TCK 73 – Şikayete Bağlı Suçlar Nedir? (2026 Güncel)
TCK 73 – Şikayete Bağlı Suçlar Nedir? (2026 Güncel)
TCK 73. madde, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçları düzenleyen temel hükümdür. Bu maddeye göre mağdur, suçu ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunmazsa dava açılamaz. Şikayetten vazgeçme halinde ise sanığın kabulüne bağlı olarak dava düşer. 2024 değişikliğiyle hakaret suçlarında şikayet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren en fazla 2 yıl olarak sınırlandırılmıştır.
| Konu | Açıklama | Süre/Detay |
|---|---|---|
| Şikayet Süresi | Suç ve failin öğrenilmesinden itibaren | 6 ay (hak düşürücü) |
| Hakaret Suçu Özel Süre | Fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren (2024 değişikliği) | En fazla 2 yıl |
| Şikayetten Vazgeçme | Hüküm kesinleşmeden önce mümkün | Sanığın kabulü gerekli |
| TCK 73/3 | Birden fazla mağdur durumu | Her mağdur ayrı hak sahibi |
| TCK 73/5 | İştirak halinde vazgeçme | Tüm sanıkları kapsar |
| Dava Düşmesi Sonucu | Şikayetten vazgeçme ile | Tazminat hakkı da düşebilir |
TCK 73 Maddesi Nedir?
TCK 73 Maddesi Nedir?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nun 73. maddesi, şikayete bağlı suçların soruşturma ve kovuşturma şartlarını düzenler. Bu madde, mağdurun iradesini ön plana çıkararak belirli suçlarda devlet müdahalesini sınırlandırır. Şikayete bağlı suçlar genellikle bireylerin özel hayatına, onuruna veya mal varlığına yönelik olup kamu düzeninden çok kişisel hakları ilgilendirir.
(1) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
(2) Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Ancak, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. (Ek cümle: 7/11/2024-7531/14 md.)
(3) Şikayet hakkı olan birkaç kişiden birisi altı aylık süreyi geçirirse bundan dolayı diğerlerinin hakları düşmez.
(4) Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz.
(5) İştirak halinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar.
(6) Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez.
(7) Kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz.
73 Madde Ceza Nedir? TCK 73 Ne Anlama Gelir?
73. madde tek başına bir ceza hükmü değil, şikayete bağlı suçların usul kurallarını belirleyen bir düzenlemedir. Yani bu madde “şu suça şu ceza verilir” demez; aksine şikayete bağlı suçlarda dava açılabilmesi için mağdurun şikayette bulunması gerektiğini belirler.
Önemli: TCK 73 bir ceza maddesi olmayıp usul hükmüdür. Şikayete bağlı suçlarda mağdur şikayette bulunmazsa veya vazgeçirse, fail cezalandırılamaz. Bu madde, mağdurun iradesini koruma altına alır.
TCK 73/3 Ceza Maddesi Ne Anlama Gelir?
TCK 73. maddenin 3. fıkrası, birden fazla mağdurun bulunduğu durumlarda şikayet hakkını düzenler. Buna göre; mağdurlardan birinin 6 aylık şikayet süresini kaçırması, diğer mağdurların haklarını etkilemez. Her mağdur kendi şikayet hakkını bağımsız olarak kullanabilir.
Örnek: Bir hakaret suçunda 3 kişi mağdur olsun. Birinci mağdur 6 ay içinde şikayette bulunmazsa hakkı düşer, ancak diğer iki mağdur hâlâ şikayet edebilir. Her mağdur için süre ayrı ayrı hesaplanır.
Şikayete Bağlı Suçlar Listesi (2026 Güncel)
Şikayete Bağlı Suçlar Listesi (2026 Güncel)
TCK’da şikayete bağlı suçlar, genellikle bireylerin kişisel haklarına yönelik suçlardır. İşte başlıca şikayete bağlı suçlar:
Kişinin onur ve şerefine saldırı
Haksız zarara uğratma tehdidi
Basit tıbbi müdahale ile giderilebilir yaralama
İzinsiz konuta girme – basit hali
Rahatsız edici cinsel davranışlar
Israrlı takip ve rahatsız etme
Başkasının malını tahrip etme
Hırsızlık suçunun basit hali
Emanet edilen malı kötüye kullanma
Dolandırıcılık suçunun basit hali
Özel görüntü/ses kaydı ve paylaşımı
Rıza dışı kişisel veri kaydı
Şikayet Süresi ve Hesaplanması
Şikayete bağlı suçlarda en kritik konu, 6 aylık şikayet süresinin doğru hesaplanmasıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; yani süre geçirildiğinde şikayet hakkı tamamen ortadan kalkar.
| Süre Türü | Başlangıç | Bitiş | Özellik |
|---|---|---|---|
| Genel Şikayet Süresi | Suç ve failin öğrenildiği tarih | 6 ay sonra | Hak düşürücü |
| Hakaret Suçu Azami Süre | Fiilin gerçekleştiği tarih | 2 yıl sonra | 2024 değişikliği |
| Kesintisiz Suçlarda | Kesintinin sona erdiği tarih | 6 ay sonra | Özel hesaplama |
| Zincirleme Suçlarda | Son suçun işlendiği tarih | 6 ay sonra | Özel hesaplama |
Dikkat: Şikayet süresi hak düşürücü olduğundan kesilmesi veya durması söz konusu değildir. 6 aylık süre geçirildiğinde fail hakkında dava açılamaz ve bu durum telafi edilemez.
