Karşılıklı Hakaret (TCK m. 129/3)
Karşılıklı hakaret, tarafların birbirine hakaret etmesi durumunda uygulanan özel bir ceza hukuku düzenlemesidir. TCK 129/3 maddesi, karşılıklı hakaret hallerinde hakime cezayı indirme veya tamamen kaldırma yetkisi tanır. Bu yazıda karşılıklı hakaret suçunun şartlarını, cezasını, Yargıtay kararlarını ve sık sorulan tüm soruları kapsamlı şekilde ele alacağız.
| Karşılıklı Hakaret (TCK 129/3) | Detay |
|---|---|
| Yasal Dayanak | 5237 sayılı TCK madde 129/3 |
| Temel Ceza | 3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası |
| Ceza İndirimi | 1/3 oranına kadar indirim yapılabilir |
| Cezasızlık | Hakim ceza vermekten vazgeçebilir |
| Karar Türü | Ceza verilmesine yer olmadığı (CYYO) |
| Şikayet Süresi | 6 ay (öğrenme tarihinden itibaren) |
| Ön Ödeme (2025) | 9.000 TL + soruşturma giderleri |
| Görevli Mahkeme | Asliye Ceza Mahkemesi |
| Uzlaştırma | Hayır (2024 değişikliği ile kaldırıldı) |
| Adli Sicil | HAGB verilirse işlemez |
TCK 129 Maddesi Nedir?
TCK 129 Maddesi Nedir?
TCK 129, hakaret suçunda cezayı hafifleten veya ortadan kaldıran özel halleri düzenleyen maddedir. Bu madde, haksız fiil nedeniyle hakaret ve karşılıklı hakaret durumlarını kapsar.
TCK Madde 129 – Haksız Fiil Nedeniyle veya Karşılıklı Hakaret
(1) Hakaret suçunun haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
(2) Bu suçun, kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmesi halinde, kişiye ceza verilmez.
(3) Hakaret suçunun karşılıklı olarak işlenmesi halinde, olayın mahiyetine göre, taraflardan her ikisi veya biri hakkında verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
TCK 129/1 – Haksız Fiile Tepki Olarak Hakaret
Bir kimse kendisine karşı işlenen haksız bir fiile tepki olarak hakaret ederse, hakim cezayı 1/3 oranına kadar indirebilir veya hiç ceza vermeyebilir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, hakaretin haksız fiili gerçekleştiren kişiye yönelik olması gerektiğidir.
TCK 129/2 – Kasten Yaralamaya Tepki Olarak Hakaret
Kasten yaralama suçuna maruz kalan kişi, bu eyleme tepki olarak hakaret ederse ceza verilmez. Bu düzenleme, fiziksel saldırıya uğrayan kişinin sözlü tepkisini mazur görmektedir.
Yargıtay Kararı – TCK 129/2
“Sanığın hakaret suçunu kasten yaralama suçuna tepki olarak işlediğinin kabulüne rağmen TCK’nın 129/2. maddesi yerine aynı Kanun’un 129/1. maddesinin uygulanması hukuka aykırıdır.”
(Yargıtay 4. CD, 2014/12606 E., 2017/3453 K.)
TCK 129/3 – Karşılıklı Hakaret
Karşılıklı hakaret, tarafların birbirine hakaret etmesi durumunda uygulanan özel bir cezasızlık veya ceza indirim halidir. Hakim olayın mahiyetine göre:
- Her iki tarafın cezasını 1/3 oranına kadar indirebilir
- Taraflardan birinin cezasını indirebilir
- Her iki taraf için de ceza vermekten vazgeçebilir
- Taraflardan biri için cezasızlık uygulayabilir
Karşılıklı Hakaretin Şartları
TCK 129/3 maddesinin uygulanabilmesi için belirli şartların bir arada bulunması gerekir:
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| 1. Hakaret Suçu Olmalı | Her iki tarafın eylemi TCK 125 kapsamında hakaret suçu oluşturmalıdır |
| 2. Karşılıklılık | Taraflar birbirine hakaret etmiş olmalıdır |
| 3. İlk Haksız Hareket | İlk hakaretin kim tarafından edildiği belirlenmelidir |
| 4. Zamansal Yakınlık | Hakaretler arasında makul bir zaman bağlantısı olmalıdır |
Karşılıklı Hakaret Cezası Nedir?
