Ön Ödemeye Tabi Suçlar Nelerdir? TCK 75, Şartları ve Suç Listesi 2026
Ön Ödemeye Tabi Suçlar Nelerdir?
Ön ödeme (önödeme), TCK md. 75 uyarınca uzlaşma kapsamında olmayan, yalnızca adli para cezası gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı 6 ayı geçmeyen hafif suçlarda, şüphelinin belirlenen tutarı ödeyerek dava açılmadan dosyanın düşmesini sağlayan alternatif çözüm yoludur. Ön ödeme yapıldığında kamu davası açılmaz; açılmışsa düşer.
Ön ödeme kapsamındaki başlıca suçlar: hakaret (TCK 125), kişilerin huzur ve sükununu bozma (TCK 123), açığa imzanın kötüye kullanılması (TCK 209/1), yardım/bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (TCK 98/1), dilekçe hakkının engellenmesi (TCK 121/1) ve izinsiz kenevir ekimi (2313 s.K. md. 23/4) gibi suçlardır. Cumhuriyet savcısı veya mahkeme tarafından hesaplanan tutar, tebliğden itibaren 10 gün içinde devlet hazinesine ödenmelidir.
“Ön ödeme nedir?”, “Hangi suçlarda ön ödeme yapılabilir?”, “Ön ödeme yaparsam sabıka kaydıma işler mi?” gibi sorular ceza hukukunun en çok merak edilen konularıdır. Ön ödeme, hafif suçlarda şüpheliye dava açılmadan dosyanın kapanması imkanı sunan önemli bir alternatif çözüm mekanizmasıdır. Bu rehber, ön ödemenin şartlarını, kapsamdaki suçların tam listesini, ödeme sürecini ve hukuki sonuçlarını bir avukatın kaleminden ele almaktadır.
İçindekiler
Hukuki Bilgilendirme
Bu makale, 5237 sayılı TCK md. 75; 5271 sayılı CMK md. 253; Adalet Bakanlığı Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı ön ödeme tablosu; Yargıtay CGK güncel içtihatları esas alınarak hazırlanmıştır.
Ön Ödeme Nedir?
Ön ödeme, ceza hukukunda hafif suçlarda şüphelinin belirli bir tutarı devlet hazinesine ödeyerek ceza yargılamasından kurtulmasını sağlayan alternatif bir çözüm yoludur. Ön ödeme yapıldığında kamu davası açılmaz veya açılmışsa düşer. Bu kurum, mahkemelerin iş yükünü azaltmayı ve hafif suçlarda hızlı çözüm sağlamayı amaçlar. Ön ödeme, bir “ceza pazarlığı” veya “suçu kabul” değildir; hukuki niteliği itibarıyla muhakeme öncesi bir alternatif çözüm yoludur.
Yasal Dayanak
| Madde | Düzenleme |
|---|---|
| TCK md. 75 | Ön ödeme: kapsamı, şartları, ödeme süresi ve hukuki sonuçları |
| TCK md. 52 | Adli para cezası hesaplama yöntemi |
| CMK md. 253 | Uzlaşma (ön ödeme ile uzlaşma ayrımı) |
| Adalet Bakanlığı Tebliği | Ön ödeme tutarlarının güncellenmesi |
Ön Ödemenin Şartları
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| 1. Cezanın niteliği | Yalnızca adli para cezası gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı 6 ayı geçmeyen suçlar |
| 2. Uzlaşma kapsamında olmamalı | Suçun uzlaşmaya tabi suçlar (CMK md. 253) arasında yer almaması gerekir |
| 3. Yeterli şüphe | Suçun işlendiğine dair yeterli şüphe bulunmalıdır |
| 4. Savcı/mahkeme teklifi | Ön ödeme teklifi Cumhuriyet savcısı (soruşturma) veya mahkeme (kovuşturma) tarafından yapılır |
| 5. Ödeme süresi | Tebliğden itibaren 10 gün içinde devlet hazinesine ödenmeli |
Avukat Notu: Ön ödeme teklifinin yapılması zorunludur; Cumhuriyet savcısı, ön ödeme kapsamındaki bir suçta bu teklifi yapmadan iddianame düzenleyemez. Teklif yapılmadan iddianame düzenlenmişse mahkeme iddianameyi iade eder (CMK md. 174). Bu nedenle savcılık tarafından ön ödeme teklifi yapılmadıysa, savunma avukatı bu eksikliği mutlaka ileri sürmelidir.
