Evlenmenin Hukuki Şartları 2026

Yürürlükteki hukukumuzda, evlilik kavramının tanımı yapılmamıştır. Öğretide hâkim olan görüşe göre, evlilik, “tam ve sürekli bir hayat ortaklığı meydana getirmek üzere ayrı cinsiyetteki iki kişinin hukuken makbul ve geçerli bir şekilde birleşmesi olup, sosyal, ahlâkî ve aynı zamanda hukukî bir kurumdur.”

Evlenme Nedir?

Evlenmenin Özellikleri Nelerdir? Evlenmenin Hukuki Şartları

Evlenmenin özellikleri, evliliğin hukuki niteliğini ve taraflar bakımından doğurduğu sonuçları ortaya koyan temel unsurlardır. Evlilik, tek eşlilik ilkesine dayanır ve ancak karşılıklı, özgür irade açıklamalarıyla kurulabilir. Resmî bir memur önünde yapılması zorunlu olan evlilik, kurulduğu andan itibaren eşler arasında kişisel ve mali hak ve yükümlülükler doğurur.

Evliliğin Bir Hayat Ortaklığı Olması

Bu “ortaklık” kavramını mutlak anlamda bir ortaklık olarak anlamamak gerekir. Nitekim günümüzde, eşlerden mutlak bir yaşama ortaklığı beklenememektedir. Evlilik, her ne kadar kadın ve erkeği birbirine bağlamaktaysa da bu bağ ile taraflar mutlak anlamda bir birlik içine girmezler. Taraflar, üçüncü şahıslarla şahsî ilişkiler kurabilirler ve eşlerden biri diğerinin bu ilişkileri kesmesini isteyemez. Eşler aralarındaki “sadakat borcunu” ihlal etmedikçe, bu ilişkileri diledikleri gibi şekillendirmede serbesttirler. Her eş, şahsiyetini serbestçe geliştirme hakkına sahiptir; malî durumunu dilediği şekilde düzenler.

Devamlı Bir Birlik Olması

Evlenmeyle meydana gelen birlik geçici bir beraberlik değildir. Evlilik birliği süreklidir. Evlilik birliği eşlerin arzularının yerine getirildiği sürece mevcut kalacak, bu arzular gerçekleşmediği takdirde, her an kolayca bozulabilecek bir ortaklık değildir. Boşanma sebeplerinin varlığı, evliliğin bu özelliğini değiştirmez. Evliliğin esas itibariyle eşlerin ölümüne kadar devam etmesi gerekir. Belli bir süre devam edecek evlilik akdi yapma hakkı kimseye verilmemiştir.

Monogam Olması

Aile Hukukumuzun benimsediği sistemin en önemli özelliklerinden biri, evlenmenin monogami esaslarına tâbi kılınmış olmasıdır. Gerek kadın gerek erkek birden fazla kişi ile aynı zamanda evli olamaz. Bu durum poligami (polygamie) denilen çok kadınla evlilikle, poliandri (polyandrie) denilen ve bir kadının aynı zamanda birden fazla erkekle evli olması esasının tam karşısında yer alır.

Hukuk Düzenince Tanınmış Bir Birlik Olması

Evlilik birliğinin varlığından bahsedilebilmesi için, bu birliğin hukuk düzenince tanınmış olması gerekir. Evlilik hukuk düzeninin tanıdığı, öngördüğü şartlar gerçekleştirilmişse vardır. Aksi halde sadece devamlı, monogam ve farklı iki cinsin bir arada yaşaması suretiyle, bir yaşama ortaklığı meydana getirilmiş olması halinde, ortada evlilik yoktur. Çünkü bu yaşam ortaklığında ‘hukukîlik’ unsuru yoktur.

Evlenmenin Hukuki Şartları Nelerdir?

Evlenmenin hukuki şartları, bir evliliğin Türk Medeni Kanunu’na uygun şekilde kurulabilmesi için yerine getirilmesi gereken zorunlu koşulları ifade eder. Bu şartlar; evlenecek kişilerin evlenme ehliyetine sahip olması, aralarında kanuni bir evlenme engelinin bulunmaması ve evliliğin yetkili makam önünde, usulüne uygun olarak gerçekleştirilmesini kapsar. Hukuki şartlara aykırı şekilde yapılan evlilikler geçersiz sayılabilir veya mahkeme kararıyla iptal edilebilir.

