İş Kazası Tazminat Davası: Maddi-Manevi Tazminat Hesaplama, Kusur, Maluliyet 2026
İş Kazası Nedeniyle Tazminat Davası Nedir?
İş kazası tazminat davası, işyerinde veya işverenin işi yürütümü nedeniyle meydana gelen kaza sonucu yaralanan veya hayatını kaybeden işçi (veya mirasçıları) tarafından işverene karşı açılan davadır. Tazminat kalemleri: maddi tazminat (geçici/sürekli iş göremezlik, tedavi giderleri, bakıcı gideri), manevi tazminat ve ölüm halinde destekten yoksun kalma tazminatıdır.
İşveren, kazayı SGK’ya 3 iş günü içinde bildirmek zorundadır. Zamanaşımı 10 yıl; ceza davası açılmışsa uzamış (ceza) zamanaşımı uygulanır. Görevli mahkeme İş Mahkemesidir; davadan önce zorunlu arabuluculuk tamamlanmalıdır. Tazminat hesabında 3 kritik unsur: maluliyet oranı (SGK Sağlık Kurulu), kusur raporu (iş güvenliği bilirkişi) ve aktüerya hesabı (PMF yaşam tablosu + brüt kazanç) belirleyicidir.
“İş kazası geçirdim ne kadar tazminat alırım?”, “Sigortasız çalışırken kaza geçirdim hakkım var mı?”, “Taşeron işçisi olarak kaza geçirdim ana işverene dava açabilir miyim?” gibi sorular iş hukukunun en acil konularıdır. İş kazası tazminat davaları, kusur raporları, maluliyet itirazları ve aktüeryal hesaplamalar gibi hata kabul etmeyen teknik süreçlerden oluşur. Bu kapsamlı rehber, tazminat kalemlerini, hesaplama yöntemini, kusur ve maluliyet tespitini ve 2026 güncel uygulamalarını bir avukatın kaleminden ele almaktadır.
İçindekiler
- İş Kazasının Unsurları ve SGK Bildirimi
- Tazminat Kalemleri
- Maddi Tazminat Hesaplama (3 Altın Kriter)
- Kusur Raporu ve Kusur Oranları
- Maluliyet Oranı Tespiti
- Aktüerya Hesabı
- Zamanaşımı (10 Yıl + Ceza Zamanaşımı)
- Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk
- Taşeron ve Ana İşveren Sorumluluğu
- Dava Süreci (Adım Adım)
- Sık Sorulan Sorular
- Özet Tablosu
Hukuki Bilgilendirme
Bu makale, 5510 sayılı SSGSSK md. 13-14; 6331 sayılı İSGK; 6098 sayılı TBK md. 49-56, 417; 4857 sayılı İş K.; Yargıtay 10. ve 21. HD güncel içtihatları; 2026 yılı PMF yaşam tabloları esas alınarak hazırlanmıştır.
İş Kazasının Unsurları ve SGK Bildirimi
İş Kazasının Unsurları ve SGK Bildirimi
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Sigortalı olma | Kazaya uğrayan kişi 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olmalıdır (sigortasız çalışsa bile hizmet tespiti ile) |
| Kazanın iş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle olması | İşyerinde, işverenin yürüttüğü iş nedeniyle veya işe gidiş-gelişte meydana gelme |
| Bedensel veya ruhsal zarar | Kaza sonucu yaralanma, sakatlık, hastalık veya ölüm meydana gelmesi |
| İlliyet bağı (nedensellik) | Kaza ile zarar arasında neden-sonuç ilişkisinin bulunması |
Avukat Notu: İşveren, iş kazasını SGK’ya 3 iş günü içinde bildirmek zorundadır. Bildirmezse idari para cezası uygulanır ve bu durum kusur raporunda işveren aleyhine değerlendirilir. İşçi de kazayı derhal işverene bildirmelidir. Bildirimin yapılmadığı durumlarda işçi bizzat SGK’ya başvurarak kazanın tespitini isteyebilir.
