı TBK | Madde 67-68 | Kusursuz sorumluluk, tazminat yükümlülüğü |
| 5199 Sayılı Kanun | Tüm maddeler | Hayvanların korunması, idari yaptırımlar |
| 5237 Sayılı TCK | Madde 177 | Hayvanı tehlikeli şekilde serbest bırakma suçu |
| 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu | Genel hükümler | İdari para cezaları usulü |
17 Maddelik Hayvan Yasası Nedir? (7527 Sayılı Kanun)
7527 sayılı Kanun, 30 Temmuz 2024 tarihinde TBMM’de kabul edilmiş ve 2 Ağustos 2024’te Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yasa, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda köklü değişiklikler yapmıştır.
Yasanın Getirdiği Temel Değişiklikler
1 Ocak 2026’da Kediler Toplanacak mı?
1 Ocak 2026’da Kediler Toplanacak mı?
Bu soru, 2024’te çıkan yasa sonrasında en çok merak edilen konulardan biri olmuştur. Durumu netleştirelim:
Sokak Köpekleri İçin Durum
Sahipsiz köpekler için yasa şu düzenlemeyi getirmiştir:
- Belediyeler tarafından toplanma
- Hayvan bakımevlerine yerleştirme
- Kısırlaştırma ve aşılama
- Sahiplendirme çalışmaları
- Belirli şartlarda ötanazi (son çare olarak)
Ötanazi Uygulanabilecek Durumlar
- Hayvana acı veren iyileşmez hastalık bulunması
- Bulaşıcı ve kontrol altına alınamayan hastalık taşıması
- Toplum sağlığı açısından ciddi risk oluşturması
- İnsan sağlığı veya diğer hayvanların güvenliği için tehlike yaratması
- Akut salgın durumlarının ortaya çıkması
Hayvan Hukuku Konusunda Profesyonel Destek
Hayvan bulunduranın sorumluluğu, tazminat davaları veya cezai süreçler hakkında hukuki danışmanlık almak için uzman avukat desteği alın.
Mikroçip (Çip) Zorunluluğu ve PETVET Sistemi 2026
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu uyarınca kedi, köpek ve gelincik sahiplerinin hayvanlarına mikroçip taktırması ve PETVET sistemine kaydettirmesi zorunludur.
| Konu | Detay |
|---|---|
| Son Kayıt Tarihi | 31 Aralık 2025 |
| Çip Taktırmama Cezası (2026) | 7.500 TL ve üzeri (hayvan başına) |
| Yasaklı Irk Terk Cezası | 76.173 TL (2025 Ocak) |
| Çip Uygulama Yeri | Veteriner klinikleri, İl/İlçe Tarım Müdürlükleri |
| Çip Ücreti | Kliniğe göre değişir (300-800 TL arası) |
PETVET Sisteminde Kayıtlı Bilgiler
- Hayvanın adı, türü, ırkı, cinsiyeti, rengi
- Pasaport numarası ve doğum tarihi
- Sahibinin adı, iletişim bilgileri, adresi
- Aşı takvimi ve sağlık geçmişi
- Tedavi ve ilaç kayıtları
- Sahip değişikliği bilgileri
Çipli Kedi Kaybolursa Cezası Var mı
Çipli Kedi Kaybolursa Cezası Var mı?
Çipli bir hayvanın kaybolması durumunda doğrudan bir ceza öngörülmemiştir. Ancak:
- Kayıp bildirimi yapılması gerekmektedir
- Kasıtlı terk durumunda terk cezası uygulanır
- Çip sayesinde bulunan hayvanın sahibi kolayca tespit edilir
Kedilere Ücretsiz Çip Nerede Takılır?
Bazı belediyeler ve hayvan koruma dernekleri, kampanya dönemlerinde ücretsiz çip uygulaması yapmaktadır. Bunun için:
- Yerel belediyenin veterinerlik hizmetleri birimine başvurun
- İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine danışın
- Hayvan koruma derneklerinin kampanyalarını takip edin
Hangi Hayvanlara Çip Zorunlu?
Türkiye’de dijital kimliklendirme (mikroçip) zorunluluğu kapsamındaki hayvanlar:
| Hayvan Türü | Zorunluluk | Açıklama |
|---|---|---|
| Kediler | Zorunlu | 31.12.2025’e kadar |
| Köpekler | Zorunlu | 31.12.2025’e kadar |
| Gelincikler | Zorunlu | 31.12.2025’e kadar |
| Tehlikeli Irklar (Pitbull, Tosa vb.) | Zorunlu + Kısırlaştırma | Kayıt ve kısırlaştırma mecburi |
| Kuşlar | İsteğe Bağlı | Papağan gibi büyük türlerde önerilir |
Kediyi/Köpeği Sokağa Bırakmak Suç mu?
Evet, hayvanı sokağa terk etmek suçtur ve ciddi yaptırımları vardır.
| Eylem | Ceza (2026) |
|---|---|
| Normal hayvanı terk etme | 10.000+ TL İdari Para Cezası |
| Yasaklı ırk hayvanı terk etme | 76.173+ TL İdari Para Cezası |
| Tehlikeli hayvanı başıboş bırakma | TCK 177 – 6 Aya Kadar Hapis |
Sahipsiz Hayvanlar Kimin Sorumluluğunda?