Ayırt Etme Gücü

Ayırt etme gücünün anlamı akla uygun biçimde davranma yeteneği; eski kanundaki ifadesi ile makul surette hareket etme iktidarıdır. Akla uygun biçimde davranma, bir yandan davranışının sebeplerini veya sonuçlarını doğru olarak kavramayı, diğer yandan böyle bir kavrayışa uygun davranmayı kapsar.

Evlenme Yaşı

Türk kanun koyucusu en düşük yaşı, yani evlenmenin taban yaşını saptamış, fakat en yüksek yaş sınırı koymamıştır. Öyleyse en düşük evlenme yaşına erişmiş olan bir kimse dilediği zaman evlenebilir. Diğer bir deyişle evlenecek olan bir kadının veya erkeğin on yedi yaşında olması ile seksen beş yaşında olması arasında evlenme ehliyetine sahip olma açısından hiçbir fark yoktur.

Olağan Evlenme Yaşı

İnsanlarda cinsî hayata katılma içgüdüsü genel rüşt yaşından önce gelişmektedir. Ahlâkî ve sosyal kaygılarla hareket eden kanun koyucular, bu içgüdüye bağlı fizyolojik ihtiyaçların evlilik içinde karşılanmasını sağlayan birtakım tedbirler alma gereğini duymuşlardır. Rüşt yaşının evlenme bakımından geriye alınması bu tedbirlerden biridir.

Olağanüstü Evlenme Yaşı

Olağanüstü bir durum ve pek önemli bir sebebin varlığı bazen henüz olağan evlenme yaşını doldurmamış olan kimselerin de evlenmelerini zorunlu hale getirebilir. Kanun koyucumuz bu ihtimali de göz önünde bulundurmuş ve böyle durumlarda evlenme yaşına erişmemiş olanlara hâkim kararıyla evlenebilme imkânı tanımıştır.

Kanuni Temsilcinin İzni

Kişinin tam evlenme ehliyetine sahip olabilmesi için yaş ya da kanunen rüştüne ulaşmış olmasıdır. Kişi herhangi bir sebeple velâyet ya da vesayet altındaysa, on yedi yaşını doldurduktan sonra da kanunî temsilcisinin rızası ile evlenebilir.

Evlenme Engelleri Nelerdir?

Evlenme engelleri, kanun koyucu tarafından evliliğin kurulmasını hukuken mümkün kılmayan hâller olarak düzenlenmiştir. Bu engeller arasında mevcut bir evliliğin bulunması, yakın hısımlık ilişkileri, akıl hastalığı ve bazı özel durumlar yer alır. Evlenme engellerinin varlığı hâlinde yapılan evlilikler geçersiz sayılabilir veya iptal edilebilir.

Kesin Evlenme Engelleri

Hısımlık

Hısımlık, insanları birbirine yaklaştıran ve bir kişinin belli bir kişi gurubu içinde belirli hale gelmesini sağlayan hukukî kurumların en önemlisidir. Kanun koyucu evlenme yasağını koyarken, yakın hısımlar arasındaki evliliklerden sağlıksız, özürlü, anormal çocuklar doğmasını engellemek ister. Öte yandan yakın hısımların evlenmesi, dolayısıyla cinsel yönden de birleşmeleri, ahlâkî ve dinî düşüncelere de aykırıdır.

Mevcut Evlilik

Bir kişi, aynı anda ancak bir tek kişi ile evli olabilir. Mevcut evlilik, ölüm, boşanma, iptal edilme gibi nedenlerle sona ermişse, bundan sonra tekrar evlenme imkânı vardır.

Akıl Hastalığı

TMK m. 133’te “akıl hastaları, evlenmelerinde tıbbî sakınca bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla anlaşılmadıkça evlenemezler” hükmünü içermektedir. Mevcut akıl hastalığının evlenme bağlamında herhangi bir sakınca doğurmayacağı resmî sağlık kurulu raporuyla belgelendiği takdirde, bu hastalığa yakalanmış olan bir kişinin evlenmesine engel olunamaz.

Kesin Olmayan Evlenme Engelleri

Bekleme Süresine Uymama (İddet Süresi)

TMK m. 132/I hükmüne göre, kocasının ölümü sebebiyle dul kalan veya boşanmış olan yahut evliliğinin iptaline hükmedilmiş bulunan bir kadın; ölümden veya boşanma ya da iptal hükmünün kesinleşmesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe tekrar evlenemez.

