Mirasın Hükmen Reddi (TMK 605): Şartları, Süresi ve Dava Süreci 2026
Mirasın Hükmen Reddi (TMK 605/2) Nedir?
Mirasın hükmen reddi, Türk Medeni Kanunu’nun 605. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması halinde mirasın kendiliğinden reddedilmiş sayılmasıdır. Mirasçının ayrıca bir irade açıklamasında bulunmasına gerek yoktur; terekenin borca batık olduğu sabit ise kanun gereği miras reddedilmiş kabul edilir.
Mirasın hükmen reddi herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir; TMK md. 606’daki 3 aylık süre bu davada uygulanmaz. Tespit davası Asliye Hukuk Mahkemesi‘nde, tereke alacaklılarına karşı açılır. Bu davayı yasal mirasçılar, atanmış mirasçılar ve mirasçıların alacaklıları açabilir.
Miras hukuku alanında en sık karşılaştığım durumlardan biri şu: “Babam vefat etti ama sadece borç bıraktı. Üstelik 3 aylık ret süresini de kaçırdık. Şimdi bu borçlardan kendi malvarlığımızla mı sorumlu olacağız?” Bu soruyu bana soran Sivas’taki müvekkillerin çoğu “mirasın hükmen reddi” kurumunu bilmiyor. Oysa kanun, borca batık bir terekenin mirasçılara yüklenmesini engellemek için güçlü bir koruma mekanizması sunuyor. Bu rehber, mirasın hükmen reddinin tüm şartlarını, dava sürecini, dikkat edilmesi gereken kritik noktaları ve 2026 yılı güncel Yargıtay uygulamalarını anlaşılır bir dilde ele almaktadır.
İçindekiler
- Mirasın Hükmen Reddi Nedir?
- Gerçek Ret ve Hükmen Ret Arasındaki Farklar
- Yasal Dayanak (TMK 605 – 618)
- Mirasın Hükmen Reddinin Şartları
- Mirasın Hükmen Reddinde Süre Var mıdır?
- Mirasın Hükmen Reddi Davasını Kimler Açabilir?
- Dava Kime Karşı Açılır?
- Görevli ve Yetkili Mahkeme
- İspat Yükü ve Deliller
- Dava Süreci Adım Adım
- Mirası Kabul Etmiş Sayılma (TMK 610)
- Kabul Sayılmayan Davranışlar
- Hükmen Reddin Sonuçları
- Alt Soyu Etkiler mi? (TMK 611)
- Tüm Mirasçıların Reddi Halinde Ne Olur? (TMK 612)
- Reddin İptali Davası (TMK 617)
- Dava Harcı ve Masraflar
- Pratik Örnekler
- Sık Sorulan Sorular
- Özet Tablosu
Hukuki Bilgilendirme
Bu makale, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu md. 605-618; 6100 sayılı HMK; Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı 23.12.1942 tarih, 24/29 sayılı karar; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 14. Hukuk Dairesi ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu güncel içtihatları esas alınarak hazırlanmıştır. Somut durumunuz için mutlaka bir miras hukuku avukatına danışınız.
Mirasın Hükmen Reddi Nedir?
Mirasın Hükmen Reddi Nedir?
Bir kişi vefat ettiğinde, geride bıraktığı tüm malvarlığı ve borçlar kendiliğinden mirasçılara geçer (TMK md. 599). Mirasçılar, miras bırakanın yalnızca mallarını değil, borçlarını da üstlenmiş olur. Üstelik bu borçlar terekedeki mallarla karşılanamazsa mirasçı kendi şahsi malvarlığıyla da sorumlu tutulur.
İşte mirasın hükmen reddi (hükmi ret), mirasçıları bu ağır sonuçtan koruyan bir hukuki mekanizmadır. TMK md. 605/2’ye göre: “Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.” Bu düzenleme bir kanuni karinedir. Yani mirasçının ayrıca “mirası reddediyorum” demesine gerek yoktur; terekenin borca batık olması tek başına yeterlidir.
Ancak bu karinenin uygulanabilmesi için mirasçının mirası kabul etmemiş olması, yani tereke mallarını sahiplenmemiş, tereke işlemlerine karışmamış olması gerekir. Aksi halde kanuni karinenin koruyuculuğundan yararlanılamaz.
Avukat Notu: Hükmen ret, özellikle 3 aylık gerçek ret süresini kaçırmış mirasçılar için hayati bir kurtuluş yoludur. Miras bırakanın borçları mallarını aşıyorsa ve siz bu süreyi kaçırdıysanız hemen hükmen ret davası açmanız gerekir; aksi halde alacaklılar sizin şahsi malvarlığınıza başvurabilir.
