İSG Kurallarına Uymayan İşçinin Tazminatsız Feshi: İK 25/II-ı, Usul ve Yargıtay 2026
İSG Tedbirlerine Uymayan İşçinin Tazminatsız Çıkarılması
İş sağlığı ve güvenliği (İSG) kurallarına uymayan işçinin iş sözleşmesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II-ı maddesi gereğince işverence haklı nedenle ve derhal (tazminatsız) feshedilebilir. Bu durumda işçinin iş güvenliğini kendi isteği veya savsaması (ihmali) yüzünden tehlikeye düşürmüş olması şarttır. Tehlikenin büyüklüğü ve iş yerinde ya da diğer çalışanlarda yarattığı riskin ciddiyeti kritik kriterdir.
Fesih haklı nedene dayandığı için işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz. İşveren, eylemi öğrendiği günden itibaren 6 iş günü ve herhalde eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren 1 yıl içinde fesih hakkını kullanmalıdır. İş güvenliği ihlalinin gerçekleştiği tutanaklar, kamera kayıtları veya tanık beyanlarıyla işveren tarafından ispatlanmalıdır. Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık hallerinde (25/II) kanunen yazılı savunma zorunluluğu aranmasa da, süreci hukuki olarak sağlam kılmak adına işçinin savunmasının alınması tavsiye edilir.
“İş güvenliğine uymayan işçi işten çıkarılabilir mi?”, “İSG ihlalinde tazminatsız fesih yapılabilir mi?”, “Baret takmayan işçi haklı nedenle çıkarılır mı?”, “İSG ihlalinde savunma almak zorunlu mu?”, “6 iş günü kuralı İSG ihlalinde nasıl uygulanır?” gibi sorular hem işverenler hem İK yöneticileri hem de avukatlar tarafından en çok araştırılan konulardır. Bu rehber, İSG tedbirlerine uymayan işçinin tazminatsız fesih koşullarını, usulü, ispat yükünü ve Yargıtay içtihatlarını bir avukatın kaleminden ele almaktadır.
İçindekiler
- Yasal Dayanak: İK md. 25/II-ı
- Haklı Fesih Şartları (4 Koşul)
- İSG İhlali Örnekleri: Haklı Fesih Sayılan Durumlar
- Haklı Fesih Sayılmayan Durumlar
- Hak Düşürücü Süreler (6 İş Günü / 1 Yıl)
- Savunma Alma: Zorunlu mu?
- İspat Yükü ve Deliller
- Fesih Usulü (Adım Adım)
- Tazminat Durumu: İşçi Ne Alır, Ne Alamaz?
- Yargıtay Kararları
- Sık Sorulan Sorular
- Özet Tablosu
Hukuki Bilgilendirme
Bu makale, 4857 sayılı İK md. 19, 25/II-ı, 26; 6331 sayılı İSGK md. 4, 19, 28; Yargıtay 9. HD ve 22. HD yerleşik içtihatları esas alınarak hazırlanmıştır.
Yasal Dayanak: İK md. 25/II-ı
İK md. 25/II-ı hükmü açıktır: “İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, iş yerinin malını otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması” halinde işveren, iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin derhal feshedebilir. Bu fesih haklı nedenle yapıldığından işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz.
İSG kurallarına uymayan işçinin tazminatsız feshi, işçinin kusur veya ihmaliyle iş güvenliğini tehlikeye düşürmesi halinde yapılabilir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II-ı maddesi uyarınca kıdem ve ihbar tazminatı ödenmez.
