Serviste Trafik Kazası ve İş Kazası: 5510 md. 13, İşverenin Sorumluluğu ve Tazminat 2026
İşyerine Gidiş Geliş Esnasında Yaşanan Trafik Kazaları İş Kazası Sayılır mı?
Evet, 5510 sayılı SSGSSK md. 13/1-e uyarınca, işverence sağlanan bir taşıtla (servis) işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen kazalar iş kazası sayılır. İşveren servisi dışında, işçinin kendi aracıyla veya toplu taşımayla yolda geçirdiği kaza ise kural olarak iş kazası sayılmaz; ancak işverenin yol masrafı karşılaması veya belirli güzergahı zorunlu kılması gibi istisnai durumlarda iş kazası sayılabilmektedir.
İş kazası tespiti yapılması halinde işçi veya hak sahipleri, SGK’dan geçici/sürekli iş göremezlik ödeneği alabilir; ayrıca işverene karşı maddî ve manevî tazminat davası açabilir. İşveren, servis aracının bakımı, sürücünün ehliyeti ve çalışma saatleri gibi konularda kusursuz sorumluluk (tehlike sorumluluğu) ilkesine tabidir.
“İşe giderken trafik kazası geçirmek iş kazası mıdır?”, “Servis kazasında işverenin sorumluluğu nedir?”, “Kendi aracımla işe giderken kaza yaptım, iş kazası sayılır mı?”, “İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır?” gibi sorular hem işçiler hem işverenler tarafından en çok araştırılan konulardır. Bu rehber, işyerine gidiş geliş esnasında yaşanan trafik kazalarının iş kazası sayılma koşullarını, işverenin sorumluluğunu, tazminat haklarını ve Yargıtay içtihatlarını bir avukatın kaleminden ele almaktadır.
İçindekiler
- Yasal Dayanak: 5510 md. 13
- Hangi Durumda İş Kazası Sayılır?
- İşveren Servisi ile Kaza
- Kendi Aracıyla İşe Giderken Kaza
- İşverenin Sorumluluğu
- Tazminat Türleri ve Haklar
- SGK Hakları (İş Göremezlik)
- İş Kazası Bildirimi ve Süreler
- İspat ve Deliller
- Konuya İlişkin Yargıtay Kararları
- Sık Sorulan Sorular
- Özet Tablosu
Hukuki Bilgilendirme
Bu makale, 5510 sayılı SSGSSK md. 13, 15, 16, 21; 6331 sayılı İSGK md. 14; 6098 sayılı TBK md. 49, 51, 56; 2918 sayılı KTK md. 85-86; Yargıtay 10. HD, 21. HD ve HGK yerleşik içtihatları esas alınarak hazırlanmıştır.
Yasal Dayanak: 5510 Sayılı Kanun md. 13
5510 s.K. md. 13/1 iş kazasını tanımlar. Bent (e) özellikle ulaşım kazalarını düzenler: “İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında” meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olay iş kazasıdır. Bu hüküm, işveren servisinin yanı sıra işverenin kiraladığı, tahsis ettiği veya ücretini karşıladığı her türlü taşıtı kapsar.
Hangi Durumda İş Kazası Sayılır? (Senaryo Tablosu)
| Senaryo | İş Kazası mı? | Açıklama |
|---|---|---|
| İşveren servisi ile kaza | Evet | 5510 md. 13/1-e açık hüküm; tartışmasız iş kazası |
| İşverenin kiraladığı araçla kaza | Evet | İşverence sağlanan taşıt kapsamında |
| İşverenin ücretini karşıladığı taksi/VIP ile kaza | Evet | İşveren tarafından organize edilen ulaşım |
| Kendi aracıyla olağan güzergahta kaza | Tartışmalı | Yargıtay: makul güzergah + makul süre ise iş kazası sayılabilir |
| Kendi aracıyla sapma güzergahta kaza | Hayır | İş ile illiyet bağı kopmuş; kişisel faaliyet |
| Toplu taşımayla kaza | Kural olarak hayır | İşverence sağlanan taşıt değil; ancak görev emri varsa değerlendirilir |
| İşveren yol parası ödüyorsa kaza | Tartışmalı | Yol masrafı karşılanması tek başına yeterli değil; bağlantı aranır |
| Bisiklet/scooter ile işe gelirken kaza | Tartışmalı | İşveren sağlamadıysa kural olarak hayır |
İşveren Servisi ile Kaza: Tartışmasız İş Kazası
İşverenin sağladığı servis aracında meydana gelen trafik kazası, 5510 md. 13/1-e uyarınca tartışmasız iş kazasıdır. İşçi servise bindiği andan indiği ana kadar iş kazası koruması altındadır. Servis güzergahı dışında meydana gelen kaza da (örneğin servis aracının yanlış yol kullanması) yine iş kazasıdır çünkü güzergah belirleme sorumluluğu işverene aittir.
