Taşınır Davası (TMK m.988)

Genel

Gönderi:

On 24 Aralık 2025

Taşınır davası, Türk Medeni Kanunu‘nun 988 ve 989. maddelerinde düzenlenen, sahibinin rızası dışında elinden çıkan veya kötü niyetli zilyedin elinde bulunan taşınır eşyaların geri alınması amacıyla açılan önemli bir eşya hukuku davasıdır. Bu dava, önceki zilyedin zilyetlik karinesine dayanarak şimdiki zilyet aleyhine açtığı ve eşya üzerindeki fiili hakimiyetini yeniden kazanmayı amaçladığı bir hukuki koruma yoludur.

Kriter	Bilgi
Yasal Dayanak	TMK m.988, m.989, m.990, m.991
Dava Türü	Zilyetliğe dayalı hak karinelerine dayanan dava
Davacı	Zilyetliği rızası dışında kaybeden iyiniyetli önceki zilyet
Davalı	Eşyanın şimdiki (halihazır) zilyedi
Görevli Mahkeme	Asliye Hukuk Mahkemesi
Yetkili Mahkeme	Davalının yerleşim yeri mahkemesi
Dava Açma Süresi	İyiniyetli zilyetlere karşı 5 yıl (hak düşürücü süre)
Kötü Niyetli Zilyede Karşı	Süre sınırı yok, her zaman açılabilir

Taşınır Davası Nedir?

Taşınır davası, zilyetliğini rızası dışında kaybetmiş olan iyiniyetli önceki zilyedin, eşya üzerindeki zilyetliğini yeniden kazanabilmek için halihazır zilyet aleyhine açtığı davadır. Türk Medeni Kanunu’nun 988 ve 989. maddelerinde düzenlenen bu dava, zilyetliğe bağlı hak karinelerine dayanmaktadır.

📜 TMK m.988 – Taşınır Davası: “Bir taşınırın eşya hukuku hükümlerine uygun olarak malik olmayan birinden iyiniyetle edinilmiş olması halinde, zilyetliği devreden kişi eşyayı devretmeye yetkili olmasa bile, devralan zilyetliği kazanır ve malik olur.”

📜 TMK m.989 – Çalınan veya Kaybedilen Eşya: “Taşınırı çalınan, kaybolan ya da iradesi dışında başka herhangi bir şekilde elinden çıkan zilyet, o şeyi elinde bulunduran herkese karşı beş yıl içinde taşınır davası açabilir.”

Taşınır davası, asıl hak sahibi olan önceki zilyedin, şimdiki zilyede karşı zilyetlik karinesine dayanarak açtığı davadır. Bu dava sadece önceki zilyedin zilyetlik karinesinden doğan hakkını korumakla kalmaz, aynı zamanda ispat açısından da önemli kolaylıklar sağlar.

📌 Taşınır Davası Ne Zaman Açılır?

Eşyanın çalınması halinde
Eşyanın kaybolması halinde
Eşyanın gasp edilmesi halinde
Hile veya ikrah ile eşyanın elden çıkması halinde
İrade dışı başka herhangi bir şekilde eşyanın elden çıkması halinde

Taşınır ve Taşınmaz Mallar Nelerdir?

Taşınır mallar (menkul eşyalar), bir yerden başka bir yere taşınabilen, fiziksel varlığa sahip mallardır. TMK m.762’ye göre taşınır mülkiyetinin konusu, nitelikleri itibarıyla taşınabilen maddi şeyler ile edinmeye elverişli olan ve taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girmeyen doğal güçlerdir.

Taşınır Mallar (Menkul)	Taşınmaz Mallar (Gayrimenkul)
Otomobil, motosiklet, bisiklet	Arazi, arsa
Mobilya, beyaz eşya	Bağımsız ve sürekli haklar (tapu kaydı şartıyla)
Elektronik cihazlar (telefon, bilgisayar)	Kat mülkiyetine konu bağımsız bölümler
Takı, mücevher, saat	Madenler
Para ve hamiline yazılı senetler	Binalar (arazi üzerindeki)
Hayvanlar	Tapu siciline kayıtlı taşınmazlar
Alacak hakları, ortaklık payları	–
Tapusuz taşınmazlar	–

⚠️ Önemli Not

Taşınır davası kural olarak sadece taşınır mallar için açılabilir. Ancak Yargıtay kararlarına göre tapusuz taşınmazlar için de taşınır davası açılabilmektedir. Çünkü zilyetlik, taşınırlarda haklara karine teşkil eder ve taşınır davası karinelere dayanılarak açılan bir davadır.

