Prim Alacaklarının Ödenmemesi Nedeniyle Haklı Fesih: SGK Primi, Satış Primi ve Kıdem Tazminatı 2026
Prim ve Prim Alacaklarının Ödenmemesi Nedeniyle Haklı Fesih
Primlerin veya sigorta prim alacaklarının ödenmemesi, eksik yatırılması ya da gerçek ücretin gizlenmesi, işçiye 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II maddesi uyarınca haklı nedenle derhal fesih hakkı verir. Bu durumda işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir, ancak ihbar tazminatı alamaz. Haklı fesih kapsamında değerlendirilen prim alacağı ihlalleri üç ana başlık altında incelenir: SGK primlerinin hiç yatırılmaması veya eksik bildirilmesi, sözleşmede kararlaştırılan satış/performans primlerinin ödenmemesi ve gerçek ücretin gizlenerek primlerin asgari ücretten yatırılması.
İşçi, iş sözleşmesini yazılı bir ihtarname ile sebeplerini açıklayarak feshedebilir. Haklı fesih yaptıktan sonra kıdem tazminatı talep edilebilir. Ödenmeyen prim ve işçilik alacakları için iş mahkemesinde dava açılabilir. SGK primlerinin eksik yatırılması ayrıca hizmet tespit davasını da gündeme getirir.
“SGK primim eksik yatırılıyorsa haklı fesih yapabilir miyim?”, “Sözleşmedeki satış primi ödenmezse ne yapabilirim?”, “Primlerim hiç yatırılmıyorsa kıdem tazminatı alabilir miyim?”, “Gerçek ücret yerine asgari ücretten prim bildirilmesi haklı fesih midir?” gibi sorular işçilerin en çok aradığı konulardır. Bu rehber, prim alacaklarının ödenmemesinde haklı fesih hakkını, SGK primi ile sözleşmesel prim ayrımını, ispat yollarını ve Yargıtay içtihatlarını bir avukatın kaleminden ele almaktadır.
İçindekiler
- Prim Kavramı: SGK Primi ve Sözleşmesel Prim Ayrımı
- Haklı Fesih Sebepleri ve Koşulları
- SGK Primlerinin Hiç Yatırılmaması veya Eksik Bildirilmesi
- Gerçek Ücretin Gizlenmesi ve Asgari Ücretten Bildirim
- Sözleşmedeki Satış/Performans Priminin Ödenmemesi
- Tazminat Hakları Tablosu
- İspat Yolları ve Deliller
- Fesih Usulü (Adım Adım)
- Hizmet Tespit Davası
- Yargıtay Kararları
- Sık Sorulan Sorular
- Özet Tablosu
Hukuki Bilgilendirme
Bu makale, 4857 sayılı İK md. 24/II-e, 32; 5510 sayılı SSGSSK md. 86, 102; 1475 sayılı İK md. 14; Yargıtay 9. HD ve 22. HD yerleşik içtihatları esas alınarak hazırlanmıştır.