Gerçek Ret ve Hükmen Ret Arasındaki Farklar
| Kriter | Gerçek Ret (TMK 605/1) | Hükmen Ret (TMK 605/2) |
|---|---|---|
| Tanım | Mirasçının kendi iradesiyle mirası reddetmesi | Terekenin borca batık olması halinde kanun gereği reddedilmiş sayılma |
| İrade beyanı | Gerekli – sözlü veya yazılı ret beyanı zorunlu | Gerekli değil – kanuni karine |
| Süre | 3 aylık hak düşürücü süre (TMK md. 606) | Süresiz – her zaman açılabilir |
| Görevli mahkeme | Sulh Hukuk Mahkemesi | Asliye Hukuk Mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Miras bırakanın son yerleşim yeri | Davalı alacaklıların yerleşim yeri |
| Dava türü | Hasımsız (çekişmesiz yargı) | Hasımlı – tereke alacaklılarına karşı açılır |
| Ön koşul | Herhangi bir koşul aranmaz | Terekenin borca batık olması + mirası kabul etmemiş olma |
| Sebep gösterme | Gerekli değil – kayıtsız şartsız ret yeterli | Gerekli – borca batıklığın ispatı zorunlu |
| Sonuç | Mirasçılık sıfatı geçmişe etkili sona erer | Mirasçılık sıfatı geçmişe etkili sona erer |
Gerçek Ret (TMK 605/1)
Mirasçının tercihi: Miras bırakan borçlu olsun olmasın, mirasçı 3 ay içinde mirası reddedebilir.
Basit prosedür: Sulh Hukuk Mahkemesine sözlü veya yazılı beyan yeterli.
Kayıtsız-şartsız: Sebep gösterilmesine gerek yoktur.
Hükmen Ret (TMK 605/2)
Kanuni karine: Tereke borca batıksa ayrıca beyana gerek olmadan miras reddedilmiş sayılır.
Süresiz başvuru: 3 aylık süre geçmiş olsa bile her zaman dava açılabilir.
İspat gerekli: Borca batıklık mahkemece tespit edilmelidir.
Yasal Dayanak (TMK 605 – 618)
| Madde | Düzenleme Konusu |
|---|---|
| TMK md. 605/1 | Yasal ve atanmış mirasçıların mirası reddetme hakkı (gerçek ret) |
| TMK md. 605/2 | Terekenin borca batık olması halinde mirasın hükmen reddedilmiş sayılması |
| TMK md. 606 | Gerçek ret süresi (3 aylık hak düşürücü süre) – hükmen rette uygulanmaz |
| TMK md. 609 | Ret beyanının şekli ve kaydı |
| TMK md. 610 | Mirası kabul etmiş sayılma halleri (tereke işlemlerine karışma, malları gizleme) |
| TMK md. 611 | Reddin sonuçları (mirasçılık sıfatının geçmişe etkili sona ermesi) |
| TMK md. 612 | En yakın tüm yasal mirasçıların reddi halinde iflas tasfiyesi |
| TMK md. 617 | Alacaklıların reddin iptali davası |
| TMK md. 618 | Mirasçıların alacaklılarının korunması |
| TMK md. 599 | Mirasın kazanılması (külli halefiyet) |
| YİBK 23.12.1942, 24/29 | Hükmen ret davalarında görevli mahkemenin belirlenmesi |
TMK md. 605: “Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilirler. Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.”
Miras bırakanınız borç bıraktı ve 3 aylık ret süresini kaçırdınız mı?
Sivas’ta miras hukuku alanında uzman avukat kadromuz hükmen ret sürecinde size yol gösterebilir.