Taşınırlarda Mülkiyet Ne Zaman Geçer?

Taşınır mülkiyetinin devri için kural olarak zilyetliğin devri (teslim) gereklidir. TMK m.763’e göre taşınır mülkiyetinin nakli için zilyetliğin devri şarttır. Mülkiyet, eşyanın alıcıya teslimi ile geçer. Ancak bazı özel durumlarda teslimsiz devir de mümkündür:

📦 Teslimle Devir (Asıl Kural)

Eşyanın fiziken alıcıya verilmesi ile mülkiyet geçer. Bu, taşınır mülkiyetinin devredilmesinin en yaygın yoludur.

📄 Teslimsiz Devir Yolları

Kısa elden teslim
Hükmen teslim
Zilyetliğin havalesi
Emtia senedi devri

Taşınır Davasının Şartları

Taşınır davasının açılabilmesi için belirli şartların bir arada bulunması gerekmektedir. Bu şartlar hem davacı hem de zilyetliğin kaybedilme biçimiyle ilgilidir.

Şart	Açıklama
1. Önceki Zilyedin İyiniyetli Olması	Davacı, eşya üzerinde zilyetliğin tesis edildiği anda iyiniyetli olmalıdır. Kötü niyetli önceki zilyet (hırsız, gaspçı) taşınır davası açamaz.
2. Zilyetliğin Rıza Dışı Kaybedilmesi	Eşyanın çalınması, kaybolması, gasp edilmesi veya irade dışı başka bir şekilde elden çıkmış olması gerekir.
3. Dava Konusunun Taşınır Olması	Dava konusu eşyanın taşınır mal niteliğinde olması gerekir. (İstisna: Tapusuz taşınmazlar)
4. Sürenin Geçmemiş Olması	İyiniyetli zilyetlere karşı 5 yıllık hak düşürücü süre içinde dava açılmalıdır.

❌ Taşınır Davası Açılamayacak Durumlar

Rıza ile teslim: Eşya rızayla devredilmişse ve şimdiki zilyet iyiniyetli ise taşınır davası açılamaz.
Hata hali: Hataya düşerek eşyayı teslim eden kişi taşınır davası açamaz (istihkak davası açabilir).
Para ve hamiline yazılı senetler: Rıza dışı elden çıksalar bile iyiniyetli zilyede karşı taşınır davası açılamaz (TMK m.990).
Önceki zilyedin kötü niyetli olması: Eşyayı gasp veya hırsızlık yoluyla elde eden kişi taşınır davası açamaz.

✅ Hile ve İkrah Durumunda

Hile veya ikrah (korkutma) sonucu eşyasını teslim eden kişi, zilyetliği rıza dışı kaybetmiş sayılır. Bu durumda taşınır davası açılabilir. Çünkü hile ve ikrahta gerçek bir irade bulunmamaktadır.

Taşınır Davasının Tarafları Kimlerdir?

Davacı

Taşınır davasını, dava konusu eşya üzerindeki zilyetliğini rızası dışında kaybetmiş iyiniyetli önceki zilyetler açabilir. Davacı olabilmek için:

Eşyaya önceden zilyet olmak gerekir
İyiniyetli olmak gerekir
Malik olmak şart değildir, sadece önceden zilyet olmak yeterlidir
Zilyetliğin ayni veya şahsi bir hakka dayanması arasında fark yoktur

👥 Birlikte Zilyetlik Durumunda

Müşterek zilyetlik: Her bir zilyet birbirinden bağımsız olarak dava açabilir. Ancak tek başına dava açan müşterek zilyet, eşyanın kendisine değil tüm müşterek zilyetlere iadesini talep etmelidir.

Elbirliği zilyetliği: Tüm zilyetlerin davayı birlikte açması gerekir.

Davalı

Taşınır davasında davalı, dava tarihinde dava konusu eşyayı elinde bulunduran kişi yani eşyanın şimdiki (halihazır) zilyedidir.

