Boşanma Davasında Fiziksel, Psikolojik ve Ekonomik Şiddet – 2026
Boşanma Davasında Fiziksel, Psikolojik ve Ekonomik Şiddet
Türk hukukunda fiziksel, psikolojik ve ekonomik şiddetin her türlüsü, evlilik birliğini temelinden sarstığı için TMK md. 166 (evlilik birliğinin sarsılması) kapsamında boşanma sebebidir. Ağır şiddet durumlarında ise TMK md. 162 (hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış) özel boşanma sebebi olarak uygulanır. Şiddet mağduru eş; boşanma davası açabilir, maddi-manevi tazminat talep edebilir ve 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma/uzaklaştırma kararı aldırabilir.
Şiddet türleri tanık beyanları, doktor raporları, polis tutanakları, mesajlaşma içerikleri ve kamera kayıtları gibi her türlü delille kanıtlanabilir. Şiddet uygulayan eş boşanmada ağır kusurlu sayılır. Şiddet sonrası eşlerin bir araya gelmesi af sayılır ve o olaylara dayalı dava açılamaz; ancak şiddet devam ediyorsa en son olay dava konusu edilebilir.
“Eşim bana sürekli hakaret ediyor, boşanma sebebi olur mu?”, “Psikolojik şiddeti nasıl ispatlayabilirim?”, “Eşim paramı elimden alıyor, ne yapabilirim?” gibi sorular büroma gelen müvekkillerin en sık sorduğu sorulardır. Şiddet, yalnızca fiziksel darp anlamına gelmez; hakaret, aşağılama, ekonomik baskı da hukuki anlamda şiddettir. Bu rehber, boşanma davasında her üç şiddet türünün hukuki boyutunu, ispat yöntemlerini ve 2026 yılı güncel uygulamalarını anlaşılır şekilde ele almaktadır.
İçindekiler
- Şiddet Türleri ve Tanımları
- Yasal Dayanak
- Fiziksel Şiddet ve Boşanma
- Psikolojik (Duygusal) Şiddet ve Boşanma
- Ekonomik Şiddet ve Boşanma
- Şiddetin İspatı ve Deliller
- Kusur Belirlemesi ve Şiddet
- Şiddet Mağdurunun Tazminat Hakları
- 6284 Sayılı Kanun: Koruma ve Uzaklaştırma
- Affedilen Şiddet ve Hukuki Sonuçları
- Ses ve Görüntü Kayıtlarının Delil Değeri
- Pratik Örnekler
- Sık Sorulan Sorular
- Özet Tablosu
Hukuki Bilgilendirme
Bu makale, 4721 sayılı TMK md. 162, 166, 174; 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun; 5237 sayılı TCK md. 86, 96, 106; Yargıtay 2. HD ve HGK güncel içtihatları esas alınarak hazırlanmıştır.
Boşanma Davasında Şiddet Türleri ve Tanımları
Boşanma Davasında Şiddet Türleri ve Tanımları
| Şiddet Türü | Tanım | Örnekler | Boşanma Sebebi |
|---|---|---|---|
| Fiziksel Şiddet | Bedensel bütünlüğe yönelik her türlü eylem | Dayak, yaralama, cana kast, tokat, itme, saç çekme, boğma, kısıtlama | TMK 162 (özel) veya TMK 166 (genel) |
| Psikolojik (Duygusal) Şiddet | Kişilik haklarına saldırı içeren, ruhsal bütünlüğü zedeleyen davranışlar | Hakaret, tehdit, aşağılama, sürekli eleştiri, sosyal izolasyon, susarak cezalandırma (sessizlik duvarı), kısıtlama | TMK 166 (genel); ağır hallerde TMK 162 |
| Ekonomik Şiddet | Eşin ekonomik özgürlüğünü kısıtlayan, mali baskı uygulayan davranışlar | Çalışmaya izin vermeme, gelire el koyma, harçlık vermeme, kaynakları kısıtlama, temel ihtiyaçları karşılamama | TMK 166 (genel) |
Yasal Dayanak
| Madde | Düzenleme |
|---|---|
| TMK md. 162 | Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (özel boşanma sebebi) |
| TMK md. 166 | Evlilik birliğinin sarsılması (genel boşanma sebebi) |
| TMK md. 174 | Maddi ve manevi tazminat |
| 6284 sayılı Kanun | Ailenin korunması, koruma/uzaklaştırma tedbirleri |
| TCK md. 86 | Kasten yaralama suçu |
| TCK md. 96 | Eziyet suçu (sistematik şiddet) |
| TCK md. 106 | Tehdit suçu |
Şiddet mağduru musunuz? Hukuki haklarınızı öğrenmek ister misiniz?