Mirasın Hükmen Reddinin Şartları
TMK md. 605/2’deki kanuni karinenin uygulanabilmesi ve mirasın hükmen reddedilmiş sayılabilmesi için üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:
| Şart | Açıklama | Detay |
|---|---|---|
| 1. Terekenin Borca Batık Olması | Miras bırakanın ölüm tarihinde borçlarının malvarlığını aşması | Terekenin pasifi (borçlar) aktifinden (malvarlığı) fazla olmalıdır. Borca batıklık ölüm anındaki duruma göre belirlenir. |
| 2. Borca Batıklığın Açıkça Belli veya Resmen Tespit Edilmiş Olması | Bu durumun herkes tarafından bilinir olması veya resmi belgelerle tespit edilmesi | Açıkça belli: Çevre, komşular, yakınlar tarafından biliniyorsa. Resmen tespit: İflas kararı, aciz belgesi, icra takibi haciz tutanakları varsa. |
| 3. Terekenin Benimsenmemiş Olması | Mirasçının mirası açık veya örtülü olarak kabul etmemiş olması | TMK md. 610 kapsamında tereke işlemlerine karışma, tereke mallarını gizleme veya kendine mal etme halleri gerçekleşmemiş olmalıdır. |
1. Terekenin Borca Batık Olması
Borca batıklık, terekenin pasifinin (borçlar toplamı) aktifinden (malvarlığı toplamı) fazla olması demektir. Burada kritik olan husus, borca batıklığın ölüm tarihindeki duruma göre belirlenmesidir. Miras bırakan sağlığında borçlu olsa bile ölüm tarihine kadar borçlarını ödemiş veya malvarlığı artmışsa borca batıklıktan söz edilemez.
Borca Batıklık Hesabı
Terekenin Aktifi: Taşınmazlar + taşınırlar + banka hesapları + alacaklar = Toplam malvarlığı
Terekenin Pasifi: Banka kredileri + vergi borçları + kira borçları + şahsi borçlar + icra dosyaları = Toplam borçlar
Sonuç: Pasif > Aktif ise tereke borca batıktır.
2. Borca Batıklığın Açıkça Belli veya Resmen Tespit Edilmiş Olması
| Tespit Yolu | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Açıkça belli olma | Miras bırakanın ödemeden aczinin çevresi tarafından bilinir olması | Komşuların, akrabaların, esnafın murisin borçlarını ödeyemediğini bilmesi |
| Resmen tespit (İflas kararı) | Miras bırakan hakkında iflas kararı bulunması | Ticaret mahkemesinden alınmış kesinleşmiş iflas kararı |
| Resmen tespit (Aciz belgesi) | İcra müdürlüğünce düzenlenmiş aciz vesikasının bulunması | İcra dairesinin haciz sırasında yeterli mal bulunamadığına dair düzenlediği belge (İİK md. 143) |
| Resmen tespit (Haciz tutanakları) | Yapılan hacizlerde yeterli mal bulunamadığının tespiti | Birden fazla icra dosyasında “haczi kabil mal bulunamadı” şerhi |
3. Terekenin Benimsenmemiş Olması
Bu şart, mirasçının TMK md. 610/2 kapsamında mirası kabul etmiş sayılacak davranışlarda bulunmamış olmasını ifade eder. Mirasçı tereke mallarını sahiplenmiş, kullanmış, gizlemiş veya tereke işlemlerine olağan yönetimi aşan şekilde karışmışsa artık hükmen redden yararlanamaz.
Mirasın Hükmen Reddinde Süre Var mıdır?
Hayır. Mirasın hükmen reddi herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. TMK md. 606’da düzenlenen 3 aylık hak düşürücü süre yalnızca gerçek ret için geçerlidir; hükmen rette uygulanmaz.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de bu hususu pek çok kararında açıkça vurgulamıştır: “Terekenin borca batıklığı nedeniyle hükmen reddi herhangi bir süreye tabi değildir” (Yargıtay 2. HD, 05.07.2002, E. 8198/K. 8998).
| Konu | Gerçek Ret | Hükmen Ret |
|---|---|---|
| Süre | Ölümü öğrenmeden itibaren 3 ay (TMK md. 606) | Süresiz – her zaman |
| Sürenin niteliği | Hak düşürücü süre | Uygulanmaz |
| Süreyi kaçırma sonucu | Miras kabul edilmiş sayılır | Böyle bir risk yoktur |
Avukat Notu: Hükmen ret davasının süresiz olması büyük bir avantajdır. Miras bırakan 10 yıl önce vefat etmiş olsa bile terekenin borca batık olduğunu ispatladığınız sürece bu davayı açabilirsiniz. Ancak bu bekleme süresi içinde tereke mallarını sahiplenmememiş olmanız kritik önemdedir.
