Murisin Çocuğuna Ev Devretmesi: Muvazaa, Tenkis ve Diğer Mirasçıların Hakları 2026
Murisin Bir Çocuğuna Ev Devretmesi Halinde Diğer Mirasçıların Hakları
Murisin sağlığında bir çocuğuna ev devretmesi durumunda diğer mirasçılar, işlemin gerçek niyetine ve saklı payların zedelenip zedelenmediğine bağlı olarak tapu iptal ve tescil davası veya tenkis (tenkis/indirim) davası açma hakkına sahiptir. Muris, evi aslında bağışlamak istediği halde tapuda işlemi “satış” veya “ölünceye kadar bakma” gibi göstererek devrettiyse bu işlem muvazaalı (danışıklı) sayılabilir.
Muvazaa halinde saklı pay sahibi olsun veya olmasın hakları çiğnenen tüm mirasçılar, muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) davası kapsamında tapunun iptalini ve miras payları oranında tescilini isteyebilir. Devir gerçek bir bağış ise ve muris bunu yasal sınırda yapmışsa, saklı paylı mirasçılar (çocuklar, eş, anne-baba) saklı paylarının ihlal edildiği gerekçesiyle tenkis davası açabilir.
“Babam evi kardeşime sattı ne yapabilirim?”, “Mirastan mal kaçırma davası nasıl açılır?”, “Satış mı bağış mı olduğunu nasıl anlarım?”, “Saklı pay nedir?”, “Bakım karşılığı devir muvazaa mıdır?” gibi sorular miras hukukunda en çok araştırılan konulardır. Bu rehber, murisin sağlığında çocuğuna taşınmaz devretmesi halinde diğer mirasçıların başvurabileceği hukuki yolları, dava türlerini ve Yargıtay içtihatlarını bir avukatın kaleminden ele almaktadır.
İçindekiler
- Devir Türleri ve Hukuki Nitelendirme
- Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma)
- Tenkis (Saklı Payın İhlali) Davası
- Muvazaa vs Tenkis: Hangi Davayı Açmalı?
- Saklı Pay Oranları
- İspat Yükü ve Deliller
- Bakım Karşılığı Devir: İstisna mı Muvazaa mı?
- Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler
- Görevli Mahkeme ve Dava Süreci
- Yargıtay Kararları
- Sık Sorulan Sorular
- Özet Tablosu
Hukuki Bilgilendirme
Bu makale, 4721 sayılı TMK md. 505-512 (saklı pay), 560-571 (tenkis); 6098 sayılı TBK md. 19 (muvazaa); 01.04.1974 tarihli Yargıtay İBK (muris muvazaası); Yargıtay 1. HD ve HGK yerleşik içtihatları esas alınarak hazırlanmıştır.
Devir Türleri ve Hukuki Nitelendirme
| Devir Şekli | Görünürdeki İşlem | Gerçek Niyet | Hukuki Sonuç |
|---|---|---|---|
| Gerçek satış | Tapuda satış | Gerçekten bedel ödenerek alım | Geçerli; muvazaa iddiası zor |
| Muvazaalı satış | Tapuda satış | Aslında bağış (bedel ödenmemiş) | Muvazaa davası ile iptal |
| Gerçek bağış | Tapuda bağış/hibe | Karşılıksız devir | Tenkis davası (saklı pay ihlali varsa) |
| Ölünceye kadar bakma | Tapuda ölünceye kadar bakma | Gerçek bakım ilişkisi | Geçerli; muvazaa değil |
| Muvazaalı bakma sözleşmesi | Tapuda ölünceye kadar bakma | Aslında bağış (bakım yok) | Muvazaa davası ile iptal |
Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma) Davası
Muris muvazaası, murisin (miras bırakanın) mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışlamak istediği taşınmazı tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstererek bir mirasçıya veya üçüncü kişiye devretmesidir. 01.04.1974 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, bu tür işlemlerin muvazaa nedeniyle geçersiz olduğunu ve mirasçıların tapu iptal ve tescil davası açabileceğini belirlemiştir.
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Davacı | Saklı paylı olsun veya olmasın tüm yasal mirasçılar |
| Davalı | Taşınmazı devralan kişi (çocuk veya üçüncü kişi) |
| Talep | Tapunun iptali ve miras payı oranında tescil |
| İspat | Bedel ödenmediği, devrin bağış niteliğinde olduğu, mal kaçırma amacı |
| Zamanaşımı | Yoktur; miras açıldıktan sonra her zaman açılabilir |
Avukat Notu: Muris muvazaası davasının en güçlü yönü zamanaşımına tabi olmamasıdır. Miras ne zaman açılmış olursa olsun (muris ne zaman ölmüş olursa olsun) dava açılabilir. Ayrıca saklı pay sahibi olmayan mirasçılar bile dava açabilir, tenkis davasından farklı olarak tüm yasal mirasçılar davacı olabilir. Ancak devrin gerçekten muvazaalı olduğunun ispatı hayati önemdedir.
Mirastan mal kaçırma davası konusunda uzman avukat desteği alın.