Sivas’ta aile hukuku alanında uzman avukat kadromuz boşanma ve koruma sürecinde yanınızda.
Fiziksel Şiddet ve Boşanma
Fiziksel şiddet, eşin bedensel bütünlüğüne yönelik her türlü saldırıdır. Dayak, tokat, itme, saç çekme, boğma girişimi, bıçak veya silahla tehdit, yaralama ve hayata kast gibi eylemler fiziksel şiddet kapsamındadır. Fiziksel şiddet, şiddetin boyutuna göre iki farklı boşanma sebebine dayanak oluşturur:
| Şiddetin Ağırlığı | Boşanma Sebebi | Dava Açma Süresi | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Ağır fiziksel şiddet (hayata kast, ağır yaralama) | TMK md. 162 (özel sebep) | Olayın öğrenilmesinden itibaren 6 ay; her halde 5 yıl | Daha güçlü hukuki zemin; ispatı halinde kesin boşanma sebebi |
| Diğer fiziksel şiddet (tokat, itme, saç çekme vb.) | TMK md. 166 (genel sebep) | Süresiz | Evlilik birliğinin sarsılması kapsamında değerlendirilir |
Avukat Notu: TMK md. 162’ye göre dava açmak için 6 aylık süre vardır. Bu süre kaçırılırsa, aynı olaylar TMK md. 166 kapsamında süresiz olarak ileri sürülebilir. Ancak md. 162’ye dayanmak, kusur tespiti ve tazminat açısından daha güçlü bir hukuki zemin sağlar.
Psikolojik (Duygusal) Şiddet ve Boşanma
Psikolojik şiddet, fiziksel iz bırakmayan ancak mağdurun ruhsal sağlığını ve kişilik haklarını ağır biçimde zedeleyen davranışlardır. Yargıtay, psikolojik şiddeti boşanmada ağır kusur olarak değerlendirmektedir.
| Psikolojik Şiddet Örnekleri | Yargıtay Değerlendirmesi |
|---|---|
| Sürekli hakaret ve aşağılama | Ağır kusur – kişilik haklarına saldırı (manevi tazminat gerektirir) |
| Tehdit (ölümle, boşanmayla, çocukları almakla) | Ağır kusur – TCK 106 kapsamında ayrıca suç |
| Sosyal çevreden izole etme | Ağır kusur – eşin ailesini görmesini, arkadaşlarıyla görüşmesini yasaklama |
| Sürekli eleştiri ve küçümseme | Ağır kusur – sistematik olduğunda psikolojik şiddet |
| Sessizlik duvarı (susarak cezalandırma) | Ağır kusur – uzun süreli ve sistematik olduğunda |
| Kıskançlık bahanesiyle takip ve kontrol | Ağır kusur – telefon kontrol etme, sosyal medya takibi, GPS izleme |
| Çocukları kullanarak baskı | Ağır kusur – “çocukları senden alırım” şeklinde tehdit |
Ekonomik Şiddet ve Boşanma
Ekonomik şiddet, eşin mali özgürlüğünü kısıtlayan, ekonomik baskı uygulayan ve maddi kaynaklara erişimini engelleyen davranışlardır. Toplumda en az fark edilen ancak en yaygın şiddet türlerinden biridir.