Mirasın Hükmen Reddi Davasını Kimler Açabilir?
| Davacı | Açıklama | Koşul |
|---|---|---|
| Yasal mirasçılar | Eş, çocuklar, torunlar, anne-baba, kardeşler ve diğer kan hısımları | Mirası açık veya örtülü olarak kabul etmemiş olmak |
| Atanmış mirasçılar | Vasiyetname ile mirasçı tayin edilen kişiler | Mirası açık veya örtülü olarak kabul etmemiş olmak |
| Mirasçıların alacaklıları | TMK md. 618 gereği mirasçının borcunu tahsil etmek isteyen alacaklılar | Mirasçının borca batık olması ve kendi alacağını koruma amacı |
Her mirasçı hükmen ret davasını tek başına açabilir. Tüm mirasçıların birlikte dava açması zorunlu değildir. Ancak her mirasçının ayrı ayrı açmasında da bir engel yoktur. Önemli olan, her davacının bireysel olarak TMK md. 610’a aykırı davranışta bulunmamış olmasıdır.
Önemli: Mirasın hükmen reddi davasını açacak vekil (avukat) için özel vekaletname gerekir. Türk Medeni Kanununun Velayet Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün 39/2. fıkrası gereği vekaletnamede “mirasın kabulü veya reddine” ilişkin yetkinin bulunması zorunludur.
Miras bırakanın borçlarından kendi malvarlığınızla sorumlu olmak istemiyor musunuz?
Sivas’ta miras hukuku konusunda deneyimli avukatımız hükmen ret sürecinde yanınızda.
Dava Kime Karşı Açılır?
Mirasın hükmen reddi davası hasımlı bir davadır. Bu yönüyle gerçek ret davasından (hasımsız) ayrılır. Dava, tereke alacaklılarına karşı açılır. Tüm tereke alacaklılarının davalı olarak gösterilmesi gerekmektedir.
| Durum | Husumet (Davalı) |
|---|---|
| Mirasçı dava açıyorsa | Bilinen tüm tereke alacaklılarına karşı |
| Alacaklı mirasçıya dava açmışsa | Mirasçı bu davada hükmen reddi def’i (savunma) olarak ileri sürebilir |
| İcra takibi yapılmışsa | Mirasçı icra takibine itiraz ederken hükmen reddi ileri sürebilir veya ayrıca tespit davası açabilir |
Avukat Notu: Mirasçıların hükmen ret tespiti davası açmalarında hukuki yarar vardır. Çünkü mahkemeden alınacak tespit kararı, tereke alacaklılarının mirasçılara karşı açacağı davalarda ve icra takiplerinde kesin delil olarak kullanılabilir. Dava açmak yerine yalnızca def’i olarak ileri sürmek de mümkün olsa da önceden tespit kararı almak çok daha güvenlidir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
| Konu | Gerçek Ret | Hükmen Ret |
|---|---|---|
| Görevli Mahkeme | Sulh Hukuk Mahkemesi | Asliye Hukuk Mahkemesi |
| Yetkili Mahkeme | Miras bırakanın son yerleşim yeri | Davalı alacaklıların davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri |
| Dava türü | Hasımsız (çekişmesiz yargı) | Hasımlı (menfi tespit davası niteliğinde) |
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (2017/1987 E., 2021/458 K.) bu hususu açıkça belirlemiştir: “HMK’nın 2/1. maddesi gereği mal varlığına ilişkin davalarda aksine düzenleme bulunmadıkça görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi‘dir.” Bu nedenle mirasın hükmen reddi davasında görev kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında re’sen gözetilmelidir.
Sivas’ta Hükmen Ret Davası Örneği
Sivas’ta vefat eden kişinin mirasçıları Sivas’ta ikamet etmektedir. Ancak tereke alacaklısı (örneğin bir banka) İstanbul’da ise dava İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesi‘nde açılır. Birden fazla alacaklı varsa ve farklı şehirlerde bulunuyorlarsa, herhangi birinin yerleşim yerinde açılabilir.
İspat Yükü ve Deliller
İspat yükü davacı mirasçı üzerindedir. Davacı, miras bırakanın ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğunu ispatlamak zorundadır.
| Delil Türü | İçerik |
|---|---|
| Tapu kayıtları | Miras bırakanın adına kayıtlı taşınmazların tespiti (terekenin aktifi) |
| Banka kayıtları | Mevduat, kredi borçları, kredi kartı borçları |
| İcra dosyaları | Miras bırakana karşı açılmış icra takipleri, haciz tutanakları, aciz belgeleri |
| Vergi dairesi kayıtları | Vergi borçları, SGK borçları |
| Ticaret sicil kayıtları | İflas kararı, konkordato dosyaları |
| Araç tescil kayıtları | Trafik siciline kayıtlı araçlar (terekenin aktifi) |
| Tanık beyanları | Miras bırakanın ödemeden aczinin çevre tarafından bilindiğine dair ifadeler |
| Bilirkişi raporu | Terekenin aktif-pasif durumunun uzman tarafından değerlendirilmesi |
Mahkeme, terekenin aktif ve pasifini belirlemek için kapsamlı araştırma yapar. Tapu müdürlüğünden, bankalardan, SGK’dan, vergi dairesinden, icra müdürlüklerinden ve trafik tescilden bilgi ve belge ister. Miras bırakanın ölüm tarihi itibarıyla tüm malvarlığı ve borçları tespit edildikten sonra borca batıklık değerlendirilir.