Ön Ödemeye Tabi Suçların Tam Listesi
| TCK Maddesi | Suç | Ceza |
|---|---|---|
| TCK 98/1 | Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi | 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası |
| TCK 121/1 | Dilekçe hakkının kullanılmasının engellenmesi | 6 aya kadar hapis |
| TCK 123 | Kişilerin huzur ve sükununu bozma | 3 aydan 1 yıla kadar hapis |
| TCK 125/1 | Hakaret (basit hal) | 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası |
| TCK 125/3 | Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret | 1 yıldan 2 yıla kadar hapis |
| TCK 130 | Kişinin hatırasına hakaret | 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası |
| TCK 151/1 | Mala zarar verme (basit hal) | 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezası |
| TCK 160 | Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçen eşya üzerinde tasarruf | 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası |
| TCK 166 | Bilgi vermeme (malvarlığına karşı suçlarda) | 6 aya kadar hapis |
| TCK 182/1 | Çevrenin kasten kirletilmesi (basit hal) | 6 aydan 2 yıla kadar hapis |
| TCK 189 | Tüzel kişilerin aracı olarak kullanılması suretiyle uyuşturucu ticareti (özel hal) | Adli para cezası |
| TCK 209/1 | Açığa imzanın kötüye kullanılması | 3 aydan 1 yıla kadar hapis |
| TCK 256 | Zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması (basit hal) | 3 aydan 1 yıla kadar hapis |
| 2313 s.K. md. 23/4 | İzin belgesi almadan kenevir ekimi | Adli para cezası |
Avukat Notu: Bu liste sınırlı sayıda (numerus clausus) değildir. Kanundaki genel kriter olan “yalnızca adli para cezası veya üst sınırı 6 ayı geçmeyen hapis cezası gerektiren ve uzlaşma kapsamında olmayan” şartını karşılayan her suç ön ödeme kapsamına girebilir. Özel kanunlardaki bazı suçlar da bu kriterleri sağlıyorsa ön ödemeye tabidir.
Ön ödeme teklifi aldınız veya ceza soruşturması süreciniz mi var?
Sivas’ta ceza hukuku alanında uzman avukat kadromuz yanınızda.
Ön Ödeme Süreci (Adım Adım)
| Aşama | Soruşturma Aşaması | Kovuşturma Aşaması |
|---|---|---|
| 1. Teklif | Cumhuriyet savcısı ön ödeme teklifinde bulunur | Mahkeme ön ödeme teklifinde bulunur |
| 2. Tebliğ | Teklif şüpheliye tebliğ edilir | Teklif sanığa tebliğ edilir |
| 3. Süre | Tebliğden itibaren 10 gün | Tebliğden itibaren 10 gün |
| 4. Ödeme | Devlet hazinesine belirlenen tutarın ödenmesi | Devlet hazinesine belirlenen tutarın ödenmesi |
| 5. Sonuç | Kamu davası açılmaz; dosya kapanır | Kamu davası düşer |
Ön Ödeme Tutarı Nasıl Hesaplanır?
Ön Ödeme Tutarı Nasıl Hesaplanır?