Tenkis (Saklı Payın İhlali) Davası
Devir gerçek bir bağış ise ve muris bunu yasal sınırda yapmışsa, saklı paylı mirasçılar saklı paylarının ihlal edildiği gerekçesiyle TMK md. 560 ve devamı hükümleri uyarınca tenkis davası açabilir. Tenkis davası, murisin ölümünden sonra ve saklı payın zedelendiğinin tespitiyle açılır. Muvazaadan farklı olarak tenkis davasında yalnızca saklı paylı mirasçılar (eş, çocuklar, anne-baba) davacı olabilir.
Muvazaa vs Tenkis: Hangi Davayı Açmalı?
Muvazaa vs Tenkis: Hangi Davayı Açmalı?
| Kriter | Muris Muvazaası | Tenkis Davası |
|---|---|---|
| İşlemin niteliği | Görünürde satış/bakma, gerçekte bağış | Gerçek bağış (açıkça yapılmış) |
| Davacı | Tüm yasal mirasçılar | Yalnızca saklı paylı mirasçılar |
| Talep | Tapu iptali + miras payı oranında tescil | Saklı payı aşan kısmın iadesi |
| Zamanaşımı | Yok (her zaman açılabilir) | 1 yıl (öğrenmeden) / 10 yıl (ölümden) |
| İspat yükü | Davacı (muvazaayı ispatlamalı) | Davacı (saklı pay ihlalini ispatlamalı) |
| Sonuç | İşlem tamamen iptal; taşınmaz terekeye döner | Saklı pay tamamlanır; fazlası iade |
Saklı Pay Oranları (TMK md. 506)
| Saklı Paylı Mirasçı | Yasal Miras Payı | Saklı Pay Oranı |
|---|---|---|
| Alt soy (çocuklar) | Yasal miras payının tamamı | Yasal miras payının 1/2’si |
| Sağ kalan eş (alt soyla birlikte) | 1/4 | Yasal miras payının tamamı (1/4) |
| Sağ kalan eş (anne-babayla) | 1/2 | Yasal miras payının tamamı (1/2) |
| Anne-baba | Yasal miras payı | Yasal miras payının 1/4’ü |
İspat Yükü ve Deliller
| Delil | Güçlülük | Ne İspat Eder? |
|---|---|---|
| Bedel ödenmediği (banka kaydı yok) | Güçlü | Satış değil bağış olduğunu |
| Tapu bedeli ile rayiç arasındaki fark | Güçlü | Sembolik bedelle devir = muvazaa şüphesi |
| Murisin mali durumu | Güçlü | Satışa ihtiyacı olup olmadığı |
| Devir alan çocuğun mali durumu | Güçlü | Alıcının satış bedelini ödeyecek gücü olup olmadığı |
| Murisin diğer çocuklara davranışı | Destekleyici | Eşit davranma iradesi veya ayrımcılık |
| Tanık beyanları | Destekleyici | Murisin gerçek niyeti hakkında |
Miras davası ve tapu iptali konusunda profesyonel destek alın.
Bakım Karşılığı Devir: İstisna mı Muvazaa mı?
| Durum | Muvazaa mı? | Gerekçe |
|---|---|---|
| Çocuk gerçekten uzun süre özenle bakmış | Hayır | Bakım/emek karşılığı; hakkaniyete uygun; mahkemeler muvazaa reddedebilir |
| Bakım sözleşmesi yapılmış ama bakım yok | Evet | Sözleşme muvazaalı; gerçek bakım ilişkisi kurulmamış |
| Kısa süreli veya sembolik bakım | Tartışmalı | Bakımın gerçekliği ve süresi mahkemece değerlendirilir |
| Tüm malvarlığı bakıcı çocuğa devredilmiş | Tartışmalı | Orantılılık ilkesi; bakım karşılığı olsa bile tüm malvarlığı orantısız olabilir |
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler
| Dava Türü | Süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| Muris muvazaası (tapu iptal) | Zamanaşımı yok | Miras açıldıktan sonra her zaman |
| Tenkis davası | 1 yıl / 10 yıl | Saklı payın ihlalini öğrenmeden itibaren 1 yıl; her halde murisin ölümünden 10 yıl |
| Mirasta denkleştirme | 10 yıl | Mirasın açılmasından itibaren |
Görevli Mahkeme ve Dava Süreci
| Dava | Görevli Mahkeme | Yetkili Mahkeme |
|---|---|---|
| Muris muvazaası (tapu iptal) | Asliye Hukuk Mahkemesi | Taşınmazın bulunduğu yer |
| Tenkis davası | Asliye Hukuk Mahkemesi | Murisin son yerleşim yeri |
| Mirasta denkleştirme | Sulh Hukuk Mahkemesi | Murisin son yerleşim yeri |
Yargıtay Kararları (Güncel İçtihat)
| İçtihat Konusu | Yargıtay Görüşü |
|---|---|
| 01.04.1974 İBK | Muris muvazaası halinde mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir |
| Bedel ödenmemesi | Tapuda satış gösterilen işlemde bedel ödenmemişse muvazaa karinesi güçlenir |
| Bakım karşılığı istisna | Gerçek ve uzun süreli bakım karşılığı devir muvazaa sayılmayabilir |
| Sembolik bedel | Rayicin çok altında satış bedeli muvazaa göstergesi |
| Zamanaşımı yok | Muris muvazaasında zamanaşımı işlemez; her zaman dava açılabilir |
| Tüm mirasçılar davacı | Saklı paylı olsun veya olmasın tüm yasal mirasçılar muvazaa davası açabilir |
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Babam evi kardeşime sattı, ne yapabilirim?