Prim Kavramı: SGK Primi ve Sözleşmesel Prim Ayrımı
| Prim Türü | Tanım | Ödenmezse Sonuç |
|---|---|---|
| SGK primi (sigorta primi) | İşverenin SGK’ya yatırmakla yükümlü olduğu sosyal güvenlik kesintisi | Haklı fesih (İK 24/II-e) + hizmet tespit davası + SGK cezası |
| Satış/performans primi | İş sözleşmesinde kararlaştırılan hedefe bağlı ek ödeme | Haklı fesih (İK 24/II-e: ücretin eksik ödenmesi) + alacak davası |
| Düzenli dönemsel prim | Her ay veya periyodik olarak ödenen ikramiye niteliğinde prim | Giydirilmiş ücrete dahil; ödenmezse haklı fesih |
Haklı Fesih Sebepleri ve Koşulları
Haklı Fesih Sebepleri ve Koşulları
| Haklı Fesih Sebebi | Yasal Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
| SGK primlerinin hiç yatırılmaması | İK md. 24/II-e | Sigortasız çalıştırma; işçinin tüm sosyal güvenlik hakları engellenir |
| SGK primlerinin düşük/eksik bildirilmesi | İK md. 24/II-e, 5510 md. 86 | Gerçek ücret yerine asgari ücretten prim yatırılması |
| Gerçek ücretin gizlenmesi | İK md. 24/II-e | Maaşın bir kısmının elden verilerek primlerin asgari ücretten yatırılması |
| Sözleşmedeki primin ödenmemesi | İK md. 24/II-e | İş sözleşmesinde veya ekte kararlaştırılan prim/ikramiyenin eksik ödenmesi |
| Performans priminin keyfi kesilmesi | İK md. 24/II-e + md. 22 | Düzenli ödenen primin işveren tarafından tek taraflı kaldırılması (esaslı değişiklik) |
SGK Primlerinin Hiç Yatırılmaması veya Eksik Bildirilmesi
SGK primlerinin hiç yatırılmaması (sigortasız çalıştırma) veya düşük ücretten eksik bildirilmesi, İK md. 24/II-e kapsamında açık bir haklı fesih sebebidir. Bu ihlal süregelen niteliktedir; işçi istediği zaman haklı fesih hakkını kullanabilir. Yargıtay 9. HD, primlerin gerçek ücret üzerinden yatırılmamasını “işçinin çalışma koşullarının uygulanmaması” kapsamında değerlendirmektedir.
Avukat Notu: Yargıtay, SGK primlerinin eksik yatırılmasını süregelen bir ihlal olarak kabul etmektedir. Bu nedenle İK md. 26’daki 6 iş günlük hak düşürücü süre her yeni prim döneminde (her ay) yeniden başlar. İşçi, yıllarca eksik prim yatırıldığını bilse dahi istediği zaman haklı fesih yapabilir.
Prim alacağı ve haklı fesih konusunda uzman avukat desteği alın.
Gerçek Ücretin Gizlenmesi ve Asgari Ücretten Bildirim
Maaşın bir kısmının elden verilmesi ve SGK primlerinin asgari ücret üzerinden bildirilmesi uygulamada en yaygın prim ihlalidir. Bu durumda işçi hem haklı fesih yaparak kıdem tazminatını gerçek ücret üzerinden talep edebilir hem de eksik primlerin tamamlatılması için hizmet tespit davası açabilir. Kıdem tazminatı hesabında bordroda gösterilen (düşük) ücret değil, gerçek (brüt giydirilmiş) ücret esas alınır.
Sözleşmedeki Satış/Performans Priminin Ödenmemesi
İş sözleşmesinde yer alan satış primi, performans primi veya ciro prim gibi ek ödemeler ücretin bir parçasıdır. Sözleşmede kararlaştırılan primlerin ödenmemesi veya eksik ödenmesi de ücretin eksik ödenmesi anlamına gelir ve İK md. 24/II-e kapsamında haklı fesih sebebi oluşturur. Düzenli ödenen primin işveren tarafından tek taraflı kaldırılması ise aynı zamanda İK md. 22 kapsamında esaslı değişiklik sayılır.
