Nafaka Miktarı Nasıl ve Neye Göre Belirlenir? – 2026
Nafaka miktarı, tarafların ekonomik durumu, gelir/gider dengesi ve sosyal yaşantıları göz önüne alınarak hakim tarafından takdir edilir. Kanunda sabit bir oran veya rakam öngörülmemiştir. Uygulamada genellikle nafaka yükümlüsünün net gelirinin %15 ila %30‘u arasında belirlenmektedir. Yoksulluk nafakası, eşin geliri yoksa yükümlü gelirinin yaklaşık %25‘i civarında; iştirak nafakası ise çocuğun ihtiyaçlarına göre ayrıca hesaplanır.
Nafaka miktarının belirlenmesinde tarafların geliri, çocuk sayısı, yaşam standardı, kusur durumu, çocuğun eğitim ve sağlık giderleri ile yükümlünün ödeme gücü dikkate alınır. Hakim, her yıl ÜFE/TÜFE oranında artırım kararı da verebilir (TMK md. 176/3, 182/4). İşsiz yükümlü için bile mahkeme, asgari ücret düzeyinde bir gelir varsayarak hesaplama yapabilir.
“Boşanırsam ne kadar nafaka alırım?”, “Nafaka maaşın yüzde kaçı?”, “Hakim nafakayı nasıl hesaplıyor?” gibi sorular aile hukuku alanında en çok karşılaştığım sorulardır. Müvekkillerim genellikle internette “nafaka hesaplama formülü” arar. Oysa kanunda böyle bir formül yoktur; nafaka miktarı tamamen somut olayın koşullarına göre hakimin takdir yetkisiyle belirlenir. Bu rehber, 2026 yılı güncel uygulamalarıyla nafaka miktarının neye göre belirlendiğini, hangi kriterlerin etkili olduğunu ve maaşa göre yaklaşık oranları anlaşılır şekilde ele almaktadır.
İçindekiler
- Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
- Yasal Dayanak
- Nafaka Miktarını Belirleyen Temel Kriterler
- Nafaka Türüne Göre Miktar Belirleme
- Maaşa Göre Nafaka Oranları (2026 Uygulaması)
- Asgari Ücretli Yükümlü İçin Nafaka
- İşsiz Yükümlü İçin Nafaka
- Nafaka En Fazla Ne Kadar Olur?
- Nafaka En Az Ne Kadar Olur?
- Yıllık Nafaka Artış Oranı
- Nafaka Uyarlama Davası
- Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Miktarı
- SED Araştırması ve Önemi
- Pratik Örnekler ve Senaryolar
- Sık Sorulan Sorular
- Özet Tablosu
Hukuki Bilgilendirme
Bu makale, 4721 sayılı TMK md. 4, 175-176, 182, 327-331; Yargıtay 2. ve 3. Hukuk Daireleri ile YHGK güncel içtihatları esas alınarak hazırlanmıştır. Belirtilen oranlar uygulamaya dayalı ortalama değerlerdir; somut durumunuz için mutlaka bir aile hukuku avukatına danışınız.
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Nafaka miktarının belirlenmesi, kanunda öngörülen belirli bir matematiksel formüle dayanmaz. Bu süreç, TMK md. 4’te düzenlenen hakkaniyet ilkesi çerçevesinde, somut olaya özgü delil ve durumlar değerlendirilerek hakimin takdir yetkisiyle gerçekleştirilir. Hakim bu yetkisini keyfi değil, dosya kapsamındaki delillere ve kanunun çizdiği sınırlara bağlı kalarak kullanır.
Temel yöntem, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarının ayrıntılı araştırılmasıdır. Mahkeme, bu araştırmayı Emniyet Müdürlüğü, SGK, bankalar, tapu müdürlükleri ve vergi daireleri gibi kurumlardan bilgi talep ederek yürütür. Elde edilen veriler, nafaka miktarının tespitinde temel dayanağı oluşturur.