Şikayetten Vazgeçme ve Sonuçları
Mağdur, hüküm kesinleşmeden önce şikayetinden vazgeçebilir. Ancak vazgeçmenin hukuki sonuç doğurabilmesi için sanığın kabulü gerekir. Vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık yargılanmaya devam edilmesini isteyebilir.
Vazgeçmenin Kabul Edilmesi Halinde
Sanık vazgeçmeyi kabul ederse veya sessiz kalarak örtülü kabul gösterirse, mahkeme davanın düşmesine karar verir. Bu durumda sanık ceza almaz.
Vazgeçmenin Kabul Edilmemesi Halinde
Sanık beraat edeceğini düşünüyorsa vazgeçmeyi kabul etmeyebilir. Bu durumda yargılama devam eder:
Yargıtay CGK Kararı: Sanık şikayetten vazgeçmeyi kabul etmese bile, suçun sabit olması halinde beraat kararı verilemiyorsa, davanın düşmesine karar verilir. Çünkü şikayetten vazgeçme ile cezalandırma zorunluluğu ortadan kalkmıştır.
TCK 73/5 – İştirak Halinde Vazgeçme
Birden fazla sanığın iştirak halinde işlediği suçlarda, bir sanık hakkındaki şikayetten vazgeçme diğer sanıkları da kapsar. Bu kural, iştiraki bulunan tüm sanıkların durumunu etkiler.
Ağır Ceza Dosyasında Şikayet Çekilirse Ne Olur?
Ağır ceza mahkemesinde görülen suçların büyük çoğunluğu şikayete bağlı değildir (cinayet, uyuşturucu ticareti, yağma vb.). Ancak şikayete bağlı bir suç ağır ceza dosyasında yer alıyorsa ve mağdur şikayetini geri çekerse, o suç yönünden davanın düşmesine karar verilir.
Önemli: Ağır cezalık suçların çoğu re’sen (kendiliğinden) soruşturulur. Cinayet, yağma, uyuşturucu ticareti gibi suçlarda mağdurun şikayetten vazgeçmesi davayı düşürmez. Bu suçlar kamu düzenini ilgilendirdiğinden devlet yargılamaya devam eder.
5237 Sayılı TCK’ya Göre Suç Karşılığında Uygulanan Yaptırımlar
5237 Sayılı TCK’ya Göre Suç Karşılığında Uygulanan Yaptırımlar
Türk Ceza Kanunu’nda suçlara karşılık uygulanan temel yaptırımlar şunlardır:
| Yaptırım Türü | Açıklama | Uygulama Alanı |
|---|---|---|
| Hapis Cezası | Süreli veya müebbet hapis | Ağır suçlar |
| Adli Para Cezası | Gün sayısı x Günlük miktar | Hafif suçlar veya seçimlik |
| Güvenlik Tedbirleri | Belli haklardan yoksunluk, müsadere vb. | Cezaya ek olarak |
5000 Gün Adli Para Cezası Ne Kadar? (2025)
Adli para cezası, gün sayısı ile günlük miktar çarpılarak hesaplanır. 2025 yılında günlük adli para cezası miktarı en az 100 TL, en fazla 500 TL olarak uygulanmaktadır.
Hesaplama: 5000 gün x 100 TL (asgari) = 500.000 TL ile 5000 gün x 500 TL (azami) = 2.500.000 TL arasında değişir. Somut miktar mahkemenin takdirine bağlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, sabıkası olmayan bir kişi de suç işlerse ceza alabilir. Ancak sabıkasız kişiler için mahkemeler genellikle cezayı indiren takdiri sebepleri (TCK 62) uygular, hapis cezası seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilebilir. Bu nedenle ilk kez suç işleyen kişilerin ceza alsa bile hapse girmemesi mümkündür.
Küfür tek başına ağır tahrik sayılmaz. TCK 29. maddeye göre haksız tahrik indirimi için fiilin haksız bir davranış sonucu işlenmesi gerekir. Basit bir küfür genellikle hafif tahrik olarak değerlendirilir ve 1/4 ile 1/2 arasında indirim sağlar. Ağır tahrik için sürekli ve sistematik hakaret, ailenin onuruna yönelik ağır saldırılar gibi durumlar aranır. Bu durumda indirim 1/2 ile 3/4 arasında olabilir.