Dava Süreci Adım Adım
Tereke Alacaklılarının Tespiti
Dava tereke alacaklılarına karşı açılacağından, öncelikle bilinen tüm alacaklıların (bankalar, vergi dairesi, SGK, özel kişiler, icra dosyalarındaki alacaklılar) tespit edilmesi gerekir.
Delillerin Toplanması
Miras bırakanın ölüm tarihindeki malvarlığı ve borçları belirlenir. Tapu, banka, SGK, vergi dairesi ve icra müdürlüklerinden bilgi toplanır. Terekenin aktif-pasif durumu hazırlanır.
Dava Dilekçesinin Hazırlanması
Dava dilekçesinde miras bırakanın kimlik bilgileri, ölüm tarihi, mirasçılık durumu, terekenin borca batık olduğuna dair deliller ve hükmen reddin tespiti talebi yer alır. Mirasın reddine ilişkin özel vekaletname eklenir.
Davanın Açılması
Alacaklıların yerleşim yerindeki Asliye Hukuk Mahkemesine dava açılır. Maktu harç yatırılır.
Yargılama ve Araştırma
Mahkeme, resen araştırma yaparak terekenin aktif ve pasifini tespit eder. Gerektiğinde bilirkişi raporu alır. Tarafların delilleri incelenir, tanıklar dinlenir.
Karar
Terekenin borca batık olduğu tespit edilir ve mirasçının TMK 610’a aykırı davranışta bulunmadığı belirlenir ise mahkeme, terekenin borca batık olduğunun tespitine (mirasın hükmen reddedildiğinin tespitine) karar verir.
Mirası Kabul Etmiş Sayılma (TMK 610)
TMK md. 610/2 hükmü uyarınca aşağıdaki davranışları gösteren mirasçı mirası kabul etmiş sayılır ve artık ne gerçek ret ne de hükmen ret talebinde bulunamaz:
| Kabul Sayılan Davranış | Açıklama | Yargıtay Uygulaması |
|---|---|---|
| Tereke işlemlerine karışma | Terekenin olağan yönetimini aşan işlemlere dahil olma | Tereke taşınmazını kiraya verme, imar planı değişikliği başvurusu yapma |
| Tereke mallarını gizleme | Terekeye ait malları saklama, bildirmeme | Miras bırakana ait altın, mücevher, nakit parayı gizleme |
| Tereke mallarını kendine mal etme | Tereke mallarını kendi malı gibi kullanma veya üzerine geçirme | Tereke arabasını kendi adına tescil ettirme, taşınmazı intikal ettirme |
| Olağan yönetimi aşan işlem yapma | Miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olmayan işlemler | Terekeye ait malları satma, bağışlama, rehin verme |
Yargıtay Emsal Kararı
Yargıtay, murisin otomobilini satan mirasçıların mirası kabul etmiş sayılacağına karar vermiştir. Mirasçılar, miras bırakanın ölüm tarihinden sonra terekeye ait aracı noter satışı ile devretmişlerdir. Bu davranış TMK 610/2 kapsamında tereke malları üzerinde tasarrufta bulunarak mirası sahiplenme olarak değerlendirilmiştir.
Kabul Sayılmayan Davranışlar
| Davranış | Neden Kabul Sayılmaz? |
|---|---|
| Veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermek | Yasal zorunluluktur, terekeyi sahiplenme anlamına gelmez (Yargıtay 14. HD) |
| Tereke tespiti davası açmak | Koruma amaçlıdır, kabul sayılmaz (YHGK 2010/413) |
| Zamanaşımı veya hak düşümüne engel olmak için dava açma | TMK md. 610/3 gereği ret hakkını ortadan kaldırmaz |
| Cebri icra takibi yapma (alacak için) | TMK md. 610/3 gereği ret hakkını ortadan kaldırmaz |
| Cenaze masraflarını ödeme | Olağan yönetim kapsamında değerlendirilir |
| Cüz’i miktardaki borcu ödeme | Kendi malvarlığından küçük bir borç ödemek mirası kabul anlamına gelmez (HGK 2013/1675) |
| Terekenin olağan yönetimi niteliğindeki işler | Miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için zorunlu olan işlemler |
Avukat Notu: Veraset vergisi beyannamesi vermek terekeyi sahiplenme sayılmaz. Ancak beyannameyi verdikten sonra taşınmazın intikal işlemini yaptırırsanız bu artık sahiplenme olarak değerlendirilir ve hükmen ret hakkınızı kaybedersiniz. Bu ayrım çok kritiktir.