Tazminat Kalemleri
Maddi Tazminat
| Kalem | Açıklama |
|---|---|
| Geçici iş göremezlik | Raporlu dönemdeki gelir kaybı; tedavi süresince çalışamama nedeniyle uğranılan zarar |
| Sürekli iş göremezlik (maluliyet) | Kalıcı sakatlık nedeniyle meslekte kazanma gücü kaybı; maluliyet oranına göre hesaplanır |
| Tedavi giderleri | Hastane, ameliyat, ilaç, protez, fizik tedavi masrafları |
| Bakıcı giderleri | Ağır yaralanmalarda sürekli bakıma muhtaç kalan işçinin bakıcı masrafı |
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı (Ölüm Halinde)
| Hak Sahibi | Açıklama |
|---|---|
| Eş | Ölen işçinin eşi; yeniden evleninceye kadar |
| Çocuklar | Ergin olana kadar (eğitim devam ediyorsa 25 yaşına kadar) |
| Anne-baba | Ölen işçiden geçimini sağlayan anne ve baba |
| Cenaze giderleri | Defin, tören ve ulaşım masrafları |
Manevi Tazminat
Kazanın işçide veya ölüm halinde ailesinde yarattığı acı, elem ve psikolojik yıkımın karşılığıdır. Miktar hakimin takdirindedir; kazanın ağırlığı, maluliyet oranı, işverenin kusuru ve tarafların sosyal/ekonomik durumu dikkate alınır.
İş kazası tazminat hesaplaması teknik ve hata kabul etmez. Yanlış adımlar devasa hak kayıplarına yol açar.
Maddi Tazminat Hesaplama (Davanın Kaderini Belirleyen 3 Altın Kriter)
| Kriter | Ne Belirler? | Kim Tespit Eder? |
|---|---|---|
| 1. Maluliyet oranı (%) | Meslekte kazanma gücü kayıp oranı; tazminat miktarını doğrudan etkiler | SGK Sağlık Kurulu / Adli Tıp Kurumu |
| 2. Kusur raporu | İşveren ve işçinin kusur oranları; tazminattan kusur indirimi yapılır | İş güvenliği uzmanı bilirkişi |
| 3. Aktüerya hesabı | İşçinin yaşı, kalan ömrü (PMF tablosu), brüt kazancı ve kusur oranına göre toplam tazminat | Aktüer bilirkişi |
Kusur Raporu ve Kusur Oranları18
Kusur Raporu ve Kusur Oranları
| Kusur Sahibi | Kusur Nedenleri | Tazminata Etkisi |
|---|---|---|
| İşveren kusuru | İSG eğitimi vermemek, koruyucu ekipman sağlamamak, risk değerlendirmesi yapmamak, denetim eksikliği | Kusur oranı kadar tazminat ödenir |
| İşçi kusuru | Koruyucu ekipman kullanmamak, eğitime rağmen kurallara uymamak | Kusur oranı kadar tazminattan indirim yapılır |
| Kaçınılmazlık | Hiç kimsenin kusuru olmayan, önlenemeyen kaza (deprem vb.) | Kaçınılmazlık oranı kadar indirim; ancak işveren tamamen sorumluluktan kurtulamaz |
Maluliyet Oranı Tespiti
| Maluliyet Oranı | SGK Geliri | Tazminat Etkisi |
|---|---|---|
| %10’un altında | Sürekli iş göremezlik geliri bağlanmaz | Maddi tazminat talep edilebilir (daha düşük) |
| %10 – %50 arası | Oranla orantılı sürekli iş göremezlik geliri | Tazminat maluliyet oranına göre hesaplanır |
| %50 ve üzeri | Tam sürekli iş göremezlik geliri | Yüksek tazminat; bakıcı gideri de eklenebilir |
| %100 (tam maluliyet) | Tam iş göremezlik + bakıcı yardımı | En yüksek tazminat; sürekli bakım gideri |
Aktüerya Hesabı (Tazminat Formülü)
Aktüer bilirkişi, tazminatı şu formülle hesaplar: Tazminat = Yıllık Brüt Kazanç x Maluliyet Oranı x İşveren Kusur Oranı x Kalan Aktif Çalışma Yılı (PMF tablosu). SGK tarafından bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri, hesaplanan tazminattan mahsup (tenkis) edilir. Yani SGK’nın ödediği tutar toplam tazminattan düşülür; kalan fark işverenden talep edilir.