| Ekonomik Şiddet Örnekleri | Hukuki Değerlendirme |
|---|---|
| Eşin çalışmasına izin vermeme | Ağır kusur – kişilik haklarının ihlali |
| Eşin gelirine/maaşına el koyma | Ağır kusur – ekonomik özgürlüğün kısıtlanması |
| Harçlık vermeme / para konusunda hesap sorma | Kusurlu davranış – sürekli ve sistematik ise ağır kusur |
| Ailenin temel ihtiyaçlarını karşılamama | Ağır kusur – TMK 186 kapsamında eşlerin birlikte geçimi sağlama yükümlülüğünün ihlali |
| Eşin malvarlığını gizleme veya kaçırma | Ağır kusur – boşanmada tazminat ve mal paylaşımını etkiler |
| Borçlandırma / eşin rızası olmadan kredi çekme | Kusurlu davranış |
Şiddetin İspatı ve Deliller
| Delil Türü | Hangi Şiddet İçin? | Açıklama |
|---|---|---|
| Doktor/Hastane raporları | Fiziksel şiddet | Darp raporu, acil servis kayıtları, adli tıp raporu |
| Polis tutanakları | Fiziksel, psikolojik | Şikayet tutanağı, olay yeri tutanağı |
| Tanık beyanları | Tüm türler | Komşu, aile üyesi, arkadaş tanıklıkları |
| Mesajlaşma kayıtları | Psikolojik, ekonomik | WhatsApp, SMS, sosyal medya mesajları (hakaret, tehdit içerikli) |
| Ses ve görüntü kayıtları | Psikolojik, fiziksel | Koşullu olarak kabul edilir (aşağıda detaylı açıklama) |
| Koruma kararları | Tüm türler | 6284 sayılı Kanun kapsamında alınan koruma/uzaklaştırma kararları güçlü delil |
| Banka kayıtları | Ekonomik şiddet | Maaşın aktarıldığı hesap, harcama kayıtları, kredi belgeleri |
| Psikolojik destek kayıtları | Psikolojik şiddet | Psikolog/psikiyatrist raporları, tedavi kayıtları |
Avukat Notu: Psikolojik şiddetin ispatı fiziksel şiddete göre daha zordur. Bu nedenle şiddet yaşandığında mesajlaşma kayıtlarını saklamanız, tanık isimlerini not etmeniz ve mümkünse profesyonel psikolojik destek almanız (rapor oluşması için) büyük önem taşır.
Kusur Belirlemesi ve Şiddet
Şiddet uygulayan eş, boşanma davasında ağır kusurlu (çoğu durumda tam kusurlu) sayılır. Bu durum tazminat, nafaka ve velayet kararlarını doğrudan etkiler. Yargıtay, fiziksel şiddeti her zaman ağır kusur olarak değerlendirmekte; psikolojik ve ekonomik şiddeti ise sistematik ve sürekli olduğunda ağır kusur saymaktadır.
Şiddet Mağdurunun Tazminat Hakları
| Tazminat Türü | Koşul | Açıklama |
|---|---|---|
| Maddi tazminat (TMK 174/1) | Mevcut/beklenen menfaatlerin zedelenmesi | Şiddet mağduru eşin ekonomik kaybının giderilmesi |
| Manevi tazminat (TMK 174/2) | Kişilik haklarına saldırı | Şiddet nedeniyle yaşanan acı ve ızdırabın giderilmesi; şiddetin boyutuna göre yüksek miktarlar belirlenebilir |
6284 Sayılı Kanun: Koruma ve Uzaklaştırma
| Tedbir | Açıklama | Kim Verir? |
|---|---|---|
| Koruyucu tedbirler | Mağdurun barınma, geçim, sağlık ve güvenlik ihtiyaçlarının karşılanması | Aile Mahkemesi hakimi |
| Önleyici tedbirler | Şiddet uygulayanın evden uzaklaştırılması, iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi, silah teslimi | Aile Mahkemesi hakimi veya mülki amir |
| Acil koruma kararı | Acil durumlarda derhal verilen koruma kararı | Kolluk amiri (sonradan hakim onayı) |
Avukat Notu: 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı almak için boşanma davası açmış olmak şart değildir. Evlilik devam ederken de koruma kararı alınabilir. Koruma kararı alınması, boşanma davasında şiddetin varlığına ilişkin güçlü bir delil oluşturur.
Şiddet nedeniyle koruma kararı veya boşanma davası mı açmak istiyorsunuz?
Sivas’ta aile hukuku alanında deneyimli avukatımız sürecin her aşamasında yanınızda.