Davalı Durumu	Dava Açılabilir mi?
Kötü niyetli şimdiki zilyet	✓ Her zaman açılabilir
İyiniyetli şimdiki zilyet (rıza dışı çıkış)	✓ 5 yıl içinde açılabilir
İyiniyetli şimdiki zilyet (rıza ile çıkış)	✗ Açılamaz
Para/hamiline senet – iyiniyetli zilyet	✗ Açılamaz
Zilyet yardımcısı	✗ Açılamaz

Taşınır Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Taşınır davası, zilyetliğin yanı sıra hakka da dayanan bir dava olduğundan, yalnız zilyetliğin korunmasına ilişkin davalardan farklı değerlendirilmektedir.

ASLİYE HUKUK

Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi

⚖️ Görevli Mahkeme

HMK m.2 gereğince malvarlığı davalarında genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi‘dir. Dava konusu şeyin değeri ne olursa olsun görevli mahkeme değişmez.

📍 Yetkili Mahkeme

Davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Birden fazla zilyedin olduğu toplu zilyetlik halinde, dava zilyetlerden herhangi birinin yerleşim yerinde açılabilir.

Taşınır Davasında Süre

Taşınır davasının açılabileceği süre, davalının iyiniyetli veya kötü niyetli olmasına göre farklılık göstermektedir.

Davalının Durumu	Süre	Sürenin Başlangıcı
İyiniyetli zilyet	5 yıl (hak düşürücü süre)	Eşyanın rıza dışı elden çıktığı tarih
Kötü niyetli zilyet	Süre sınırı yok	Her zaman açılabilir

⚠️ 5 Yıllık Süre Hak Düşürücü Süredir

Hakim tarafından re’sen dikkate alınır
Durması veya kesilmesi söz konusu olmaz
Sürenin geçmesiyle birlikte dava hakkı tamamen düşer
5 yıl sonunda iyiniyetli zilyet, zamanaşımı yoluyla mülkiyet kazanabilir

Taşınır Davası ile İstihkak Davası Farkı

Taşınır davası ve istihkak davası sıklıkla karıştırılan iki farklı davadır. Her ikisi de eşyanın geri alınmasını amaçlasa da dayandıkları hukuki temel farklıdır.

Kriter	Taşınır Davası	İstihkak Davası
Yasal Dayanak	TMK m.988-991	TMK m.683
Dayanak Hak	Zilyetlik karinesi	Mülkiyet hakkı
Davacı	Önceki zilyet (malik olmak şart değil)	Malik
İspat Yükü	Önceki zilyetlik ve rıza dışı çıkış	Mülkiyet hakkı
Süre	İyiniyetlilere karşı 5 yıl	Süre sınırı yok (mülkiyet devam ettiği sürece)
Konu	Sadece taşınırlar	Taşınır ve taşınmazlar
Para/Hamiline Senet	İyiniyetliye karşı açılamaz	Açılamaz (mülkiyet geçer)

💡 Hangi Davayı Açmalı?

Malik iseniz ve mülkiyetinizi ispat edebiliyorsanız → İstihkak davası
Malik değilsiniz ama önceki zilyet iseniz (kiracı, rehin alacaklısı vb.) → Taşınır davası
Malik olsanız bile ispat kolaylığından yararlanmak istiyorsanız → Taşınır davası
5 yıllık süre geçmişse ve hala malik iseniz → İstihkak davası

Taşınır Davasında İspat Yükümlülüğü

Taşınır davasında davacının ispatlaması gereken hususlar belirli bir sıra takip eder. Şimdiki zilyet lehine de hak karinesi bulunduğundan, önceki zilyedin bu karineyi çürütmesi gerekmektedir.

Önceki Zilyet Olduğunu İspat: Davacı, dava konusu eşyaya önceden zilyet olduğunu kanıtlamalıdır.
Şimdiki Zilyedin Karinesini Çürütme: Bu iki yoldan biriyle yapılır: (a) Zilyetliğin rıza dışı kaybedildiğini ispat ederek, veya (b) Şimdiki zilyedin kötü niyetli olduğunu ispat ederek.
İyiniyetli Olduğunu İspat: TMK m.991/2 gereği önceki zilyedin de zilyetliği iyiniyetle edinmiş olması gerekir.