Avukat Notu: Yargıtay 21. HD, servis kazasında işverenin kusursuz sorumluluğunu kabul etmektedir. İşveren, servis aracının bakımlı olduğunu, sürücünün ehliyetli ve yeterli olduğunu, çalışma sürelerine uyulduğunu ispatlasa bile tehlike sorumluluğu kapsamında tazminat ödemekle yükümlüdür. Kusurun tamamı üçüncü kişide (karşı araçta) olsa bile işverenin sorumluluğu devam eder; SGK rücu hakkını saklı tutar.
İş kazası tazminatı konusunda uzman avukat desteği alın.
Kendi Aracıyla İşe Giderken Kaza
İşçinin kendi aracıyla işe giderken veya işten dönerken geçirdiği trafik kazası, kural olarak iş kazası sayılmaz. Ancak Yargıtay, belirli koşullarda bunu iş kazası olarak değerlendirmektedir: işverenin belirli bir güzergahı zorunlu kılması, işverenin yakıt/yol masrafını karşılaması, işçinin iş gereği kendi aracını kullanmak zorunda olması veya makul güzergah ve makul süre içinde kazanın gerçekleşmesi. İşçinin kişisel sapma yapması (markete uğrama, arkadaş ziyareti) halinde illiyet bağı kopar ve iş kazası sayılmaz.
İşverenin Sorumluluğu
| Sorumluluk Türü | Dayanağı | Kapsamı |
|---|---|---|
| Kusursuz sorumluluk (tehlike) | TBK md. 71 | İşveren servisi tehlikeli araç; kusur aranmadan tazminat |
| Özen yükümlülüğü | İK md. 77, 6331 s.K. | Servis aracının bakımı, sürücü seçimi, güzergah güvenliği |
| Seçme ve denetleme sorumluluğu | TBK md. 66 | Servis şirketinin seçimi ve denetimi |
| İşleten sorumluluğu | KTK md. 85 | Araç sahibi veya işleten olarak trafik kazası sorumluluğu |
| SGK rücu sorumluluğu | 5510 md. 21 | SGK’nın yaptığı masrafları kusurlu işverenden geri talep etmesi |
Tazminat Türleri ve Haklar
| Tazminat Türü | Açıklama | Talep Edilecek Kişi |
|---|---|---|
| Maddî tazminat (işçi) | Tedavi masrafları, gelir kaybı, bakıcı gideri, protez | İşveren + servis şirketi + karşı araç sürücüsü |
| Manevî tazminat (işçi) | Acı, elem, yaşam kalitesi kaybı | İşveren + servis şirketi + karşı araç |
| Destekten yoksun kalma (ölüm) | Ölen işçinin desteğinden yoksun kalan eş, çocuk, anne-baba | İşveren + servis şirketi + karşı araç |
| SGK geçici iş göremezlik | Çalışamadığı süre için günlük ödenek | SGK |
| SGK sürekli iş göremezlik | %10+ iş gücü kaybında aylık gelir | SGK |
| SGK ölüm geliri | Hak sahiplerine aylık gelir bağlanır | SGK |
SGK Hakları: İş Göremezlik Ödeneği
İş kazası tespit edildikten sonra SGK, işçiye tedavi süresince geçici iş göremezlik ödeneği (günlük kazancın 2/3’ü), kalıcı iş gücü kaybı halinde sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm halinde hak sahiplerine ölüm geliri bağlar. Bu ödemeler, işverenden talep edilecek maddî tazminattan düşülür (SGK peşin sermaye değeri).
İş Kazası Bildirimi ve Süreler
| Bildirim | Süre | Nereye |
|---|---|---|
| İşveren SGK bildirimi | Kazadan itibaren 3 iş günü | SGK’ya (e-Bildirge) |
| Sağlık kuruluşu bildirimi | Tedavinin başladığı tarihten itibaren 10 gün | SGK’ya |
| Kolluk kuvvetleri | Kaza anında (trafik kazası tutanağı) | Trafik polisi / jandarma |
| İşveren Bakanlık bildirimi | Derhal | ÇSGB İş Teftiş Kurulu (6331 md. 14) |
İspat ve Deliller
| Delil | Ne İspat Eder? |
|---|---|
| Trafik kazası tutanağı | Kazanın yeri, zamanı, kusur dağılımı |
| Servis güzergah haritası | Kazanın işveren servisi güzergahında olduğu |
| SGK iş kazası tespit tutanağı | SGK müfettişinin iş kazası tespiti |
| Hastane raporları | Yaralanma derecesi, maluliyet oranı |
| Tanık beyanları | Serviste bulunan diğer işçilerin ifadeleri |
| Araç takip/GPS kayıtları | Servis aracının kaza anındaki hızı ve konumu |
Servis kazası ve iş kazası tazminatı konusunda profesyonel destek alın.