Tazminat Hakları Tablosu
| Hak | Durum | Hesaplama Esası |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | Alır | Gerçek (brüt giydirilmiş) ücret |
| İhbar tazminatı | Alamaz | Kendi feshi; ihbar hakkı yok |
| İhbar süresi | Gerekmez | Derhal fesih; süre beklenmez |
| Ödenmeyen prim alacağı | Alır | Sözleşmedeki prim tutarı veya gerçek ücret farkı |
| Fazla mesai alacağı | Alır | Gerçek ücret üzerinden %50 zamlı |
| Yıllık izin ücreti | Alır | Gerçek ücret üzerinden |
İspat Yolları ve Deliller
| Delil Türü | Güçlülük | Ne İspat Eder? |
|---|---|---|
| SGK hizmet dökümü (e-Devlet) | Güçlü | Primlerin hangi ücret üzerinden yatırıldığını gösterir |
| Banka kayıtları | Güçlü | Banka yatırımı ile bordroda gösterilen ücret farkı |
| Tanık beyanları | Güçlü | Gerçek ücret ve elden ödeme uygulaması |
| İş sözleşmesi/ek protokol | Güçlü | Kararlaştırılan prim tutarı ve ödeme koşulları |
| Emsal ücret araştırması | Güçlü | Meslek odası/sendika tarafından belirlenen piyasa ücreti |
| WhatsApp/e-posta yazışmaları | Güçlü | Prim taahhüdü, ücret miktarı, ödeme vaadi |
| Gayri resmî kayıtlar | Güçlü | Muhasebecinin tuttuğu defter, ajanda, elden ödeme listesi |
Fesih Usulü (Adım Adım)
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| 1. Delil toplama | e-Devlet SGK dökümü, banka kayıtları, sözleşme, yazışmalar toplayın |
| 2. SGK şikayeti (isteğe bağlı) | ALO 170, CİMER veya SGK İl Müdürlüğü’ne ihbar |
| 3. Noter ihtarnamesi | “İK md. 24/II-e uyarınca SGK primlerimin eksik yatırılması/prim alacağımın ödenmemesi nedeniyle iş akdimi haklı nedenle feshediyorum” + kıdem tazminatı ve prim alacağı talebi |
| 4. Arabuluculuk | İşveren ödemezse zorunlu arabuluculuk başvurusu |
| 5. Dava | İş mahkemesinde kıdem tazminatı + prim alacağı davası |
| 6. Hizmet tespit davası (ayrıca) | SGK primlerinin gerçek ücret üzerinden tescili için |
Hizmet Tespit Davası: Eksik Primlerin Tamamlatılması
SGK primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmadığı durumlarda işçi, iş mahkemesinde hizmet tespit davası açarak eksik primlerin tamamlatılmasını talep edebilir. Bu dava 5 yıllık hak düşürücü süreye tabidir (işten ayrıldığı yılı takip eden takvim yılı başından itibaren). SGK re’sen davalı olarak katılır. Hizmet tespiti ile kıdem tazminatı davası ayrı veya birlikte açılabilir.
Prim alacağı ve hizmet tespiti konusunda profesyonel destek alın.
Yargıtay Kararları (Güncel İçtihat)
Yargıtay Kararları (Güncel İçtihat)
| İçtihat Konusu | Yargıtay Görüşü |
|---|---|
| Eksik prim haklı fesih | Primlerin gerçek ücret üzerinden yatırılmaması İK 24/II-e kapsamında haklı fesih |
| Süregelen ihlal | Eksik prim süregelen ihlal; 6 günlük süre her ay yeniden başlar |
| Sözleşmesel prim | Sözleşmede kararlaştırılan primin ödenmemesi ücretin eksik ödenmesidir |
| Düzenli prim kaldırma | Düzenli ödenen primin tek taraflı kaldırılması esaslı değişiklik (İK md. 22) |
| Gerçek ücret | Kıdem tazminatı bordroda gösterilen değil gerçek ücret üzerinden hesaplanır |
| Prim alacağı niteliği | Sözleşmesel prim ücret niteliğinde; 5 yıllık zamanaşımına tabi |
Sık Sorulan Sorular (SSS)
SGK primim eksik yatırılıyorsa haklı fesih yapabilir miyim?
Evet. SGK primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmaması İK md. 24/II-e kapsamında haklı fesih sebebidir. İşçi kıdem tazminatına hak kazanır.
Primlerim hiç yatırılmıyorsa (sigortasız çalışma) ne yapabilirim?
Haklı fesih + kıdem tazminatı + hizmet tespit davası + SGK’ya şikayet (ALO 170/CİMER). İşverene idari para cezası uygulanır.
Sözleşmedeki satış primim ödenmezse haklı fesih olur mu?