Zamanaşımı (10 Yıl + Ceza Zamanaşımı)
| Durum | Zamanaşımı |
|---|---|
| Genel zamanaşımı | Kaza tarihinden itibaren 10 yıl (TBK md. 146) |
| Ceza davası açılmışsa (uzamış zamanaşımı) | Ceza zamanaşımı süresi uygulanır; ölümlü/ağır yaralanmalarda 15-20 yıla kadar uzayabilir |
| SGK’ya karşı (rücu davası) | SGK’nın işverene rücu davası: ödeme tarihinden itibaren 10 yıl |
Avukat Notu: Ceza zamanaşımının (uzamış zamanaşımı) devreye girmesi çok kritik bir husustur. Ölümlü veya ağır yaralanmalı iş kazalarında ceza davası açılmışsa, tazminat davası zamanaşımı 10 yıl yerine ceza zamanaşımı süresine (15-20 yıl) kadar uzar. Bu, 10 yıl geçtikten sonra bile dava açılabilmesi anlamına gelir.
Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk
| Husus | Detay |
|---|---|
| Görevli mahkeme | İş Mahkemesi (yoksa Asliye Hukuk) |
| Yetkili mahkeme (seçenek 1) | İş kazasının meydana geldiği yer |
| Yetkili mahkeme (seçenek 2) | Davalı işverenin yerleşim yeri |
| Zorunlu arabuluculuk | Dava açmadan önce arabuluculuk tamamlanmalıdır |
Taşeron (Alt İşveren) ve Ana İşveren Sorumluluğu
Taşeron (alt işveren) işçisi iş kazası geçirdiğinde, hem taşeron hem de ana işveren müştereken ve müteselsilen sorumludur. İşçi, her ikisine birden dava açabilir. Ana işveren, “ben taşeronun işçisiyim, beni ilgilendirmez” savunmasıyla sorumluluktan kurtulamaz. Bu, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının işçiyi koruyan en önemli düzenlemelerinden biridir.
İş kazası tazminat haklarınızın korunması konusunda uzman desteğe mi ihtiyacınız var?
Dava Süreci (Adım Adım)
| Adım | Açıklama | Süre |
|---|---|---|
| 1. Kaza sonrası belgeler | Kaza tutanağı, doktor raporları, SGK bildirim belgesi temin edilir | Derhal |
| 2. SGK maluliyet tespiti | SGK Sağlık Kurulu veya Adli Tıp’tan maluliyet oranı belirlenir | 2-6 ay |
| 3. Zorunlu arabuluculuk | Arabuluculuk bürosuna başvuru ve görüşme | 3-4 hafta |
| 4. Dava açılması | İş Mahkemesinde tazminat davası açılır | Anlaşma sağlanamazsa |
| 5. Kusur raporu | İş güvenliği bilirkişi kusur oranlarını belirler | 2-4 ay |
| 6. Aktüerya raporu | Aktüer bilirkişi tazminat hesabı yapar | 2-4 ay |
| 7. Karar | Mahkeme tazminata hükmeder | – |
| Toplam (ilk derece) | – | 1-2 yıl |
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Sigortasız çalışan işçi iş kazası tazminat davası açabilir mi?
Evet. Önce hizmet tespiti davası açılarak sigortalılık geriye dönük tespit ettirilir, ardından tazminat davası açılır. Sigortasız çalışmak işverenin kusurunu artırır.