Hükmen Reddin Sonuçları
| Sonuç | Açıklama |
|---|---|
| Mirasçılık sıfatının sona ermesi | Mirasçılık sıfatı geçmişe etkili olarak (ölüm anından itibaren) sona erer (TMK md. 611) |
| Borçlardan kurtuluş | Mirasçı, miras bırakanın borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumlu olmaktan kurtulur |
| Malvarlığından da vazgeçme | Mirasçı borçlardan kurtulduğu gibi tereke mallarından da yararlanamaz |
| Payın alt soya geçmesi | Reddeden mirasçının alt soyu varsa pay onlara geçer (TMK md. 611) |
| Diğer mirasçıların payının artması | Reddeden mirasçının alt soyu yoksa payı aynı zümredeki diğer mirasçılara geçer |
Alt Soyu Etkiler mi? (TMK 611)
Evet. Mirasın reddi, miras bırakandan önce ölmüş gibi değerlendirildiğinden, reddeden mirasçının alt soyu (çocukları) varsa miras payı onlara geçer. Alt soyun da mirası reddetmesi gerekir; aksi halde onlar miras bırakanın borçlarından sorumlu olur.
Zincirleme Ret Örneği
Sivas’ta vefat eden babanın 3 çocuğu (A, B, C) mirası hükmen reddediyor. A’nın 2 çocuğu (torunlar) var. Bu durumda A’nın payı torunlarına geçer. Torunların da ret davası açması veya 3 aylık süre içinde gerçek ret beyanında bulunması gerekir. Torunlar da reddederse pay diğer mirasçılara geçer. Tüm mirasçılar reddederse tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
Tüm Mirasçıların Reddi Halinde Ne Olur? (TMK 612)
En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse, tereke TMK md. 612/1 uyarınca Sulh Hukuk Mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiye sonucunda borçlar ödendikten sonra artan bir değer kalırsa, bu değer mirası reddetmemiş gibi mirasçılara dağıtılır.
Avukat Notu: İflas tasfiyesi durumunda alacaklılar kendi alacaklarını tahsil eder, kalan miktar mirasçılara verilir. Bu nedenle terekedeki borçlar malvarlığından az olmasına rağmen sırf “borçlarla uğraşmak istemiyorum” diye tüm mirasçılar reddediyorsa, kalan fazlalık yine mirasçılara döner.
Reddin İptali Davası (TMK 617)
TMK md. 617 uyarınca, mirası reddeden mirasçının alacaklıları, reddin iptali davası açabilir. Mirasçının kendi borçlarını ödemekten kaçınmak amacıyla mirası reddettiği tespit edilirse, ret tarihinden itibaren 6 aylık hak düşürücü süre içinde alacaklılar bu davayı açabilir. İptal halinde tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
| Konu | Detay |
|---|---|
| Davacı | Mirası reddeden mirasçının alacaklıları |
| Davalı | Mirası reddeden mirasçı |
| Süre | Ret tarihinden itibaren 6 ay (hak düşürücü süre) |
| Koşul | Mirasçının kötü niyetli reddi + alacaklılara yeterli güvence vermemiş olması |
| Sonuç | Reddin iptali + terekenin iflas hükümlerine göre tasfiyesi |
Mirasın hükmen reddi konusunda profesyonel hukuki desteğe ihtiyacınız mı var?
Sivas’ta miras hukuku alanında uzman avukatımız dosyanızı değerlendirip en uygun stratejiyi belirler.
Dava Harcı ve Masraflar
Mirasın hükmen reddinin tespiti davası maktu harca tabidir. Nispi harç uygulanmaz. 2026 yılı maktu başvurma harcı ve peşin harç tutarları dava açılırken yatırılır. Ayrıca posta ve tebligat giderleri, bilirkişi ücreti gibi yargılama masrafları söz konusu olabilir.