Affedilen Şiddet ve Hukuki Sonuçları
Şiddet olaylarından sonra eşlerin bir araya gelerek evliliğe devam etmesi, hukuken af anlamına gelir. Affedilen olaylara dayalı olarak boşanma davası açılamaz. Ancak şiddet devam ediyorsa veya yeni bir şiddet olayı yaşanmışsa, en son gerçekleşen olay ve affedilmemiş olaylar boşanma davasına konu edilebilir.
Avukat Notu: “Af” kavramı çok önemlidir. Eşiniz size şiddet uyguladıktan sonra barışıp bir süre daha birlikte yaşadıysanız, eski olayları dava konusu yapamazsınız. Bu nedenle şiddet yaşandığında gecikmeden hukuki yollara başvurmanız kritik önem taşır.
Ses ve Görüntü Kayıtlarının Delil Değeri
Yargıtay’ın güncel içtihadına göre, eşin haberi olmadan alınan ses ve görüntü kayıtlarının delil olarak kabul edilmesi koşullara bağlıdır. Kişinin bizzat maruz kaldığı bir hukuka aykırılığı ispat etmek amacıyla ve başka delil elde etme imkanı bulunmadığı durumlarda, gizli kayıtlar delil olarak kabul edilebilir. Ancak bu konuda kesin bir kural yoktur; her somut olayda hakim ayrıca değerlendirme yapar.
Pratik Örnekler
Örnek 1: Fiziksel Şiddet ve Tam Kusur
Sivas’ta yaşayan Fatma Hanım, kocası tarafından düzenli olarak darp edilmiştir. Hastane kayıtları ve polis tutanakları mevcuttur. Mahkeme, kocayı tam kusurlu bularak boşanmaya, 200.000 TL manevi tazminat ve aylık 5.000 TL yoksulluk nafakasına hükmetmiştir.
Örnek 2: Psikolojik Şiddet (Hakaret ve Aşağılama)
Ayşe Hanım, kocasının sürekli olarak “işe yaramazsın, hiçbir şeye yaramazsın” şeklinde hakaret ettiğini, ailesini görmesini yasakladığını ve sosyal hayatını kısıtladığını iddia etmiştir. WhatsApp mesajları ve tanık beyanları ile ispat etmiştir. Mahkeme, kocanın psikolojik şiddet uyguladığını tespit ederek ağır kusurlu saymış ve kadın lehine manevi tazminata hükmetmiştir.
Örnek 3: Ekonomik Şiddet
Zeynep Hanım’ın kocası, Zeynep’in çalışmasına izin vermemiş, maaşının tamamını kendi hesabına aktarmış ve ev ihtiyaçları için bile para vermemiştir. Banka kayıtları ve tanık beyanlarıyla ekonomik şiddet ispatlanmıştır. Mahkeme, kocayı ağır kusurlu bularak boşanmaya ve tazminata hükmetmiştir.
Örnek 4: Affedilen Şiddet
Ali Bey, eşine 2023 yılında fiziksel şiddet uygulamış, ancak taraflar barışarak 2 yıl daha birlikte yaşamıştır. 2025 yılında kadın boşanma davası açarak 2023 olaylarına dayanmıştır. Mahkeme, 2023 olaylarının affedilmiş sayılacağını belirterek bu olaylara dayalı kusur tespiti yapmamıştır. Ancak 2025’te yeni bir şiddet olayı yaşandığından bu olaya dayalı olarak boşanmaya karar verilmiştir.
Şiddet konusunda profesyonel hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Fiziksel şiddet boşanma sebebi midir?
Evet. Fiziksel şiddet hem TMK 162 (hayata kast, pek kötü muamele – özel sebep) hem de TMK 166 (evlilik birliğinin sarsılması – genel sebep) kapsamında boşanma sebebidir. Şiddetin ağırlığına göre uygulanacak madde değişir.
Psikolojik şiddet nasıl ispatlanır?
Tanık beyanları, mesajlaşma kayıtları (hakaret, tehdit içerikli), psikolog/psikiyatrist raporları, polis tutanakları ve koruma kararları ile ispatlanabilir. Her türlü delil kabul edilir.
Ekonomik şiddet boşanma sebebi olur mu?