Karşılıklı Hakaret Cezası Nedir?
Karşılıklı hakaret cezası, hakimin takdirine göre değişkenlik gösterir. Temel hakaret suçunun cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Karşılıklı hakaret halinde:
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| İlk Hakaret Eden Taraf | Mahkumiyet + 1/3’e kadar ceza indirimi |
| İkinci Hakaret Eden Taraf | Ceza verilmesine yer olmadığı kararı mümkün |
| İlk Hareket Belirlenemezse | Şüpheden sanık yararlanır, her iki taraf için cezasızlık |
| Eşit Ağırlıkta Hakaret | Her iki taraf için indirim veya cezasızlık |
Yargıtay Kararı – İlk Hakaret Eden
“İlk hakaret sözleri sanık tarafından söylenmişse sanık hakkında ceza verilmesine yer olmadığı kararı değil, mahkumiyet kararı verilip cezasından indirim yapılmalıdır.”
(Yargıtay 4. CD, 2020/15827 E., 2021/18958 K.)
Hakaret Davası Kaç TL Ceza?
Hakaret suçunda adli para cezası, gün üzerinden hesaplanır. 2025 yılı itibariyle:
| Ceza Türü | Alt Sınır | Üst Sınır |
|---|---|---|
| Gün Sayısı | 90 gün (3 ay) | 730 gün (2 yıl) |
| Günlük Miktar | 100 TL | 500 TL |
| Minimum Adli Para Cezası | 9.000 TL (90 gün x 100 TL) | |
| Maksimum Adli Para Cezası | 365.000 TL (730 gün x 500 TL) | |
Hakaret Davalarında Ön Ödeme Miktarı (2025)
2024 yılında yapılan değişiklikle hakaret suçu uzlaştırma kapsamından çıkarılarak ön ödeme kapsamına alınmıştır. 2025 yılı ön ödeme miktarı:
Aleni Hakaret (TCK 125/4): Ceza 1/6 artırımlı = yaklaşık 10.500 TL + soruşturma giderleri
Ön ödeme yapıldığında kamu davası açılmaz ve adli sicile herhangi bir kayıt işlenmez.
Karşılıklı Darpta Ne Olur?
Karşılıklı darp ile karşılıklı hakaret farklı hukuki sonuçlar doğurur. Karşılıklı yaralama durumunda TCK 129 değil, TCK 29 (haksız tahrik) hükümleri uygulanır.
| Karşılıklı Darp | Karşılıklı Hakaret |
|---|---|
| TCK 86 (Kasten Yaralama) | TCK 125 (Hakaret) |
| TCK 29 – Haksız Tahrik uygulanır | TCK 129/3 – Özel cezasızlık hali |
| 1/4 ile 3/4 arası indirim | 1/3’e kadar indirim veya cezasızlık |
| Cezasızlık yok | Cezasızlık mümkün |
Karşılıklı Şikayetçi Olunca Ne Olur?
Tarafların birbirinden şikayetçi olması durumunda her iki taraf hakkında da soruşturma başlatılır. Mahkeme, karşılıklı hakaret tespiti yaptığında:
- Her iki taraf için ayrı ayrı değerlendirme yapar
- İlk haksız hareketi belirler
- TCK 129/3 kapsamında ceza indirimi veya cezasızlık uygular
- “Ceza verilmesine yer olmadığı” kararı verebilir
Yargıtay Kararı – Karşılıklı Şikayet
“Tanıkların katılan ile sanıklar arasında geçen tartışmada tarafların karşılıklı hakaretlerini duyduklarına ilişkin ifadelerine karşın, sanıklar hakkında hakaretin karşılıklı gerçekleştiği gerekçesi ile TCK’nın 129/3 ve CMK’nın 223/4-c maddeleri uyarınca ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerekirken beraat kararı verilmesi bozma nedenidir.”
(Yargıtay 18. CD)
Hakaret Davaları Nasıl Sonuçlanır?
Hakaret Davaları Nasıl Sonuçlanır?