5199 sayılı Kanun’a göre sahipsiz hayvanların korunması, bakımı ve gözetimi yerel yönetimlerin (belediyelerin) sorumluluğundadır.
Belediyelerin Yükümlülükleri
- Bakımevi kurma: Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu 75.000’i aşan belediyeler bakımevi kurmak zorundadır
- Bütçe ayırma: Büyükşehirler bütçelerinin binde 3’ünü, diğer belediyeler binde 5’ini hayvan bakımevleri için ayırmalıdır
- Toplama ve bakım: Sahipsiz hayvanları toplayıp, kısırlaştırıp, aşılayıp rehabilite etme
- Sahiplendirme: Hayvanları uygun kişilere sahiplendirme
Belediye Başkanlarına Yaptırım
Yasa kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde:
Sokak Köpeğini Toplamak Kimin Görevi?
Sokak Köpeğini Toplamak Kimin Görevi?
Sokak köpeklerini toplama görevi belediyelere aittir. Vatandaşların bu konuda yapması gerekenler:
Başıboş Köpekleri Nereye Şikayet Edebilirim?
- Belediye Alo 153 hattı
- CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi)
- İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlükleri
- Belediye Veteriner İşleri Müdürlüğü
- E-Devlet üzerinden başvuru
30 Gün Sonra Köpeklere Ne Olacak?
Barınağa alınan köpekler için 30 günlük süreç:
- İlk 7-14 gün: Sağlık kontrolü, kısırlaştırma, aşılama
- 15-30 gün: Rehabilitasyon ve sahiplendirme çalışmaları
- Sahiplendirilemeyen hayvanlar barınakta kalmaya devam eder
- Yalnızca yasada belirtilen özel şartlarda ötanazi uygulanabilir
TCK 177 – Hayvanı Tehlikeli Şekilde Serbest Bırakma Suçu
Türk Ceza Kanunu’nun 177. maddesi, hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılmasını suç olarak düzenlemiştir.
TCK Madde 177:
“Gözetimi altında bulunan hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya bunların kontrol altına alınmasında ihmal gösteren kişi, altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”
Suçun Unsurları
- Fail: Hayvanın gözetimini üstlenen kişi (sahip, bakıcı vb.)
- Hareket: Tehlikeli şekilde serbest bırakma veya kontrol altına almada ihmal
- Tehlike: Başkalarının hayatı veya sağlığı için tehlike potansiyeli
- Kast: Genel kast yeterlidir
Yargıtay Kararları
Yargıtay, köpek ısırması sonucu yaralama olaylarında hem TCK 177 hem de taksirle yaralama hükümlerinin değerlendirilebileceğine hükmetmiştir. Somut olayın özelliklerine göre karar verilmektedir.
Hayvan Dövüştürme Cezası 2026
Hayvanları dövüştürmek 5199 sayılı Kanun ile suç haline getirilmiştir.
| Suç | Ceza |
|---|---|
| Hayvanları dövüştürme | 3 Ay – 2 Yıl Hapis veya Adli Para Cezası |
| Horoz dövüştürme | 3 Ay – 2 Yıl Hapis veya Adli Para Cezası |
| Köpek dövüşü düzenleme | 3 Ay – 2 Yıl Hapis veya Adli Para Cezası |
Hayvan Öldürmenin Cezası 2026
5199 sayılı Kanun’un 28/A maddesi ile hayvan öldürme artık suç kapsamına alınmıştır:
| Suç | Ceza |
|---|---|
| Ev hayvanı veya evcil hayvanı kasten öldürme | 6 Ay – 4 Yıl Hapis |
| Nesli tehlike altındaki hayvanı öldürme | 1 Yıl – 5 Yıl Hapis |
| Bir hayvan neslini yok etme | 5 Yıl – 10 Yıl Hapis |
| Hayvana işkence/zalimce muamele | 6 Ay – 3 Yıl Hapis |
Türkiye’de Beslenmesi Yasak Olan Hayvanlar
Türkiye’de Beslenmesi Yasak Olan Hayvanlar
Bazı hayvan türlerinin beslenmesi Türkiye’de yasaktır veya özel izin gerektirir:
Yasaklı Köpek Irkları
- Pitbull Terrier – Kayıt ve kısırlaştırma zorunlu
- Japanese Tosa – Kayıt ve kısırlaştırma zorunlu
- Dogo Argentino – Bazı düzenlemelere tabi
- Fila Brasileiro – Bazı düzenlemelere tabi
Özel İzin Gerektiren Hayvanlar
- Yabani hayvanlar (izinsiz beslenemez)
- Tehlikeli vahşi hayvanlar
- Nesli tehlike altındaki türler
- CITES kapsamındaki egzotik türler
Kamu Kurumlarına Evcil Hayvan Girebilir mi?
Genel kural olarak evcil hayvanların kamu kurumlarına girişi kısıtlıdır. Ancak:
- Rehber köpekler: Görme engelli bireylerin rehber köpekleri her yere girebilir
- Terapi hayvanları: Belirli izinlerle sağlık kurumlarına girebilir
- K-9 köpekleri: Güvenlik amaçlı resmi görevde
- Diğer evcil hayvanlar genellikle kabul edilmez
Hayvan Hukuku Davalarında Uzman Avukat
Hayvan saldırısı tazminat davaları, cezai sorumluluk, idari para cezası itirazları ve tüm hayvan hukuku konularında profesyonel hukuki destek alın.