Avukat Notu: “Nafaka maaşın %25’idir” şeklinde yaygın bir söylem vardır. Bu ifade hukuki bir kural değildir, genel yargılama uygulamalarından kaynaklanan yaklaşık bir orandır. Her somut olayda hakim, dosyadaki delilleri değerlendirerek farklı bir orana hükmedebilir. Bazı davalarda %10’un altında, bazılarında ise %40’ın üzerinde nafaka belirlenebilmektedir.
Yasal Dayanak
| Madde | Düzenleme |
|---|---|
| TMK md. 4 | Hakimin hakkaniyet ilkesi – takdir yetkisi |
| TMK md. 175 | Yoksulluk nafakası: mali güç oranında, süresiz |
| TMK md. 176/3 | Nafakanın gelecek yıllardaki artış oranının kararda belirtilmesi |
| TMK md. 182/3-4 | İştirak nafakası: çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma |
| TMK md. 330 | Nafaka miktarının takdiri: çocuğun ihtiyaçları, ana-babanın ödeme güçleri |
| TMK md. 331 | Durumun değişmesi halinde nafaka miktarının yeniden belirlenmesi |
Nafaka miktarınızın ne kadar olacağını merak mı ediyorsunuz?
Sivas’ta aile hukuku alanında uzman avukat kadromuz dosyanızı değerlendirip size net bilgi verebilir.
Nafaka Miktarını Belirleyen Temel Kriterler
| Kriter | Açıklama | Detay |
|---|---|---|
| Tarafların Ekonomik Durumu | Eşlerin aylık geliri, malvarlığı ve iş durumları incelenir | SGK kayıtları, banka hesapları, tapu bilgileri, vergi beyannameleri araştırılır |
| Yaşam Standardı | Evlilik birliği süresindeki yaşam standartlarının korunması hedeflenir | Evlilik süresince yaşanan konfor seviyesi referans alınır |
| Kusur Oranı | Boşanmaya neden olan kusur ağırlığı etkili olur | Yoksulluk nafakasında talep edenin ağır kusurlu olmaması şartı; iştirak nafakasında kusur değerlendirilmez |
| Çocuğun İhtiyaçları | İştirak nafakasında çocuğun eğitim, sağlık, barınma gibi masrafları dikkate alınır | Çocuğun yaşı, eğitim kademesi, sağlık durumu, özel ihtiyaçları |
| Yükümlünün Ödeme Gücü | Nafaka ödeyenin geliri kadar giderleri de hesaba katılır | Kira, kredi taksitleri, bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler |
| Tarafların Yaşları ve Sağlık Durumları | Yaş ve sağlık, çalışma kapasitesini doğrudan etkiler | Kronik hastalık, iş göremezlik, emeklilik durumu |
| Eğitim Durumu ve Meslek | Tarafların gelir elde etme potansiyeli değerlendirilir | Mesleki vasıf, iş bulma imkanı, kariyer geçmişi |
| Çocuk Sayısı | Birden fazla çocuk varsa her biri için ayrı değerlendirme yapılır | Her çocuğun yaşı ve ihtiyaçlarına göre ayrı ayrı hesaplanır |
Nafaka Türüne Göre Miktar Belirleme
| Nafaka Türü | Miktar Belirlemede Esas Alınan | Yaklaşık Oran (Uygulama) |
|---|---|---|
| Yoksulluk Nafakası | Eşin yoksulluğa düşme durumu + yükümlünün mali gücü | Yükümlü gelirinin %20-30’u civarı (geliri yoksa ~%25) |
| İştirak Nafakası | Çocuğun ihtiyaçları + ana-babanın ödeme gücü | Her çocuk için farklı; genellikle gelirin %15-25’i |
| Tedbir Nafakası | Dava süresince acil ihtiyaçlar | Yoksulluk ve iştirak nafakasına benzer oranlarda |
| Yardım Nafakası | Yoksulluğa düşecek altsoy/üstsoy/kardeşin ihtiyaçları | Somut olaya göre değişir |
Avukat Notu: Yoksulluk nafakası ile iştirak nafakası ayrı ayrı hesaplanır. Bir eş hem yoksulluk nafakası hem de çocuk için iştirak nafakası alabilir. Toplam nafaka yükü, yükümlünün gelirinin önemli bir kısmına ulaşabilir.