✅ İspat Kolaylığı

Taşınır davasının en önemli avantajı, davacının mülkiyetini ispat etmek zorunda olmamasıdır. Sadece önceki zilyet olduğunu ve zilyetliği rıza dışı kaybettiğini ispat etmesi yeterlidir. Bu, istihkak davasına göre önemli bir kolaylık sağlar.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararları

“Davacıya ait iken, dolandırıcılık yolu ile ve sahte kimlik kullanılarak davalıya satılmış olan otomobilin, davalı elinden alınarak davacıya teslim edilmesi istenmiştir. Dava konusu araç davacının rızası dışında elinden çıkmıştır. Bu durumda aracın mülkiyeti halen davacı üzerinde olduğundan MK.’nun 989. maddesi uyarınca geri alma hakkı vardır. Davalı ancak otomobili açık bir müzayededen veya pazardan veya ona benzer eşya satan bir tüccardan satın almış olması halinde bedel isteyebilir.”

“Bir malın zilyedi, onu başkasına emanet etmiş olmayıp, çaldırma, gasp, unutma gibi bir sebeple elinden çıkarmış bulunuyorsa, 3. şahıs böyle bir malı iyiniyetle iktisap etmiş olsa dahi onun iktisabı geçerli değildir. Kanun iyiniyetin korunması hususunda, emaneten bırakılan mallarla, sahibinin elinden rızası olmadan çıkan mallar hususunda bir ayırım yapmıştır. Malı rızası olmadan elinden çıkaran kimsenin menfaati feda edilmemektedir.”

Taşınır Davası Dilekçe Örneği

… ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE

DAVACI: [Ad Soyad] – [T.C. Kimlik No]
Adres: [Adres]

DAVALI: [Ad Soyad] – [T.C. Kimlik No]
Adres: [Adres]

KONU: TMK m.989 kapsamında taşınır davası (eşyanın iadesi talebi)

DAVA DEĞERİ: [Eşyanın değeri] TL

AÇIKLAMALAR:

1. Davacı olarak [tarih] tarihinde [eşyanın tanımı] marka/model [eşya türü]’nün zilyedi bulunmaktaydım.

2. Söz konusu eşya, [tarih] tarihinde [çalınma/kaybolma/gasp vb. açıklama] suretiyle rızam dışında elimden çıkmıştır.

3. Yaptığım araştırmalar sonucunda, dava konusu eşyanın şu anda davalının zilyetliğinde olduğunu tespit ettim.

4. TMK m.989 uyarınca, taşınırı rızası dışında elinden çıkan zilyet, o şeyi elinde bulunduran herkese karşı beş yıl içinde taşınır davası açabilir.

HUKUKİ NEDENLER: TMK m.988, 989, 990, 991, HMK ve ilgili mevzuat

DELİLLER: Tanık, bilirkişi, keşif, yemin, fatura, makbuz, fotoğraf ve her türlü yasal delil

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Dava konusu [eşyanın tanımı]’nın davalıdan alınarak tarafıma iadesine,
Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine,

karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]

Davacı
[Ad Soyad – İmza]

⚠️ Dilekçe Hakkında Uyarı

Bu dilekçe örnek niteliğindedir. Her dava kendine özgü koşullar taşıdığından, dilekçenin bir avukat tarafından somut olaya uygun şekilde hazırlanması önerilir.

⚖️ Taşınır Davanız İçin Hukuki Destek

Çalınan, kaybolan veya rızanız dışında elinizden çıkan eşyalarınızın iadesi için profesyonel hukuki danışmanlık alın.

Avukat Desteği Alın →

Sık Sorulan Sorular – Taşınır Davası

Taşınır davası nedir?

Taşınır davası, TMK m.988-991’de düzenlenen, zilyetliğini rızası dışında kaybetmiş olan iyiniyetli önceki zilyedin, eşya üzerindeki zilyetliğini yeniden kazanabilmek için halihazır zilyet aleyhine açtığı davadır. Çalınan, kaybolan veya irade dışı elden çıkan taşınır malların geri alınmasını amaçlar.

Taşınır davası hangi durumlarda açılır?

Taşınır davası şu durumlarda açılır: Eşyanın çalınması, kaybolması, gasp edilmesi, hile veya ikrah ile elden çıkması, irade dışı başka herhangi bir şekilde elden çıkması hallerinde açılabilir. Önemli olan, zilyetliğin rıza dışında kaybedilmiş olmasıdır.

Taşınır davasında süre ne kadardır?

İyiniyetli zilyetlere karşı taşınır davası, zilyetliğin rıza dışı kaybedildiği tarihten itibaren 5 yıl içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir. Kötü niyetli zilyetlere karşı ise herhangi bir süre sınırı yoktur, her zaman dava açılabilir.