| Ceza Türü | Hesaplama Yöntemi |
|---|---|
| Yalnızca adli para cezası gerektiren suçlar | Adli para cezasının alt sınırı esas alınır; alt sınır belirtilmemişse TCK md. 52 uyarınca günlük 20-100 TL arası belirlenir |
| Hapis cezası gerektiren suçlar (üst sınır 6 ay) | Hapis cezası kısa süreli olduğundan adli para cezasına çevrilerek alt sınır üzerinden hesaplanır |
| Seçimlik cezalı suçlar | Adli para cezası seçeneğinin alt sınırı esas alınır |
Ön Ödemenin Hukuki Sonuçları
| Sonuç | Açıklama |
|---|---|
| Dava açılmaz / düşer | Ödeme yapıldığında kamu davası açılmaz; açılmışsa düşer |
| Sabıka kaydı | Ön ödeme yapılması sabıka kaydına işlemez; adli sicil kaydında görünmez |
| Suçu kabul değildir | Ön ödeme, suçun kabulü anlamına gelmez; yalnızca dosyanın kapanmasını sağlar |
| Tekrar suç işleme | 5 yıl içinde aynı suç tekrar işlenirse ön ödeme uygulanmaz; kamu davası açılır |
| Tazminat hakkı | Mağdurun tazminat talep hakkı ön ödemeden etkilenmez; ayrıca dava açabilir |
Ön Ödeme ile Uzlaşma Farkı
| Kriter | Ön Ödeme (TCK 75) | Uzlaşma (CMK 253) |
|---|---|---|
| Taraflar | Şüpheli/sanık ve devlet | Şüpheli/sanık ve mağdur (uzlaştırmacı aracılığıyla) |
| Ödeme yapılacak yer | Devlet hazinesine | Mağdura veya tarafların anlaştığı şekilde |
| Mağdurun rolü | Mağdurun rızası aranmaz | Mağdurun kabul etmesi şarttır |
| Ceza sınırı | Adli para cezası veya üst sınır 6 ay hapis | Şikâyete bağlı suçlar + kanunda sayılan suçlar |
| Öncelik | Uzlaşma kapsamında olmayan suçlara uygulanır | Ön ödemeden önce değerlendirilir |
| Sonuç | Dava açılmaz / düşer | Dava açılmaz / düşer |
Ceza soruşturması, ön ödeme veya uzlaşma konusunda profesyonel desteğe mi ihtiyacınız var?
Dikkat Edilmesi Gerekenler
| Husus | Açıklama |
|---|---|
| 10 günlük süre kesindir | Tebliğden itibaren 10 gün içinde ödenmezse ön ödeme hakkı düşer ve kamu davası açılır |
| Savcı teklif yapmak zorundadır | Ön ödeme kapsamındaki suçta teklif yapılmadan iddianame düzenlenemez |
| 5 yıl kuralı | Ön ödeme yapılan suç 5 yıl içinde tekrar işlenirse yeni suç için ön ödeme uygulanmaz |
| Taksitle ödeme mümkündür | Savcılığın veya mahkemenin takdiriyle taksitle ödeme imkanı tanınabilir |
| Mağdurun tazminat hakkı korunur | Ön ödeme yapılması mağdurun hukuk davasını etkilemez |
Pratik Örnekler
Örnek 1: Hakaret Suçunda Ön Ödeme
Sivas’ta Ali Bey, komşusuna hakaret etmiş ve komşusu şikâyette bulunmuştur. Cumhuriyet savcısı, hakaret suçunun (TCK 125/1) ön ödeme kapsamında olduğunu tespit ederek Ali Bey’e ön ödeme teklifinde bulunmuştur. Ali Bey, belirlenen tutarı 10 gün içinde ödemiş ve dosya kapanmıştır. Kamu davası açılmamış, sabıka kaydına herhangi bir kayıt işlenmemiştir.
Örnek 2: Ön Ödeme Süresinin Kaçırılması
Fatma Hanım, kişilerin huzur ve sükununu bozma suçundan (TCK 123) ön ödeme teklifi almıştır. Ancak 10 günlük süreyi kaçırmıştır. Bunun üzerine Cumhuriyet savcısı iddianame düzenlemiş ve kamu davası açılmıştır. Fatma Hanım yargılama sonucunda mahkûm olmuş ve sabıka kaydına işlenmiştir.
Örnek 3: Savcının Ön Ödeme Teklifi Yapmadan İddianame Düzenlemesi
Mehmet Bey hakkında dilekçe hakkının engellenmesi suçundan (TCK 121/1) soruşturma başlatılmıştır. Savcılık, ön ödeme teklifi yapmadan iddianame düzenlemiştir. Savunma avukatı, ön ödeme usulünün uygulanmadığını ileri sürmüş ve mahkeme iddianameyi iade etmiştir. Savcılık önce ön ödeme teklifi yapmış, Mehmet Bey ödemeyi gerçekleştirmiş ve dosya kapanmıştır.