Maaşa Göre Nafaka Oranları (2026 Uygulaması)
Aşağıdaki tablo, uygulamada sıkça karşılaşılan yaklaşık oranları göstermektedir. Bu oranlar kesin olmayıp hakimin takdirine göre değişebilir:
| Gelir Düzeyi | Yoksulluk Nafakası (Yaklaşık) | İştirak Nafakası / Çocuk (Yaklaşık) | Toplam Aralık |
|---|---|---|---|
| Asgari ücret (~22.104 TL net) | 3.000 – 5.000 TL | 2.000 – 4.000 TL | Gelirin %15-30’u |
| 20.000 – 30.000 TL | 4.000 – 7.000 TL | 3.000 – 6.000 TL | Gelirin %20-30’u |
| 30.000 – 50.000 TL | 6.000 – 12.000 TL | 5.000 – 10.000 TL | Gelirin %20-35’i |
| 50.000 – 100.000 TL | 10.000 – 25.000 TL | 7.000 – 20.000 TL | Gelirin %25-40’ı |
| 100.000 TL üzeri | 20.000 TL+ | 15.000 TL+ | Somut olaya göre |
Uyarı: Bu tablo kesin değerler içermemektedir. Nafaka miktarı her somut olayda hakimin takdirine bağlıdır. Tablodaki rakamlar, Yargıtay kararları ve uygulama gözlemlerine dayalı yaklaşık aralıklardır. Çocuk sayısı, tarafların giderleri, yaşam standardı gibi pek çok faktör miktarı değiştirebilir.
Asgari Ücretli Yükümlü İçin Nafaka
Nafaka yükümlüsünün asgari ücretle çalışıyor olması, nafaka ödemekten kurtulacağı anlamına gelmez. Hakim, asgari ücretli yükümlü için de somut olayın şartlarına göre bir nafaka miktarı belirler. Yargıtay, çalışmayan erkeğin bile yoksulluk nafakası ödemesi gerektiğine hükmetmiştir (Yargıtay 2. HD, 2020/1070 K.).
Ancak nafaka miktarı belirlenirken yükümlünün yaşamını sürdürebilmesi de gözetilir. Hakim, yükümlüyü ağır bir mali yük altına sokmamaya özen gösterir. Bu nedenle asgari ücretli yükümlü için belirlenen nafaka, daha yüksek gelirli bir yükümlüye göre orantılı olarak daha düşük olacaktır.
İşsiz Yükümlü İçin Nafaka
Nafaka yükümlüsünün çalışmıyor olması nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Mahkeme, yükümlünün çalışma gücü ve potansiyel gelirini de bir ölçüt olarak kabul eder. Hakim, yükümlünün kasıtlı olarak işten ayrıldığını veya kendi potansiyelinin altında bir gelir elde ettiğini tespit ederse, fiili geliri yerine elde edebileceği varsayımsal gelir üzerinden hesaplama yapabilir.
Uygulamada Sık Karşılaşılan Durum
Mahkeme, işsiz nafaka yükümlüsü için sanki asgari ücretle çalışıyormuş gibi bir hesaplama yapabilir. Özellikle çalışmasına engel bir sağlık sorunu bulunmayan ve iş gücüne sahip olan kişiler için bu yöntem uygulanmaktadır.
Nafaka En Fazla Ne Kadar Olur?