Evet. Eşin çalışmasına izin vermeme, gelirine el koyma, harçlık vermeme, temel ihtiyaçları karşılamama gibi davranışlar ekonomik şiddettir ve TMK 166 kapsamında boşanma sebebidir. Yargıtay bunu ağır kusur olarak değerlendirir.
Şiddet mağduru tazminat alabilir mi?
Evet. Şiddete maruz kalan eş hem maddi tazminat (TMK 174/1) hem de manevi tazminat (TMK 174/2) talep edebilir. Şiddetin boyutuna göre yüksek miktarlar belirlenebilir.
Koruma kararı almak için boşanma davası gerekli mi?
Hayır. 6284 sayılı Kanun kapsamında evlilik devam ederken de koruma/uzaklaştırma kararı alınabilir. Boşanma davası açmak şart değildir.
Eşimi affettikten sonra tekrar dava açabilir miyim?
Affedilen olaylara dayalı dava açılamaz. Ancak şiddet devam ediyorsa veya yeni bir olay yaşanmışsa, yeni olay dava konusu edilebilir.
Gizli ses kaydı delil olarak kabul edilir mi?
Koşullara bağlıdır. Bizzat maruz kalınan hukuka aykırılığın ispatı için ve başka delil yoksa kabul edilebilir. Her olayda hakim ayrıca değerlendirir.
Şiddet uygulayan eş velayet alabilir mi?
Mahkeme çocuğun üstün yararını gözetir. Şiddet uygulayan eşe velayet verilmesi olasılığı düşüktür; ancak şiddetin çocuğa yönelik olmaması halinde hakimin takdirindedir.
Hangi mahkemede dava açılır?
Boşanma davası Aile Mahkemesinde açılır. Koruma kararı için de Aile Mahkemesine veya acil durumlarda kolluk amirliğine başvurulabilir.
Şiddet nedeniyle boşanma davası açma süresi nedir?
TMK 162’ye dayalı davada olayın öğrenilmesinden itibaren 6 ay, her halde 5 yıl. TMK 166’ya dayalı davada süre sınırı yoktur. Af olmadığı sürece her zaman açılabilir.
Sessizlik duvarı (konuşmama) psikolojik şiddet midir?
Evet. Yargıtay, uzun süreli ve sistematik olarak eşle konuşmamayı, susarak cezalandırmayı psikolojik şiddet olarak değerlendirmektedir.
Ekonomik şiddette hangi deliller sunulabilir?
Banka hesap hareketleri, maaş bordroları, eşin kredi kayıtları, tanık beyanları, sosyal medya paylaşımları ve ekonomik durum araştırması (SED) delil olarak kullanılabilir.
Boşanmada Şiddet – Özet Tablosu (2026)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Yasal Dayanak | TMK md. 162, 166, 174; 6284 sayılı Kanun; TCK md. 86, 96, 106 |
| Fiziksel Şiddet | Dayak, yaralama, hayata kast – özel (TMK 162) veya genel (TMK 166) boşanma sebebi |
| Psikolojik Şiddet | Hakaret, tehdit, aşağılama, izolasyon, sessizlik duvarı – genel boşanma sebebi (TMK 166) |
| Ekonomik Şiddet | Çalışmaya engel olma, gelire el koyma, harçlık vermeme – genel boşanma sebebi (TMK 166) |
| Kusur | Şiddet uygulayan eş ağır (genellikle tam) kusurlu |
| Tazminat | Mağdur eş maddi ve manevi tazminat talep edebilir (TMK 174) |
| Koruma Kararı | 6284 sayılı Kanun – boşanma davası açılmadan da alınabilir |
| İspat | Her türlü delil: rapor, tutanak, tanık, mesaj, banka kaydı, psikolojik destek kaydı |
| Af | Affedilen olaylara dayalı dava açılamaz; yeni olay varsa o esas alınır |
| Gizli Kayıt | Koşullu olarak kabul edilebilir |
| Dava Açma Süresi | TMK 162: öğrenmeden 6 ay / 5 yıl; TMK 166: süresiz |
| Görevli Mahkeme | Aile Mahkemesi |
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Şiddet konusuna ilişkin somut durumunuz için Sivas’ta aile hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız tavsiye edilir.