Konuya İlişkin Yargıtay Kararları
Konuya İlişkin Yargıtay Kararları
| İçtihat Konusu | Yargıtay Görüşü |
|---|---|
| İşveren servisi | Serviste kaza tartışmasız iş kazası (5510 md. 13/1-e) |
| Kusursuz sorumluluk | Kusur karşı araçta olsa bile işverenin sorumluluğu devam eder |
| Kendi aracıyla | Makul güzergah + makul süre + iş bağlantısı varsa iş kazası sayılabilir |
| Sapma güzergah | Kişisel sapma (market, ziyaret) halinde illiyet bağı kopar; iş kazası değil |
| Taşeron servis | Servis şirketinin kusuru işverenin sorumluluğunu kaldırmaz; rücu hakkı saklı |
| SGK rücu | SGK, işçiye yaptığı ödemeleri kusurlu işverenden talep edebilir (5510 md. 21) |
Sık Sorulan Sorular (SSS)
İşe giderken trafik kazası geçirmek iş kazası mıdır?
İşveren servisi ile gidiyorsanız evet, tartışmasız iş kazasıdır. Kendi aracınızla gidiyorsanız kural olarak hayır; ancak makul güzergah, makul süre ve iş bağlantısı varsa Yargıtay iş kazası sayabilmektedir.
Servis kazasında işverenin sorumluluğu nedir?
İşveren, kusursuz sorumluluk (tehlike sorumluluğu) ilkesine tabidir. Kusur karşı araçta olsa bile işveren tazminat ödemekle yükümlüdür. Servis aracının bakımı, sürücü seçimi ve güzergah güvenliği işverenin özen yükümlülüğündedir.
Kendi aracımla işe giderken kaza yaptım, iş kazası sayılır mı?
Kural olarak hayır. Ancak işveren yakıt/yol masrafını karşılıyorsa, belirli güzergahı zorunlu kılıyorsa veya iş gereği kendi aracınızı kullanmak zorundaysanız iş kazası sayılabilir.
İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır?
Maddî tazminat: tedavi masrafları + gelir kaybı + bakıcı gideri. Manevî tazminat: acı ve elem karşılığı (mahkeme takdiri). Ölüm halinde: destekten yoksun kalma tazminatı. SGK ödemeleri düşülür.
İşveren kazayı SGK’ya bildirmezse ne olur?
3 iş günü içinde bildirilmezse işverene idari para cezası uygulanır. İşçi kendisi de SGK’ya başvurarak iş kazası tespiti talep edebilir.
Taşeron servis şirketi kullanılıyorsa sorumluluk kimin?
İşverenin sorumluluğu devam eder; taşeron şirketin kusuru işvereni sorumluluktan kurtarmaz. İşveren, taşeron şirkete rücu edebilir.
SGK’dan hangi ödemeler alınır?
Geçici iş göremezlik ödeneği (günlük kazancın 2/3’ü), sürekli iş göremezlik geliri (%10+ iş gücü kaybında) ve ölüm halinde hak sahiplerine ölüm geliri bağlanır.
Tazminat davası zamanaşımı ne kadardır?
Maddî ve manevî tazminat: zararın öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her halde 10 yıl. Ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır.
İşçinin kusuru varsa tazminat düşer mi?
Evet. Müterafik (ortak) kusur halinde tazminat, işçinin kusur oranı kadar indirilir. Emniyet kemeri takmama, alkollü olma gibi durumlar işçi kusuru sayılır.
Ölümlü servis kazasında hak sahipleri kimlerdir?
Eş, çocuklar ve bakmakla yükümlü olunan anne-baba. Destekten yoksun kalma tazminatı ve SGK ölüm geliri talep edebilirler.
İş kazası tespit davası açılabilir mi?
Evet. SGK iş kazası olarak kabul etmezse iş mahkemesinde iş kazası tespit davası açılabilir. SGK re’sen davalı olarak katılır.
Servis yerine yol parası veriliyorsa kaza iş kazası mıdır?
Yol parası verilmesi tek başına yeterli değildir. İşverenin belirli güzergah zorunluluğu koyması, araç tahsis etmesi veya yolculuğu organize etmesi gibi ek bağlantılar aranır.
Serviste Trafik Kazası ve İş Kazası – Özet Tablosu (2026)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Yasal Dayanak | 5510 md. 13/1-e; 6331 md. 14; TBK md. 49, 56, 71; KTK md. 85 |
| İşveren Servisi | Tartışmasız iş kazası |
| Kendi Araçla | Kural olarak hayır; istisnai koşullarda evet |
| İşveren Sorumluluğu | Kusursuz (tehlike) sorumluluk; kusur karşıda bile tazminat |
| Tazminat | Maddî + manevî + destekten yoksun kalma |
| SGK Hakları | Geçici/sürekli iş göremezlik + ölüm geliri |
| Bildirim Süresi | 3 iş günü (SGK); derhal (Bakanlık) |
| Zamanaşımı | 2 yıl / 10 yıl (ceza zamanaşımı uzunsa o süre) |
| Taşeron Servis | İşverenin sorumluluğu devam; rücu hakkı saklı |
İş kazası tazminatı ve iş hukuku konusunda profesyonel hukuki destek alın.
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. İş kazası tazminatı konusundaki somut durumunuz için iş hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız tavsiye edilir.