Kanunda nafaka için bir üst sınır belirlenmemiştir. Uygulamada yüksek gelirli kişiler aleyhine maaşın %40-50’sine varan nafaka kararları verildiği görülmektedir. Ancak hakim, nafaka yükümlüsünün yaşamını sürdürme imkanını tamamen ortadan kaldıracak düzeyde nafakaya hükmetmemeye özen gösterir.
Nafaka En Az Ne Kadar Olur?
Kanunda nafaka için bir alt sınır da belirlenmemiştir. Nafaka miktarı, nafaka alacaklısının temel ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek düzeyde olmalıdır. Uygulamada çok düşük gelirli yükümlüler için sembolik miktarlarda bile nafaka belirlenebilmektedir.
Nafaka miktarınızın artırılmasını veya yeniden belirlenmesini mi istiyorsunuz?
Sivas’ta aile hukuku alanında deneyimli avukatımız nafaka uyarlama sürecinde yanınızda.
Yıllık Nafaka Artış Oranı
TMK md. 176/3 ve 182/4 uyarınca hakim, nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda artırılacağını kararında belirtebilir. Uygulamada en sık kullanılan artırım yöntemi:
| Artırım Yöntemi | Açıklama |
|---|---|
| ÜFE/TÜFE oranı | TÜİK tarafından açıklanan yıllık tüketici veya üretici fiyat endeksi oranında artırım (en yaygın) |
| Sabit oran | Hakim, her yıl belirli bir yüzde oranında artırıma karar verebilir |
| Artırım belirtilmemesi | Kararda artırım oranı belirtilmezse, nafaka alacaklısı uyarlama davası açarak artırım talep edebilir |
Avukat Notu: Yargıtay, uyarlama davalarında hükmedilecek yeni nafaka miktarının, tarafların gelir ve giderlerinde olağanüstü bir değişiklik olmamışsa ÜFE artış oranını geçmemesi gerektiğini belirtmektedir. Bu nedenle boşanma kararında mutlaka ÜFE/TÜFE artırım kaydı talep etmenizi öneririm.
Nafaka Uyarlama Davası
TMK md. 176/4 ve 331 uyarınca, tarafların mali durumlarının değişmesi halinde nafaka miktarının yeniden belirlenmesi veya kaldırılması istenebilir. Uyarlama davasını hem nafaka alacaklısı (artırım talebiyle) hem de nafaka yükümlüsü (azaltım/kaldırma talebiyle) açabilir.
Artırım Sebepleri
Alacaklının ihtiyaçlarının artması (kira, sağlık vb.).
Enflasyon nedeniyle paranın alım gücünün düşmesi.
Yükümlünün gelirinin önemli ölçüde artması.
Çocuğun eğitim kademesinin değişmesi.
Azaltım/Kaldırma Sebepleri
Yükümlünün gelirinin ciddi ölçüde düşmesi.
Alacaklının gelir elde etmeye başlaması.
Yükümlünün ağır hastalığa yakalanması.
Alacaklının yeniden evlenmesi veya birlikte yaşaması.
Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Miktarı
Anlaşmalı boşanmada taraflar, nafaka miktarını serbestçe kararlaştırabilir. Protokolde belirlenen miktar hakimin onayına sunulur. Hakim, özellikle çocuğun üstün yararını gözeterek anlaşılan miktarı uygun bulmayabilir ve hakkaniyete uygun yeni bir miktar belirleyebilir. Nihai belirleme yetkisi her durumda hakime aittir.
SED Araştırması ve Önemi
SED (Sosyal Ekonomik Durum) araştırması, nafaka miktarının belirlenmesinde en önemli araçtır. Mahkeme, kolluk kuvvetleri aracılığıyla her iki tarafın da ekonomik ve sosyal durumunu araştırır. Bu araştırmada tarafların geliri, ikamet durumu, sahip oldukları malvarlığı, çalışma durumu, yaşam standardı gibi bilgiler tespit edilir. Yargıtay, SED araştırmasına büyük önem vermekte ve eksik araştırma yapılan dosyalarda kararları bozmaktadır.