Satışın gerçek bir satış mı yoksa muvazaalı (gizli bağış) mı olduğu araştırılmalıdır. Bedel ödenmemişse veya rayicin çok altındaysa muris muvazaası davası ile tapunun iptali ve miras payınız oranında tescil talep edilebilir.
Mirastan mal kaçırma davası nasıl açılır?
Murisin ölümünden sonra taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesi’nde tapu iptal ve tescil davası açılır. Devrin muvazaalı olduğu (bedel ödenmediği, bağış niteliğinde olduğu) ispatlanmalıdır.
Satış mı bağış mı olduğunu nasıl anlarım?
Banka kaydında ödeme yapılıp yapılmadığı, tapu bedeli ile rayiç değer arasındaki fark, murisin mali durumu ve satışa ihtiyacı olup olmadığı incelenir. Bedel ödenmemişse veya sembolik ise bağış niteliğindedir.
Saklı pay nedir?
Murisin tasarruf edemeyeceği, belirli mirasçılara kanunla güvence altına alınan minimum miras payıdır. Çocukların saklı payı yasal miras payının 1/2’si, eşin saklı payı yasal miras payının tamamıdır.
Bakım karşılığı devir muvazaa sayılır mı?
Gerçek ve uzun süreli bakım karşılığı yapılan devir muvazaa sayılmayabilir. Ancak bakım ilişkisi kurulmamışsa veya sembolik bakım yapılmışsa muvazaa iddiası güçlenir. Her olay kendi koşullarında değerlendirilir.
Muris muvazaasında zamanaşımı var mı?
Hayır. Muris muvazaası davası zamanaşımına tabi değildir; miras açıldıktan sonra her zaman açılabilir. Bu, tenkis davasından en önemli farkıdır.
Tenkis davası ne zaman açılır?
Saklı payın ihlalini öğrenmeden itibaren 1 yıl, murisin ölümünden itibaren her halde 10 yıl içinde açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür.
Hangi davayı açmalıyım: muvazaa mı tenkis mi?
Devir görünürde satış/bakma olarak yapılmış ama gerçekte bağışsa: muvazaa davası. Devir açıkça bağış olarak yapılmış ve saklı payınız ihlal edilmişse: tenkis davası. İkisi birlikte de açılabilir (terditli dava).
Tüm mirasçılar birlikte mi dava açmalı?
Hayır. Her mirasçı kendi payı oranında tek başına dava açabilir. Birlikte açmak zorunlu değildir; ancak ispat açısından güçlü olabilir.
Devir sağlığında yapıldıysa itiraz edilemez mi?
Muris sağlığında mülk sahibi olarak dilediği tasarrufu yapabilir. Ancak ölümünden sonra diğer mirasçılar muvazaa veya saklı pay ihlali gerekçesiyle dava açabilir. Sağlığında dava açılamaz.
Dava ne kadar sürer?
Asliye Hukuk Mahkemesi’nde ortalama 1-2 yıl sürer. Bilirkişi incelemesi, keşif ve tanık dinleme süreleri dahildir. İstinaf ve temyiz aşamalarıyla toplam süre 2-4 yıla uzayabilir.
Terditli dava nedir?
Asıl talep muvazaa nedeniyle tapu iptali ve tescil, bu kabul edilmezse terditli (yedek) talep olarak tenkis davası açılmasıdır. Her iki dava aynı dilekçeyle birlikte ileri sürülebilir.
Murisin Çocuğuna Ev Devretmesi – Özet Tablosu (2026)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Yasal Dayanak | TMK md. 505-571; TBK md. 19; 01.04.1974 Yargıtay İBK |
| Muvazaa Davası | Tapu iptal + miras payı oranında tescil; tüm mirasçılar açabilir; zamanaşımı yok |
| Tenkis Davası | Saklı payı aşan kısmın iadesi; yalnızca saklı paylı mirasçılar; 1/10 yıl zamanaşımı |
| Bakım İstisnası | Gerçek bakım karşılığı devir muvazaa sayılmayabilir |
| İspat | Bedel ödenmemesi, sembolik bedel, mali durum, tanık |
| Görevli Mahkeme | Muvazaa: Asliye Hukuk (taşınmazın yeri); Tenkis: Asliye Hukuk (son yerleşim) |
| Terditli Dava | Muvazaa + tenkis aynı dilekçeyle |
| Süre | Yargılama 1-2 yıl; istinaf/temyiz dahil 2-4 yıl |
Miras hukuku ve tapu iptali konusunda profesyonel hukuki destek alın.
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Miras davası konusundaki somut durumunuz için miras hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız tavsiye edilir.