Bulaşıcı Hastalıklar

1930 tarih ve 1593 sayılı Umumî Hıfzıssıhha Kanunu, bulaşıcı bazı hastalıkları evlenme engeli saymıştır. Frengi, belsoğukluğu, yumuşak şankr ve cüzzam hastalığına müptela olanların, iyileştikleri ya da sirayet tehlikesinin geçtiği hekim raporu ile belgelenmediği sürece evlenemeyecekleri öngörülmektedir. Ancak, böyle bir hastalığın varlığına rağmen evlenilecek olursa, bu evlenme geçerlidir.

Evlenmenin Şekli Şartları

Evlenmenin Şekli Şartları

Evlenmenin şekli şartları, evliliğin hukuken geçerli sayılabilmesi için uyulması zorunlu olan usule ilişkin kuralları ifade eder. Buna göre evlilik, ancak yetkili evlendirme memuru önünde ve tarafların karşılıklı irade açıklamalarıyla yapılabilir. Resmî şekle uyulmaksızın gerçekleştirilen dini veya fiilî birliktelikler, evlilik olarak kabul edilmez ve hukuki sonuç doğurmaz.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararları

Sık Sorulan Sorular – Evlenmenin Hukuki Şartları

Evlenme nedir hukuk?

Hukuk açısından evlenme, iki kişinin kanunda öngörülen şartlara uyarak aile birliği kurmasını sağlayan resmi bir işlemdir. Bu işlem, yalnızca birlikte yaşama iradesi değil, aynı zamanda hak ve yükümlülük doğuran bir statü değişikliğidir. Evlenme ile eşler arasında sadakat, birlikte yaşama, dayanışma gibi yükümlülükler; mal rejimi, mirasçılık ve soybağı gibi alanlarda da sonuçlar ortaya çıkar.

Evlenmenin hükmü nedir?

Evlenmenin hükmü, evlilik akdinin kurulmasıyla birlikte eşler arasında doğan hukuki sonuçları ifade eder. Eşlerin birlikte yaşama, birbirine yardımcı olma ve aile birliğini sürdürme yükümlülüğü bu kapsamda değerlendirilir. Ayrıca evlilik; mal rejiminin başlaması, eşlerin birbirine karşı bazı haklar kazanması ve üçüncü kişilere karşı da statü etkisi yaratması gibi sonuçlar doğurur.

Evlenme hakkı nasıl bir haktır?

Evlenme hakkı, kişiye sıkı sıkıya bağlı temel haklar arasında yer alan ve kişinin aile kurma özgürlüğünü koruyan bir haktır. Bu hak, kanunun aradığı şartlar sağlandığında kullanılabilir; keyfi biçimde engellenemez ancak kamu düzeni ve kişilerin korunması için bazı sınırlamalar getirilebilir.

Evlenmenin hükümsüzlüğü nedir?

Evlenmenin hükümsüzlüğü, evliliğin kanunda öngörülen geçerlilik şartlarını taşımaması nedeniyle mahkeme kararıyla geçersiz sayılmasıdır. Hükümsüzlük halleri, evlilik birliğinin baştan itibaren veya karar tarihinden itibaren hangi sonuçları doğuracağına göre farklı değerlendirilir.

Evlenmenin maddi şartları nelerdir?

Evlenmenin maddi şartları; evlenecek kişilerin evlenme yaşına ulaşmış olması, ayırt etme gücüne sahip bulunması ve aralarında evlenme engeli bulunmamasıdır. Bu şartlar, evliliğin sağlıklı ve geçerli şekilde kurulabilmesi için aranır.

Evlenmenin şekli şartları nelerdir?

Evlenmenin şekli şartları, evlenmenin yetkili evlendirme memuru önünde ve kanunda belirtilen usule uygun olarak yapılmasını ifade eder. Resmi nikâh yapılmadan kurulan birliktelikler hukuken evlilik olarak kabul edilmez.

Evlenmeye engel durumlar nelerdir?

Evlenmeye engel durumlar, kanunda açıkça sayılan ve evliliğin kurulmasını yasaklayan hâllerdir. Yakın hısımlık, mevcut bir evliliğin devam ediyor olması ve sürekli ayırt etme gücünün bulunmaması bu engeller arasında yer alır.

Evlenmenin hükümsüzlüğü hangi hâllerde söz konusu olur?

Evlenmenin hükümsüzlüğü, evliliğin kanunda belirtilen geçerlilik şartlarını taşımaması hâlinde gündeme gelir. Mutlak ve nispi butlan hâlleri, hükümsüzlüğün türünü belirler. Mahkeme kararıyla tespit edilen hükümsüzlük, evliliğin hukuki sonuçlarını ortadan kaldırabilir.