TCK 73/a şeklinde ayrı bir madde bulunmamaktadır. TCK 73. madde şikayete bağlı suçları düzenler ve fıkraları 73/1, 73/2, 73/3 şeklinde numaralandırılır. Eğer “73/a” olarak bir kayıt görüyorsanız, bu muhtemelen başka bir kanun maddesi veya yanlış bir kodlama olabilir. Trafik cezalarındaki “73/c” gibi kodlar ise Karayolları Trafik Kanunu’na aittir, TCK’ya değil.
TCK 73. madde bir ceza maddesi değil, usul hükmüdür. Bu madde için doğrudan para cezası belirlenmemiştir. Şikayete bağlı suçların her birinin kendine özgü cezası vardır. Örneğin hakaret suçunun cezası 3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezasıdır. Eğer trafik cezası 73/c’yi kastediyorsanız, 2025 yılı için cep telefonu kullanma cezası 2.167 TL’dir.
Air süspansiyon (hava süspansiyonu) ile araç yükseltme veya alçaltma yapmak, Karayolları Trafik Kanunu’na göre araçta izinsiz tadilat kapsamında değerlendirilir. 2025 yılında bu ihlalin cezası yaklaşık 2.000-3.500 TL arasında değişmekte olup ayrıca aracın trafikten men edilmesi söz konusu olabilir. Tadilat yasal hale getirilmeden araç kullanılamaz.
Trafik cezasına itiraz reddedilirse ceza kesinleşir ve ödemeniz gerekir. Erken ödeme indirimi (%25) hakkınız genellikle kalkar, cezanın tamamını ödemek zorundasınız. Ayrıca itiraz sürecinde gecikme olduysa gecikme zammı da eklenebilir. Yargılama gideri ve harç masrafları da itiraz edene yüklenebilir. Bunlar genellikle 200-500 TL civarındadır.
Şikayet, Cumhuriyet Savcılığı’na, polis veya jandarma karakoluna yazılı dilekçe ile veya sözlü beyanla yapılabilir. E-Devlet üzerinden bazı suçlar için online şikayet de mümkündür. Şikayette; fail bilgisi (biliniyorsa), olay tarihi, yeri ve ne olduğu açıkça belirtilmelidir. Noter aracılığıyla da şikayet yapılabilir.
Şikayete Bağlı Suçlarda Uzlaşma
Şikayete bağlı suçların büyük çoğunluğu aynı zamanda uzlaşmaya tabi suçlardır. CMK 253. madde gereğince, soruşturma veya kovuşturma aşamasında taraflara uzlaşma teklif edilir. Uzlaşma sağlanırsa dava düşer.
Uzlaşmanın Avantajları: Fail ceza almaz, mağdur zararını tazmin eder, yargılama süreci kısalır, taraflar arasında barış sağlanır. Uzlaşma, özellikle hakaret, basit yaralama ve mala zarar verme gibi suçlarda sıklıkla uygulanır.
Şikayetten Vazgeçme ile Tazminat Hakkı
TCK 73/7. fıkraya göre; şikayetten vazgeçen kişi, vazgeçme sırasında “şahsi haklarından da vazgeçtiğini” açıkça belirtmişse, artık hukuk mahkemesinde tazminat davası açamaz. Bu nedenle şikayetten vazgeçerken dikkatli olunmalı, tazminat hakkının saklı tutulduğu belirtilmelidir.
Uyarı: “Şikayetimden vazgeçiyorum ve şahsi haklarımdan da vazgeçiyorum” şeklinde beyanda bulunursanız, faile karşı tazminat davası açamazsınız. Bu nedenle “Şikayetimden vazgeçiyorum ancak şahsi (tazminat) haklarımı saklı tutuyorum” ifadesini kullanmanız önerilir.
Şikayete Bağlı Suçlarda Profesyonel Hukuki Destek
Şikayete bağlı suçlarda mağdur veya şüpheli/sanık konumundaysanız, 6 aylık hak düşürücü süreyi kaçırmamak ve haklarınızı en iyi şekilde korumak için profesyonel hukuki destek almanız büyük önem taşır. Avukat İrem Bike Demirhan Hukuk Bürosu, ceza hukuku alanındaki deneyimi ile yanınızda.
Sonuç
TCK 73. madde, şikayete bağlı suçların temel düzenlemesini içerir ve mağdurun iradesini ön planda tutar. Bu suçlarda 6 aylık şikayet süresinin kaçırılmaması, şikayetten vazgeçme halinde tazminat hakkının saklı tutulması ve uzlaşma süreçlerinin doğru yönetilmesi hayati öneme sahiptir.
2024 yılında yapılan değişiklikle hakaret suçlarında şikayet süresine 2 yıllık azami sınır getirilmesi, sosyal medya üzerinden işlenen suçlarda süre hesaplamasını netleştirmiştir. Şikayete bağlı suçlarda hem mağdur hem de şüpheli/sanık açısından hukuki sürecin doğru yönetilmesi için mutlaka uzman bir ceza avukatından destek alınmalıdır.