Haklı Fesih Şartları (4 Zorunlu Koşul)
| Koşul | Açıklama | Yoksa Sonuç |
|---|---|---|
| 1. İşçinin kusuru veya ihmali | İSG kuralını kendi isteğiyle veya savsaması (ihmali) yüzünden ihlal etmiş olmalı | Kusur yoksa (eğitim eksikliği, bilgisizlik) haklı fesih geçersiz olabilir |
| 2. Tehlikenin ciddiyeti | İhlal, iş güvenliğini somut biçimde tehlikeye düşürmeli veya ciddi risk yaratmalı | Önemsiz ihlal haklı fesih değil; geçerli fesih olabilir |
| 3. Süre (6 iş günü / 1 yıl) | İşveren eylemi öğrendiğinde 6 iş günü, herhalde 1 yıl içinde fesih yapmalı | Süre geçerse haklı fesih hakkı düşer |
| 4. İspat | İhlal tutanak, kamera, tanık ile işveren tarafından ispatlanmalı | İspatlanamayan ihlal feshi geçersiz kılar |
İSG İhlali Örnekleri: Haklı Fesih Sayılan Durumlar
| İhlal Türü | Tehlike Boyutu | Sonuç |
|---|---|---|
| Patlayıcı madde yanında sigara içmek | Ciddi (patlama/yangın riski) | Haklı fesih |
| Emniyet cihazlarını devre dışı bırakmak | Ciddi (makine kazası riski) | Haklı fesih |
| Yüksekte çalışmada emniyet kemeri takmamak (uyarıya rağmen) | Ciddi (düşme/ölüm riski) | Haklı fesih |
| Alkollü/uyuşturucu etkisinde çalışmak | Ciddi (kaza riski + İK 25/II-d) | Haklı fesih |
| Yangın çıkışını malzemeyle kapatmak | Ciddi (tahliye engeli) | Haklı fesih |
| Kimyasal maddelerle uyarıya rağmen koruyucu ekipmansız çalışmak | Ciddi (zehirlenme/yanık riski) | Haklı fesih |
| Forklift/iş makinesi ehliyetsiz kullanmak | Ciddi (kaza/ölüm riski) | Haklı fesih |
Haklı Fesih Sayılmayan Durumlar (Geçerli Fesih veya Uyarı)
| Durum | Neden Haklı Fesih Değil? | Uygun İşlem |
|---|---|---|
| İlk kez baret/eldiven takmamak (ciddi tehlike oluşmamış) | Tehlike boyutu düşük; ilk ihlal | Yazılı uyarı + İSG eğitimi tekrarı |
| İSG eğitimi verilmemiş işçinin ihlali | İşçi kusuru yok; işveren eğitim yükümlülüğünü yerine getirmemiş | Önce eğitim ver; uyarı yap |
| KKD sağlanmamış (işverenin ihmali) | İşveren ekipman vermemiş; işçi kullanamaz | İşverenin kendi kusuru; işçi feshedilemez |
| Uyarı yapılmadan ilk ihlalde fesih | Orantılılık ilkesine aykırı (ciddi tehlike yoksa) | Kademeli disiplin: uyarı → ihtar → fesih |
Avukat Notu: Yargıtay 9. HD, İSG ihlalinde haklı fesih değerlendirmesinde orantılılık ilkesini uygulamaktadır. Her İSG ihlali otomatik olarak haklı fesih sebebi değildir; ihlalin tehlike boyutu, tekrar durumu, işçinin kast/ihmal derecesi ve işverenin kendi yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği birlikte değerlendirilir. Patlayıcı yanında sigara gibi çok ağır ihlallerde ilk seferde bile haklı fesih mümkünken, baret takmama gibi nispeten daha az tehlikeli ihlallerde önce uyarı-ihtar yapılması beklenir.
İSG ihlali ve fesih konusunda uzman avukat desteği alın.
Hak Düşürücü Süreler: 6 İş Günü ve 1 Yıl
| Süre | Başlangıç | Açıklama |
|---|---|---|
| 6 iş günü | İşverenin (feshe yetkili kişinin) eylemi öğrendiği gün | Öğrenme gününden itibaren 6 iş günü; bu sürede fesih yapılmazsa hak düşer |
| 1 yıl | Eylemin gerçekleştiği tarih | İşveren öğrenmese bile 1 yıl geçtikten sonra haklı fesih yapılamaz |
| Soruşturma süresi | Soruşturma başlatıldığında | Soruşturma süresince 6 iş günü durmaz; hızlı sonuçlandırılmalı |
Savunma Alma: Zorunlu mu?
İK md. 25/II (ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık) kapsamında yapılan fesihlerde kanunen yazılı savunma alma zorunlu değildir. Bu zorunluluk yalnızca İK md. 19 kapsamındaki geçerli nedenle fesihler için geçerlidir. Ancak Yargıtay, savunma alınmadan yapılan fesihlerde işverenin ispat yükünün ağırlaştığını vurgulamaktadır. Bu nedenle süreci hukuki olarak sağlam kılmak ve dava riskini azaltmak adına işçinin savunmasının alınması şiddetle tavsiye edilir.