Örnek 4: 5 Yıl İçinde Aynı Suçun Tekrarlanması
Zeynep Hanım, 2023 yılında hakaret suçundan ön ödeme yapmıştır. 2025 yılında tekrar hakaret suçu işlemiştir. 5 yıllık süre dolmadığından ikinci suç için ön ödeme uygulanmamış ve kamu davası açılmıştır.
Ceza hukuku konusunda profesyonel desteğe mi ihtiyacınız var?
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Ön ödeme nedir?
TCK md. 75 uyarınca, hafif suçlarda şüphelinin belirlenen tutarı ödeyerek dava açılmadan dosyanın düşmesini sağlayan alternatif çözüm yoludur.
Hangi suçlar ön ödemeye tabidir?
Yalnızca adli para cezası gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı 6 ayı geçmeyen ve uzlaşma kapsamında olmayan suçlar. Hakaret, huzur bozma, açığa imzanın kötüye kullanılması gibi.
Ön ödeme yaparsam sabıkama işler mi?
Hayır. Ön ödeme yapılması sabıka kaydına işlemez ve adli sicilde görünmez.
Ön ödeme süresi ne kadardır?
Tebliğden itibaren 10 gün. Süre kaçırılırsa ön ödeme hakkı düşer ve kamu davası açılır.
Savcı ön ödeme teklifi yapmak zorunda mı?
Evet. Ön ödeme kapsamındaki suçta teklif yapılmadan iddianame düzenlenemez; düzenlenirse mahkeme iddianameyi iade eder.
Ön ödeme ile uzlaşma farkı nedir?
Ön ödemede devlete ödenir, mağdurun rızası aranmaz. Uzlaşmada mağdurla anlaşılır. Uzlaşma kapsamında olan suçlara ön ödeme uygulanmaz.
Ön ödeme suçu kabul anlamına gelir mi?
Hayır. Hukuki niteliği itibarıyla suçun kabulü değildir; yalnızca dosyanın kapanmasını sağlar.
5 yıl içinde aynı suçu tekrar işlersem ne olur?
Yeni suç için ön ödeme uygulanmaz ve kamu davası açılır.
Taksitle ödeme mümkün mü?
Savcılığın veya mahkemenin takdiriyle taksitle ödeme imkanı tanınabilir.
Mağdurun tazminat hakkı etkilenir mi?
Hayır. Ön ödeme yapılması mağdurun ayrıca tazminat davası açma hakkını etkilemez.
Ön ödeme kovuşturma aşamasında da yapılabilir mi?
Evet. Hem soruşturma hem kovuşturma aşamasında ön ödeme mümkündür. Soruşturmada savcı, kovuşturmada mahkeme teklif yapar.
Ön ödeme tutarı nasıl belirlenir?
Adli para cezasının alt sınırı esas alınır. Hapis cezası gerektiren suçlarda ceza adli para cezasına çevrilerek hesaplanır.
Ön Ödemeye Tabi Suçlar – Özet Tablosu (2026)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Yasal Dayanak | TCK md. 75 |
| Ceza Sınırı | Yalnızca adli para cezası veya üst sınır 6 ay hapis |
| Uzlaşma İlişkisi | Uzlaşma kapsamında olmayan suçlara uygulanır |
| Ödeme Süresi | Tebliğden itibaren 10 gün |
| Ödeme Yeri | Devlet hazinesi |
| Teklif Zorunluluğu | Savcı teklif yapmak zorundadır; yapmazsa iddianame iade edilir |
| Sabıka Kaydı | İşlemez; adli sicilde görünmez |
| Suçu Kabul | Değildir; yalnızca dosyanın kapanmasını sağlar |
| 5 Yıl Kuralı | Aynı suç 5 yıl içinde tekrar edilirse ön ödeme uygulanmaz |
| Mağdurun Hakkı | Tazminat davası hakkı korunur |
| Taksit | Savcılık/mahkeme takdiriyle mümkün |
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Ön ödeme konusundaki somut durumunuz için Sivas’ta ceza hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız tavsiye edilir.