Pratik Örnekler
Örnek 1: 3 Aylık Süreyi Kaçıran Mirasçı
Sivas’ta yaşayan Ahmet Bey’in babası vefat etmiş, Ahmet 3 aylık gerçek ret süresini kaçırmıştır. Babasının 500.000 TL banka borcu varken tapu kaydında hiçbir taşınmaz, banka hesabında hiç para bulunmamaktadır. İcra dosyalarında “haczi kabil mal bulunamadı” şerhi mevcuttur. Ahmet Bey, tereke alacaklısı bankaya karşı Asliye Hukuk Mahkemesinde hükmen ret tespit davası açmıştır. Mahkeme terekenin borca batık olduğunu tespit ederek mirasın hükmen reddedildiğine karar vermiştir.
Örnek 2: Kabul Sayılan Davranış Nedeniyle Ret Talebi Reddi
Mehmet Bey’in annesi vefat ettikten sonra, Mehmet annesine ait otomobili kendi adına tescil ettirmiş ve ardından satmıştır. 1 yıl sonra annesinin vergi borçları ortaya çıkınca hükmen ret davası açmıştır. Ancak mahkeme, Mehmet’in tereke malı olan otomobili satarak TMK 610/2 kapsamında terekeyi sahiplendiğini tespit etmiş ve dava reddedilmiştir.
Örnek 3: Veraset Vergisi Beyannamesi Verip İntikal Yaptırmayan Mirasçı
Fatma Hanım babasının vefatından sonra zorunlu olan veraset vergisi beyannamesini vermiştir. Ancak taşınmazları kendi adına intikal ettirmemiş, tereke mallarına dokunmamıştır. 2 yıl sonra babasının SGK borçları ortaya çıkınca hükmen ret davası açmıştır. Mahkeme, veraset vergisi beyannamesi vermenin sahiplenme olmadığını tespit ederek davanın kabulüne karar vermiştir.
Örnek 4: Def’i Olarak İleri Sürme
Alacaklı banka, vefat eden borçlunun mirasçılarına karşı alacak davası açmıştır. Mirasçılar, cevap dilekçesinde TMK 605/2 uyarınca terekenin borca batık olduğunu ileri sürerek mirasın hükmen reddedildiğini savunmuştur. Mahkeme, terekenin aktif ve pasifini araştırarak borca batıklığı tespit etmiş ve mirasçıların hükmen reddi savunmasını kabul etmiştir.
Örnek 5: Alt Soya Geçiş ve Zincirleme Ret
Sivas’ta vefat eden murisin 2 çocuğu mirası hükmen ret davasıyla reddetmiştir. Bu çocuklardan birinin 3 küçük çocuğu vardır. Mahkeme, hükmen ret kararı vermiş ancak alt soy olan torunların da ret beyanında bulunması gerektiğini belirlemiştir. Torunlar adına yasal temsilcileri (veli) tarafından gerçek ret başvurusu yapılmıştır.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Mirasın hükmen reddi nedir?
Mirasın hükmen reddi, TMK md. 605/2 uyarınca miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması halinde, mirasçının herhangi bir irade açıklaması yapmadan mirasın kendiliğinden reddedilmiş sayılmasıdır. Terekenin borçları malvarlığını aştığında kanun, mirası reddedilmiş kabul eder.
Mirasın hükmen reddinde süre var mıdır?
Hayır, mirasın hükmen reddi herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. TMK md. 606’daki 3 aylık süre yalnızca gerçek ret için geçerlidir; hükmen rette uygulanmaz. Mirasçılar mirası kabul etmiş sayılmadıkça (TMK 610) her zaman hükmen reddin tespitini isteyebilir.
Mirasın hükmen reddi davasını kimler açabilir?
TMK md. 606 ve 618 uyarınca yasal mirasçılar, atanmış mirasçılar ve mirasçıların alacaklıları bu davayı açabilir. Her mirasçı tek başına dava açabilir. Ancak mirası açık veya örtülü olarak kabul etmiş mirasçılar bu haktan yararlanamazlar.
Hangi mahkemede açılır?
Mirasın hükmen reddi davası Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme, davalı tereke alacaklılarının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Bu durum gerçek ret davasından (Sulh Hukuk Mahkemesi) farklıdır.
Mirasın hükmen reddinin şartları nelerdir?
Üç şart birlikte aranır: (1) Terekenin borca batık olması (pasifin aktiften fazla olması), (2) Borca batıklığın ölüm tarihinde açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması, (3) Mirasçının mirası kabul etmiş sayılacak davranışlarda bulunmamış olması (TMK 610).
3 aylık reddi miras süresini kaçırdım, ne yapabilirim?