Hakaret davalarının sonuçlanma şekilleri oldukça çeşitlidir. 2025 güncel uygulamasına göre:
| Sonuç | Açıklama |
|---|---|
| Ön Ödeme ile Kapatma | 9.000 TL ödeyerek dava açılmadan dosya kapanır |
| HAGB | 5 yıl denetim, suç işlenmezse düşer |
| Adli Para Cezası | Hapis cezası yerine para cezası |
| Erteleme | Hapis cezasının ertelenmesi |
| Ceza Verilmesine Yer Olmadığı | TCK 129 kapsamında cezasızlık |
| Beraat | Suçun unsurları oluşmamış |
| Düşme | Şikayetten vazgeçme veya zamanaşımı |
| Mahkumiyet | Hapis veya adli para cezası |
Hakaret Davasından Hapse Girilir Mi?
Hakaret suçundan doğrudan hapis cezasına çarptırılmak oldukça nadir görülen bir durumdur. Bunun nedenleri:
- Seçimlik ceza: Hakim hapis yerine adli para cezası verebilir
- HAGB uygulaması: Koşulları varsa hüküm açıklanmaz
- Erteleme: Hapis cezası ertelenebilir
- Ön ödeme: Para ödeyerek dava açılmadan kapatılabilir
- Kısa süreli ceza: 1 yıl ve altı hapis, para cezasına çevrilebilir
Hakaret Davalarında En Ağır Ceza Nedir?
Hakaret suçunda en ağır ceza, nitelikli hallerin bir arada bulunmasıyla ortaya çıkar:
| Hakaret Türü | Ceza |
|---|---|
| Basit Hakaret (TCK 125/1) | 3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası |
| Kamu Görevlisine Hakaret (TCK 125/3-a) | 1 yıl – 2 yıl hapis |
| Dini Değerlere Hakaret (TCK 125/3-c) | 1 yıl – 2 yıl hapis |
| Aleni Hakaret (TCK 125/4) | Ceza 1/6 oranında artırılır |
| Cumhurbaşkanına Hakaret (TCK 299) | 1 yıl – 4 yıl hapis |
Birine Bağırmak Suç Mu?
Bağırmak tek başına suç değildir. Hakaret suçunun oluşması için kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek nitelikte somut bir fiil isnadı veya sövme bulunmalıdır.
Hakaret Sayılmayan Davranışlar:
- Bağırmak, sesini yükseltmek
- “Defol git”, “kapa çeneni” gibi kaba sözler
- “Terbiyesiz”, “yalancı”, “saygısız” ifadeleri
- Beddualar (“Allah belanı versin”)
- Ağır eleştiri niteliğinde sözler
Yargıtay Kararı – Kaba Söz
“Katılanın sanığa yönelik sarfettiği kabul edilen ‘defol git’ şeklindeki sözlerin, nezaket dışı ve kaba söz niteliğinde olup, hakaret suçunun yasal unsurlarını oluşturmadığı ancak, katılanın söylediği sözlerin haksız fiil niteliğinde olması nedeniyle sanık hakkında TCK 129/1. maddesinin tartışılması gerektiğinin gözetilmemesi, bozma nedenidir.”
(Yargıtay 4. CD, 2020/12007 E., 2021/3799 K.)
Davacı Şikayetini Geri Alırsa Ne Olur?
Hakaret suçu şikayete tabi suçlardandır. Şikayetten vazgeçme halinde:
- Soruşturma aşamasında: Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir
- Kovuşturma aşamasında: Sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulur
- Sanık kabul ederse: Düşme kararı verilir
- Sanık kabul etmezse: Yargılamaya devam edilir
Hakaret Davasından Nasıl Beraat Edilir?
Hakaret davasında beraat için suçun unsurlarının oluşmadığının ispatı gerekir:
| Beraat Nedeni | Açıklama |
|---|---|
| Hakaret Niteliği Yok | Sözler kaba, nezaketsiz ancak hakaret değil |
| İspat Yetersizliği | Tanık veya delil yetersizliği |
| Eleştiri Hakkı | İfade özgürlüğü kapsamında eleştiri |
| İsnadın İspatı (TCK 127) | İsnat edilen fiilin doğru olduğunun kanıtlanması |
| İddia-Savunma Dokunulmazlığı | Dava dilekçesindeki ifadeler |
Hakaret Davasında Savunma Nasıl Yapılır?