İspat Yükü ve Deliller
İspat Yükü ve Deliller
| Delil | Güçlülük | Ne İspat Eder? |
|---|---|---|
| Olay tutanağı (imzalı) | Güçlü | İhlalin ne zaman, nerede, nasıl gerçekleştiğini |
| Güvenlik kamerası kaydı | Güçlü | İhlalin görsel kanıtı |
| Tanık beyanları | Güçlü | İhlali gören diğer çalışanlar |
| İSG eğitim belgesi (imzalı) | Güçlü | İşçinin kuralları bildiğini ve eğitim aldığını |
| KKD teslim tutanağı | Güçlü | Ekipmanın işçiye verildiğini |
| Önceki uyarı/ihtar yazıları | Güçlü | Tekrar eden ihlal ve kademeli disiplin uygulandığını |
| İşçi savunması | Destekleyici | İşçiye söz hakkı verildiğini (usul güvencesi) |
Fesih Usulü: Adım Adım İşveren Kontrol Listesi
| Adım | İşlem | Belge |
|---|---|---|
| 1 | İhlali tespit et ve derhal tutanak düzenle (en az 2 tanık imzası) | Olay tutanağı |
| 2 | Kamera kaydı varsa güvenli ortama kaydet | Video/ekran görüntüsü |
| 3 | İşçinin yazılı savunmasını iste (zorunlu değil ama tavsiye) | Savunma istem yazısı + savunma |
| 4 | İSG eğitim belgesi ve KKD teslim tutanağını dosyadan çıkar | Eğitim belgesi + KKD tutanağı |
| 5 | Fesih kararını 6 iş günü içinde ver ve yazılı bildir | Fesih bildirimi (İK 25/II-ı referansı) |
| 6 | SGK çıkışını yap (Kod 29 – ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık) | SGK işten ayrılış bildirgesi |
İSG ihlali nedeniyle fesih sürecinizde profesyonel destek alın.
Tazminat Durumu: İşçi Ne Alır, Ne Alamaz?
| Hak | Durum | Açıklama |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | Alamaz | Haklı fesih (İK 25/II); tazminat hakkı doğmaz |
| İhbar tazminatı | Alamaz | Derhal fesih; bildirim süresi gerekmez |
| İşsizlik maaşı | Alamaz | Ahlak ve iyiniyet aykırılığı nedeniyle fesih (Kod 29) |
| Yıllık izin ücreti | Alır | Kullanılmamış izin ücreti her durumda ödenir |
| Ücret alacağı | Alır | Çalışılan günlerin ücreti ödenir |
Yargıtay Kararları (Güncel İçtihat)
| İçtihat Konusu | Yargıtay Görüşü |
|---|---|
| Orantılılık ilkesi | Her İSG ihlali haklı fesih değil; tehlike boyutu + tekrar + kusur derecesi birlikte değerlendirilir |
| Patlayıcı yanında sigara | İlk seferde bile haklı fesih; tehlike boyutu çok yüksek |
| Baret/eldiven takmama | İlk ihlalde haklı fesih değil; önce uyarı-ihtar beklenir (ciddi tehlike yoksa) |
| İSG eğitimi verilmemiş | İşçi kusuru oluşmaz; işverenin kendi yükümlülüğünü yerine getirmediği |
| Savunma alınmamış | 25/II’de zorunlu değil ama ispat yükü ağırlaşır; tavsiye edilir |
| 6 iş günü geçmiş | Haklı fesih hakkı düşer; geçerli nedenle fesih yapılabilir (kıdem + ihbar ödenir) |
Sık Sorulan Sorular (SSS)
İş güvenliğine uymayan işçi tazminatsız çıkarılabilir mi?
Evet. İK md. 25/II-ı uyarınca, işçinin kendi isteği veya ihmali yüzünden iş güvenliğini tehlikeye düşürmesi halinde işveren tazminatsız fesih yapabilir. Ancak tehlikenin ciddiyeti, tekrar durumu ve işçinin kusur derecesi değerlendirilir.
Baret takmayan işçi haklı nedenle çıkarılır mı?
İlk ihlalde ve ciddi tehlike oluşmamışsa genellikle hayır; önce yazılı uyarı ve İSG eğitimi tekrarı yapılmalıdır. Uyarıya rağmen tekrar eden ihlalde veya çok tehlikeli ortamda (yüksekte çalışma gibi) ilk seferde haklı fesih mümkün olabilir.
İSG ihlalinde savunma almak zorunlu mu?