Nafaka konusunda profesyonel hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
Sivas’ta aile hukuku alanında uzman avukatımız dosyanızı değerlendirip en uygun stratejiyi belirler.
Pratik Örnekler ve Senaryolar
Senaryo 1: Memur Eş – Ev Hanımı Eş (1 Çocuk)
Sivas’ta memur olarak çalışan koca aylık 28.000 TL net maaş almaktadır. Eşi çalışmamakta, 10 yaşında bir çocuk vardır. Velayet anneye verilmiştir. Mahkeme; anne lehine yoksulluk nafakası (~6.000 TL) ve çocuk için iştirak nafakası (~4.500 TL) olmak üzere toplam ~10.500 TL nafakaya hükmetmiştir. Bu miktar kocanın gelirinin yaklaşık %37’sine tekabül etmektedir.
Senaryo 2: Her İki Eş de Çalışıyor (2 Çocuk)
Koca aylık 45.000 TL, kadın aylık 15.000 TL gelir elde etmektedir. 2 çocuğun velayeti anneye verilmiştir. Mahkeme; anne lehine yoksulluk nafakası (~5.000 TL) ve her çocuk için ayrı ayrı iştirak nafakası (~4.000 TL x 2 = 8.000 TL) olmak üzere toplam ~13.000 TL nafakaya hükmetmiştir.
Senaryo 3: Asgari Ücretli Yükümlü (1 Çocuk)
Baba asgari ücretle çalışmaktadır (~22.104 TL net). Anne çalışmamaktadır. 7 yaşında bir çocuk vardır. Mahkeme, babanın yaşam giderlerini de gözeterek çocuk için iştirak nafakası olarak ~3.500 TL, anne için yoksulluk nafakası olarak ~3.000 TL belirlemiştir.
Senaryo 4: İşsiz Yükümlü
Baba işsizdir ancak herhangi bir sağlık sorunu yoktur, çalışabilecek durumdadır. Mahkeme, babayı sanki asgari ücretle çalışıyormuş gibi değerlendirerek çocuk için ~2.500 TL iştirak nafakasına hükmetmiştir.
Senaryo 5: Yüksek Gelirli Yükümlü
Koca, kendi işletmesinden aylık 120.000 TL gelir elde etmektedir. Eşi ev hanımıdır, 3 çocuk vardır. Mahkeme; anne lehine yoksulluk nafakası (~18.000 TL) ve 3 çocuk için toplam iştirak nafakası (~24.000 TL) olmak üzere ~42.000 TL nafakaya hükmetmiştir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Nafaka miktarı neye göre belirlenir?
Tarafların ekonomik durumu, gelir/gider dengesi, yaşam standardı, kusur oranı, çocuğun ihtiyaçları ve yükümlünün ödeme gücü gibi kriterler dikkate alınarak hakim tarafından takdir edilir. Kanunda sabit bir oran yoktur.
Nafaka maaşın yüzde kaçıdır?
Kanunda sabit bir oran belirlenmemiştir. Uygulamada genellikle net gelirin %15-30’u arasında değişmektedir. Yüksek gelirli yükümlülerde bu oran %40’a çıkabilir, düşük gelirli yükümlülerde %10’un altına düşebilir.
Asgari ücretli nafaka ödemek zorunda mı?
Evet. Asgari ücretle çalışıyor olmak nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Hakim, yükümlünün yaşamını sürdürebilmesini de gözeterek orantılı bir miktar belirler.
İşsiz biri nafaka ödemek zorunda mı?
Evet. Çalışmaması nafaka sorumluluğundan kurtarmaz. Mahkeme, çalışma gücü ve potansiyel geliri değerlendirerek, asgari ücretle çalışıyormuş gibi hesaplama yapabilir.
Nafaka her yıl artar mı?
Hakim, kararda ÜFE/TÜFE oranında yıllık artırım kararı verebilir. Kararda artırım belirtilmemişse, nafaka alacaklısı uyarlama davası açarak artırım talep edebilir.