İş kazası tazminat davası ortalama ne kadar sürer?
İlk derece mahkemede 1-2 yıl. İstinaf ve temyiz ile 2-4 yıla uzayabilir. Maluliyet tespiti ve bilirkişi süreçleri davanın süresini belirler.
Dava masraflarını kim öder ve 2026 harçları nasıldır?
Davacı başlangıçta harç ve gider avansını yatırır. Dava kazanılırsa masraflar işverene yüklenir. 2026: nispi harç (talep edilen tazminat üzerinden) + gider avansı 5.000-10.000 TL arası.
İşçinin kendi kusuru olursa tazminat hakkı yanar mı?
Tamamen yanmaz; kusur indirimi uygulanır. Örneğin işçi %30 kusurlu bulunursa tazminattan %30 indirim yapılır. Yalnızca işçinin %100 kusurlu olduğu (çok nadir) durumlarda tazminat reddedilir.
Taşeron işçisi ana işverene dava açabilir mi?
Evet. Ana işveren ve taşeron müştereken ve müteselsilen sorumludur. İşçi her ikisine birden dava açabilir.
İş kazası zamanaşımı ne kadardır?
Genel: 10 yıl. Ceza davası açılmışsa uzamış zamanaşımı: 15-20 yıl. Dava mümkün olan en kısa sürede açılmalıdır.
Maluliyet oranı nasıl belirlenir?
SGK Sağlık Kurulu veya Adli Tıp Kurumu belirler. %10 ve üzerinde sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Orana itiraz mümkündür.
Manevi tazminat ne kadar?
Hakimin takdirindedir. Kazanın ağırlığı, maluliyet oranı, işverenin kusuru ve tarafların durumu dikkate alınır. 2026 yılında ciddi yaralanmalarda 100.000-500.000 TL arası yaygındır.
SGK’nın rücu davası nedir?
SGK, iş kazası nedeniyle işçiye yaptığı ödemeleri (gelir, tedavi) kusurlu işverene rücu eder. İşveren hem işçiye hem SGK’ya ödeme yapar.
İşe giderken kaza geçirdim iş kazası sayılır mı?
İşverenin sağladığı servistle gidiyorsanız evet. Kendi aracınızla gidiyorsanız kural olarak hayır; ancak işverenin talimatıyla farklı güzergah kullanıldıysa iş kazası sayılabilir.
Tenkis (mahsup) nedir?
SGK’nın bağladığı sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri, işveren aleyhine hesaplanan tazminattan düşülür. Kalan fark işverenden tahsil edilir.
Ölümlü iş kazasında kimler tazminat alır?
Eş (yeniden evleninceye kadar), çocuklar (ergin olana kadar), anne-baba. Destekten yoksun kalma tazminatı + cenaze giderleri + manevi tazminat talep edilir.
İş Kazası Tazminat Davası – Özet Tablosu (2026)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Yasal Dayanak | 5510 s.K. md. 13-14, 6331 s. İSGK, TBK md. 49-56 |
| Görevli Mahkeme | İş Mahkemesi |
| Zamanaşımı | 10 yıl; ceza davası varsa 15-20 yıl |
| Arabuluculuk | Zorunlu (dava şartı) |
| SGK Bildirimi | İşveren 3 iş günü içinde |
| Tazminat Kalemleri | Maddi (geçici/sürekli iş göremezlik, tedavi, bakıcı) + manevi + destekten yoksun kalma |
| 3 Altın Kriter | Maluliyet oranı + kusur raporu + aktüerya hesabı |
| Taşeron Sorumluluğu | Ana işveren müştereken ve müteselsilen sorumlu |
| Dava Süresi | 1-2 yıl (ilk derece) |
| Tenkis (Mahsup) | SGK ödemesi tazminattan düşülür |
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. İş kazası tazminatı konusundaki somut durumunuz için Sivas’ta iş hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız tavsiye edilir.