Evet. İş sözleşmesinde kararlaştırılan prim ücretin bir parçasıdır. Ödenmemesi ücretin eksik ödenmesi anlamına gelir ve haklı fesih sebebidir.
Düzenli ödenen primim tek taraflı kesildi, ne yapmalıyım?
Düzenli ödenen primin tek taraflı kaldırılması İK md. 22 kapsamında esaslı değişikliktir. 6 iş günü içinde yazılı onay vermediyseniz değişiklik sizi bağlamaz. Haklı fesih yaparak kıdem tazminatı alabilirsiniz.
Gerçek ücretim gizlenip asgari ücretten prim yatırılıyor, ne yapabilirim?
Haklı fesih + kıdem tazminatını gerçek ücret üzerinden talep + hizmet tespit davası ile eksik primlerin tamamlatılması. Gerçek ücret tanık, emsal araştırma ve banka kayıtlarıyla ispatlanır.
Prim alacağının zamanaşımı ne kadardır?
Sözleşmesel prim alacağı: fesihten itibaren 5 yıl. Hizmet tespit davası: işten ayrıldığı yılı takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl (hak düşürücü).
Haklı fesih yaptıktan sonra ihbar tazminatı alabilir miyim?
Hayır. Haklı fesihte işçi ihbar tazminatı alamaz ve ödemez. İhbar süresi gerekmez; derhal ayrılabilir.
Prim eksikliğini nasıl tespit edebilirim?
e-Devlet’te “4A Hizmet Dökümü” sorgulamasıyla SGK’ya bildirilen ücret ve prim gün sayısını kontrol edebilirsiniz. Bordroda ve bankada gösterilen ücretle SGK dökümündeki ücret farklıysa eksik bildirim vardır.
İşveren prim borcunu öderse haklı fesih hakkım düşer mi?
Geçmişe yönelik eksik primler tamamlanmışsa ve güncel dönemde tam yatırılıyorsa haklı fesih gerekçesi zayıflar. Ancak uzun süre eksik yatırılmışsa emeklilik kaybı devam ettiğinden Yargıtay haklı fesih hakkının devam edebileceğini kabul etmektedir.
Hizmet tespit davası ile tazminat davası birlikte açılabilir mi?
Evet. Her iki dava birlikte veya ayrı ayrı açılabilir. Bazı mahkemeler hizmet tespitini “bekletici mesele” yaparak önce tespiti bekleyebilir.
SGK’ya şikayet edersem işveren beni işten çıkarabilir mi?
İşverenin SGK şikayeti nedeniyle işçiyi çıkarması kötüniyet feshi oluşturur ve 4 aya kadar ihbar tazminatı tutarında ek tazminat doğurur.
Arabuluculuk zorunlu mu?
Evet. İşçilik alacakları (kıdem, prim alacağı, ücret farkı) davaları için zorunlu arabuluculuk dava şartıdır.
Prim Alacağı ve Haklı Fesih – Özet Tablosu (2026)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Yasal Dayanak | İK md. 24/II-e, 22, 32; 5510 md. 86, 102; 1475 md. 14 |
| SGK Primi Eksik | Haklı fesih + kıdem tazminatı + hizmet tespit davası |
| Sözleşmesel Prim | Ödenmemesi = ücretin eksik ödenmesi = haklı fesih |
| Düzenli Prim Kaldırma | Esaslı değişiklik (İK md. 22) + haklı fesih |
| Kıdem Tazminatı | Alır (gerçek brüt giydirilmiş ücret) |
| İhbar | Alamaz, ödemez, süre gerekmez |
| Süregelen İhlal | 6 günlük süre her ay yeniden başlar |
| Hizmet Tespiti | 5 yıl hak düşürücü; SGK re’sen davalı |
| Zamanaşımı | Prim alacağı: 5 yıl; hizmet tespiti: 5 yıl |
Prim alacağı ve iş hukuku konusunda profesyonel hukuki destek alın.
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Prim alacağı konusundaki somut durumunuz için iş hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız tavsiye edilir.