Terekenin borca batık olduğunu ispatlayabiliyorsanız, süresiz olan mirasın hükmen reddi tespiti davası açabilirsiniz. Bu davanın gerçek retteki 3 aylık süreyle hiçbir ilgisi yoktur. Ancak bu süre zarfında tereke mallarını sahiplenmemiş olmanız şarttır.
Veraset vergisi beyannamesi vermek mirası kabul sayılır mı?
Hayır. Yargıtay, veraset vergisi beyannamesi vermenin terekeyi sahiplenme anlamına gelmediğini açıkça belirtmiştir. Ancak beyanname verdikten sonra taşınmazın intikal işlemini yaptırırsanız bu artık sahiplenme sayılır ve ret hakkınızı kaybedersiniz.
Dava kime karşı açılır?
Mirasın hükmen reddi davası tereke alacaklılarına karşı (hasımlı) açılır. Bu yönüyle gerçek ret davasından (hasımsız) ayrılır. Bilinen tüm tereke alacaklılarının davalı olarak gösterilmesi gerekir.
Hükmen ret kararı alt soyu (torunları) da etkiler mi?
Evet. Mirası reddeden mirasçının alt soyu varsa miras payı onlara geçer. Alt soyun da mirası reddetmesi gerekir; aksi halde borçlardan sorumlu olurlar. Bu nedenle tüm zincirin reddi önemlidir.
Miras bırakanın borcu olduğunu sonradan öğrendim, ne yapabilirim?
3 aylık gerçek ret süresini kaçırmış olsanız bile, terekenin borca batık olduğunu ispatlayabiliyorsanız hükmen ret tespit davası açabilirsiniz. Bu dava süresizdir. Ancak bu süre içinde tereke mallarına dokunmamış olmanız gerekir.
Tüm mirasçılar reddetirse ne olur?
En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse, tereke TMK 612 gereği Sulh Hukuk Mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Borçlar ödendikten sonra kalan miktar reddeden mirasçılara dağıtılır.
Hükmen ret davası ne kadar sürer?
İlk derece mahkemesinde ortalama 6-12 ay sürmektedir. Terekenin aktif-pasif araştırması, kurumlara yazılan müzekkereler ve bilirkişi raporu süreyi belirler. İstinaf ile birlikte 1-2 yıla uzayabilir.
Mirasın Hükmen Reddi (TMK 605/2) – Özet Tablosu (2026)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Tanım | Terekenin borca batık olması halinde mirasın kanun gereği reddedilmiş sayılması |
| Yasal Dayanak | TMK md. 605/2, 606, 609, 610, 611, 612, 617, 618; YİBK 23.12.1942, 24/29 |
| Hukuki Nitelik | Kanuni karine (adi karine) – mirasçının irade beyanına gerek yok |
| 3 Temel Şart | (1) Terekenin borca batık olması + (2) Borca batıklığın açıkça belli/resmen tespit edilmesi + (3) Terekenin benimsenmemiş olması |
| Zamanaşımı / Süre | Yok – süresiz (TMK 606’daki 3 aylık süre uygulanmaz) |
| Davacı | Yasal mirasçılar, atanmış mirasçılar, mirasçıların alacaklıları |
| Davalı | Tereke alacaklıları (hasımlı dava) |
| Görevli Mahkeme | Asliye Hukuk Mahkemesi |
| Yetkili Mahkeme | Davalı alacaklıların yerleşim yeri |
| İspat Yükü | Davacı mirasçı üzerinde (terekenin borca batıklığını ispatlamak zorunda) |
| Dava Harcı | Maktu harç |
| Dava Türü | Menfi tespit davası niteliğinde |
| Def’i olarak ileri sürme | Alacaklının açtığı davada savunma olarak her zaman ileri sürülebilir |
| TMK 610 engeli | Tereke mallarını sahiplenen, gizleyen veya kendine mal eden mirasçı hükmen retten yararlanamaz |
| Sonuç | Mirasçılık sıfatının geçmişe etkili olarak sona ermesi |
| Alt soya etkisi | Pay reddeden mirasçının alt soyuna geçer, onların da reddetmesi gerekir |
| Tüm mirasçıların reddi | Tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK 612) |
| Vekaletname | Mirasın kabulü/reddine ilişkin özel vekaletname zorunlu |
| Ortalama Dava Süresi | 6-12 ay (ilk derece); 1-2 yıl (istinaf dahil) |
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Mirasın hükmen reddine ilişkin somut durumunuz için Sivas’ta miras hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız tavsiye edilir.