Etkili bir hakaret davası savunması için şu hususlar öne çıkarılmalıdır:
- Sözlerin hakaret niteliğinde olmadığı: Kaba söz ile hakaret ayrımı
- Karşılıklı hakaret: TCK 129/3 kapsamında cezasızlık talebi
- Haksız fiile tepki: TCK 129/1 kapsamında indirim veya cezasızlık
- Kasten yaralamaya tepki: TCK 129/2 kapsamında zorunlu cezasızlık
- İfade özgürlüğü: Eleştiri hakkı kapsamında değerlendirme
- Tanık çelişkileri: Tanık beyanlarındaki tutarsızlıklar
Hakaret Davasında Profesyonel Destek
Karşılıklı hakaret veya hakaret suçuyla ilgili hukuki süreçlerinizde uzman avukat desteği alın.
Hakaret Suçu Sicile İşler Mi?
Hakaret suçunun adli sicile işleyip işlemeyeceği, verilen karara bağlıdır:
| Karar Türü | Adli Sicil |
|---|---|
| Ön Ödeme | İşlemez |
| HAGB | İşlemez (5 yıl denetim başarılı olursa) |
| Ceza Verilmesine Yer Olmadığı | İşlemez |
| Beraat | İşlemez |
| Düşme | İşlemez |
| Kesinleşmiş Mahkumiyet | İşler |
| Erteleme | Denetim başarılı olursa silinir |
Ağır Tahrik Altında Hakaret Cezası
Ağır Tahrik Altında Hakaret Cezası
Ağır tahrik halinde hakaret suçunda özel tahrik hükümleri (TCK 129) genel tahrik hükümlerine (TCK 29) göre öncelikli uygulanır:
TCK 129 – Özel Tahrik (Hakaret İçin):
- Haksız fiile tepki: 1/3 indirim veya cezasızlık
- Kasten yaralamaya tepki: Zorunlu cezasızlık
- Karşılıklı hakaret: 1/3 indirim veya cezasızlık
TCK 29 – Genel Tahrik:
- 1/4 ile 3/4 arası indirim
- Cezasızlık öngörülmemiştir
Yargıtay Kararı – Özel Tahrik
“Hakaret suçunda haksız tahrik sebebiyle 5237 sayılı TCK’nın özel tahrike dair 129. maddesi yerine, genel tahrike dair 29. maddesinin uygulanarak yazılı şekilde karar verilmesi bozma nedenidir.”
(Yargıtay 13. CD, 2014/34176 E., 2016/1305 K.)
TCK 129 Yargıtay Kararları
Yargıtay 18. CD – 2017/1502 E., 2017/5886 K.
“Karşılıklı hakaret hallerinde Mahkeme’nin, cezayı indirmek ya da ceza verilmesinden vazgeçmek veyahut yalnızca taraflardan biri için indirim ya da cezasızlık uygulaması yapmak hususunda takdir hakkı bulunsa da, TCK’nın 129/3 maddesini uygulamamak hususunda takdir hakkı bulunmamaktadır.”
Yargıtay 18. CD – 2018/6235 E., 2018/14582 K.
“TCK’nın 129. maddesinde düzenlenen ve cezayı hafifleten veya ortadan kaldıran özel tahrik hükmünün uygulanma koşullarından birisi de, hakaretin haksız fiili gerçekleştiren kişiye yönelik olmasıdır. Başkasının haksız hareketi tahrik sebebi kabul edilmez.”
Yargıtay 4. CD – 2013/12593 E., 2015/27369 K.
“Hakaret eyleminin karşılıklı gerçekleştiği sabit görülerek TCK’nın 129/3. maddesi uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi ve olayı kimin haksız hareketi ile başlattığının tespit edilememesi karşısında, şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği tehdit suçundan aynı kanunun 29. maddesi tartışılmalıdır.”
Yargıtay 8. CD – 2016/5680 E., 2017/3721 K.
“Katılan sanığın eylemini, diğer sanıkların adli raporlarda belirtilen yaralama eylemlerine tepki olarak gerçekleştirdiğinin anlaşılması karşısında hakkında 5237 sayılı TCK’nın 129/2. maddesinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi bozma nedenidir.”
Sıkça Sorulan Sorular
Hukuki Danışmanlık
Hakaret suçu ve karşılıklı hakaret konusunda profesyonel hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.
Yasal Dayanak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
Not: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayınız için mutlaka uzman bir ceza avukatına danışınız.