Nafaka artırım davası nasıl açılır?
Nafaka alacaklısının veya yükümlüsünün yerleşim yeri Aile Mahkemesine uyarlama davası açılır. Tarafların mali durumlarındaki değişiklik ispatlanmalıdır.
Anlaşmalı boşanmada nafaka miktarı serbestçe belirlenebilir mi?
Evet, taraflar protokolde serbestçe kararlaştırabilir. Ancak hakimin onayı zorunludur. Hakim, özellikle çocuğun yararına uygun bulmadığı miktarı değiştirebilir.
Nafaka en fazla ne kadar olur?
Kanunda üst sınır yoktur. Yüksek gelirli kişiler aleyhine maaşın %40-50’sine varan nafaka kararları verilebilir. Ancak yükümlünün yaşamını sürdürme imkanı gözetilir.
Hem yoksulluk hem iştirak nafakası alınabilir mi?
Evet. Yoksulluk nafakası eş için, iştirak nafakası çocuk içindir. İkisi farklı hukuki kurumlardır ve aynı anda hükmedilmesi mümkündür.
SED araştırması nedir?
Sosyal Ekonomik Durum araştırmasıdır. Mahkeme, kolluk kuvvetleri aracılığıyla tarafların gelir, ikamet, malvarlığı ve yaşam standardını araştırır. Nafaka miktarının belirlenmesinde temel veri kaynağıdır.
Nafaka miktarı azaltılabilir mi?
Evet. Yükümlünün gelirinin düşmesi, alacaklının gelir elde etmeye başlaması veya ekonomik koşullardaki olağanüstü değişiklik halinde uyarlama davası ile azaltım talep edilebilir.
Gelirini düşük gösteren eşe karşı ne yapılır?
Hakim, yükümlünün kasıtlı olarak gelirini düşük gösterdiğini tespit ederse, elde edebileceği varsayımsal gelir üzerinden hesaplama yapabilir. Meslek odalarına müzekkere yazarak ortalama gelir tespiti de yaptırabilir.
Nafaka Miktarı – Özet Tablosu (2026)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Belirleme Yöntemi | Hakimin takdir yetkisi – hakkaniyet ilkesi (TMK md. 4) |
| Sabit Oran | Kanunda yok; uygulamada gelirin %15-30’u aralığında |
| Temel Kriterler | Ekonomik durum, yaşam standardı, kusur, çocuk ihtiyaçları, ödeme gücü, yaş, sağlık, eğitim |
| Yoksulluk Nafakası Oranı | Yükümlü gelirinin yaklaşık %20-30’u (eşin geliri yoksa ~%25) |
| İştirak Nafakası Oranı | Çocuğun ihtiyaçlarına göre; genellikle gelirin %15-25’i |
| Asgari Ücretli Yükümlü | Nafaka ödemek zorunda; hakim orantılı bir miktar belirler |
| İşsiz Yükümlü | Asgari ücret varsayımıyla hesaplama yapılabilir |
| Üst Sınır | Kanunda yok; yüksek gelirde %40-50’ye çıkabilir |
| Alt Sınır | Kanunda yok; temel ihtiyaçları karşılayacak düzeyde |
| Yıllık Artış | ÜFE/TÜFE oranında (hakim kararıyla veya uyarlama davasıyla) |
| Uyarlama Davası | Mali durum değiştiğinde artırım veya azaltım talep edilebilir |
| Anlaşmalı Boşanma | Taraflar serbestçe belirler, hakimin onayı gerekli |
| SED Araştırması | Nafaka miktarının tespitinde temel veri kaynağı |
| Gelirini Düşük Gösteren | Hakim varsayımsal gelir üzerinden hesaplama yapabilir |
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Nafaka miktarına ilişkin somut durumunuz için Sivas’ta aile hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız tavsiye edilir.