Taşınır davasını haksız zilyet açabilir mi?

Hayır, TMK m.991/2’ye göre önceki zilyet de zilyetliği iyiniyetle edinmemiş ise sonraki zilyede karşı taşınır davası açamaz. Yani eşyayı gasp etmiş veya çalmış olan kötü niyetli önceki zilyet, taşınır davası açma hakkına sahip değildir.

Taşınır taşınmaz mallar nelerdir?

Taşınır mallar; otomobil, mobilya, elektronik eşya, takı, para, hayvanlar gibi bir yerden başka bir yere taşınabilen mallardır. Taşınmaz mallar ise; arazi, arsa, binalar, kat mülkiyetine konu bağımsız bölümler gibi tapu siciline kaydedilen ve taşınamayan mallardır.

Taşınırlarda mülkiyet ne zaman geçer?

Taşınır mülkiyeti kural olarak zilyetliğin devri (teslim) ile geçer. TMK m.763’e göre taşınır mülkiyetinin nakli için eşyanın alıcıya teslimi şarttır. Ancak kısa elden teslim, hükmen teslim ve zilyetliğin havalesi gibi teslimsiz devir yolları da mevcuttur.

Taşınır davasına hangi mahkeme bakar?

Taşınır davasında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi, yetkili mahkeme ise davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Dava konusu eşyanın değeri ne olursa olsun görevli mahkeme değişmez.

Taşınır davası ile istihkak davası farkı nedir?

Taşınır davası zilyetlik karinesine, istihkak davası ise mülkiyet hakkına dayanır. Taşınır davasında davacının malik olması şart değilken, istihkak davasında malik olmak gerekir. Taşınır davasında 5 yıllık süre varken, istihkak davasında süre sınırı yoktur.

Taşınır davası şartları nelerdir?

Taşınır davasının şartları: 1) Önceki zilyedin iyiniyetli olması, 2) Zilyetliğin rıza dışında kaybedilmiş olması, 3) Dava konusunun taşınır mal olması, 4) İyiniyetli zilyetlere karşı 5 yıllık sürenin geçmemiş olmasıdır.

Para ve hamiline yazılı senetler için taşınır davası açılabilir mi?

TMK m.990’a göre, para ve hamiline yazılı senetleri iyiniyetle edinmiş olan kişiye karşı, zilyet iradesi dışında elinden çıkmış olsa bile taşınır davası açamaz. Ancak kötü niyetli zilyetlere karşı dava açılması mümkündür.

Açık artırma veya pazardan alınan eşya için ne olur?

TMK m.989/2’ye göre, eşyayı açık artırmadan, pazardan veya benzeri eşya satanlardan iyiniyetle satın alan zilyet, ödediği bedel kendisine geri verilinceye kadar eşyayı iade etmekten kaçınabilir (hapis hakkı). Ancak bedel ödenirse eşyayı iade etmek zorundadır.

Taşınır davasını kim açabilir?

Taşınır davasını, zilyetliğini rızası dışında kaybetmiş iyiniyetli önceki zilyet açabilir. Malik olmak şart değildir; kiracı, ariyet alan, rehin alacaklısı gibi fer’i zilyetler de bu davayı açabilir. Müşterek zilyetlikte her zilyet tek başına dava açabilir.

5 yıllık süre geçtikten sonra ne yapılabilir?

5 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra taşınır davası açılamaz. Ancak davacı hala malik ise, mülkiyet hakkına dayanan istihkak davası açabilir. İstihkak davası için süre sınırı bulunmamaktadır, mülkiyet devam ettiği sürece açılabilir.

Taşınır davası sonucunda ne olur?

Taşınır davası olumlu sonuçlanırsa, mahkeme dava konusu eşyanın davacıya iadesine karar verir. Davalı iyiniyetli ise ve eşyayı açık artırma/pazardan almışsa, ödediği bedelin davacı tarafından karşılanması gerekebilir. Kötü niyetli davalıdan bedel talep edilemez.

Bizimle nasıl iletişime geçebilirsiniz? Her türlü avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmetleri hakkında bilgi almak için 0545 588 0258 numarası üzerinden tarafımıza ulaşabilir, her türlü sorunuz için irembikedemirhan@gmail.com adresine mail gönderebilirsiniz.

İlgili Yazılarımız:
Taşınır Davası (TMK m.988) |
Üst Hakkı |
Taşınmaz Mal ve Zilyetliği