İK md. 25/II kapsamında kanunen zorunlu değildir. Ancak Yargıtay, savunma alınmadan yapılan fesihlerde ispat yükünün ağırlaştığını belirtmektedir. Süreci sağlam kılmak için savunma alınması tavsiye edilir.
6 iş günü kuralı İSG ihlalinde nasıl uygulanır?
Feshe yetkili kişinin (işveren veya yetkili müdür) ihlali öğrendiği günden itibaren 6 iş günü içinde fesih yapılmalıdır. Cumartesi, Pazar ve resmî tatiller iş gününe dahil edilmez. 6 gün geçerse haklı fesih hakkı düşer.
İSG eğitimi verilmemiş işçi feshedilebilir mi?
İSG eğitimi vermeden yapılan fesih Yargıtay tarafından geçersiz bulunmaktadır. İşveren, işçiye gerekli eğitimi vermiş ve ekipmanı sağlamış olmalıdır. Aksi halde işçinin kusuru oluşmaz.
KKD vermeden işçiyi feshedebilir miyim?
Hayır. İşveren KKD sağlama yükümlülüğünü yerine getirmemişse işçiye İSG ihlali nedeniyle fesih yapamaz. Önce ekipman verilmeli, eğitim yapılmalı, ardından ihlal değerlendirilmelidir.
SGK çıkış kodu ne olur?
Kod 29 (işveren tarafından işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih). Bu kodla işsizlik maaşı alınamaz.
İşçi haklı feshe itiraz edebilir mi?
Evet. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabuluculuğa, ardından 2 hafta içinde işe iade davası açabilir (iş güvencesi kapsamındaysa). Feshin geçersizliği mahkeme tarafından değerlendirilir.
Geçerli fesih ile haklı fesih arasındaki fark nedir?
Haklı fesih (25/II): tazminatsız, derhal, ciddi ihlal. Geçerli fesih (18. madde): kıdem + ihbar ödenir, ihbar süresi tanınır, daha hafif ihlallerde uygulanır. İSG ihlalinin ciddiyetine göre hangisinin uygulanacağı belirlenir.
Olay tutanağı nasıl düzenlenir?
Tarih, saat, yer, ihlalin tanımı, tehlike boyutu, ihlalin nasıl tespit edildiği yazılır. En az 2 tanık tarafından imzalanır. İşçiye de tebliğ edilir. Tutanak ne kadar detaylı ve imzalıysa ispat gücü o kadar yüksektir.
Tekrarlayan küçük ihlallerde haklı fesih yapılabilir mi?
Evet. Her bir ihlal tek başına haklı fesih sebebi oluşturmasa da, uyarı-ihtar yapılmasına rağmen tekrar eden ihlallerde kademeli disiplin sonucu haklı fesih yapılabilir.
İş kazası olmuşsa fesih yapılabilir mi?
İşçinin İSG ihlaline bağlı olarak iş kazası meydana gelmişse bu durum haklı fesih gerekçesini güçlendirir. Ancak kaza soruşturması ve kusur tespiti tamamlanmalıdır. İşçi tedavi süresinceyken fesih yapılması uygulamada sorun yaratabilir. İş kazasında kaçınılmazlık ilkesi hakkında kapsamlı bilgi almak isterseniz yazımıza göz atabilirsiniz.
İSG İhlali ve Tazminatsız Fesih – Özet Tablosu (2026)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Yasal Dayanak | İK md. 25/II-ı; 6331 s.K. md. 4, 19, 28 |
| Fesih Türü | Haklı nedenle derhal fesih (tazminatsız) |
| Koşullar | İşçi kusuru/ihmali + tehlike ciddiyeti + süre (6 gün/1 yıl) + ispat |
| Kıdem Tazminatı | Alamaz |
| İhbar Tazminatı | Alamaz |
| Savunma | Zorunlu değil ama tavsiye edilir |
| İspat | Tutanak + kamera + tanık + eğitim belgesi + KKD tutanağı |
| SGK Kodu | Kod 29 (işsizlik maaşı alınamaz) |
| Orantılılık | Ciddi tehlike: ilk seferde fesih. Hafif ihlal: uyarı → ihtar → fesih |
İSG ihlali ve iş hukuku konusunda profesyonel hukuki destek alın.
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. İSG ihlali nedeniyle fesih konusundaki somut durumunuz için iş hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız tavsiye edilir.