Evlenme Ehliyeti ve Engelleri Nedir? Yaş, Şartlar ve Hukuki Sonuçları 2026
Evlenme Ehliyeti ve Engelleri Nedir?
Evlenme ehliyeti, Türk Medeni Kanunu’na göre bir kişinin evlenebilmesi için gerekli yasal niteliklere sahip olmasıdır. Evlenme ehliyeti için 18 yaşını doldurmuş olmak, ayırt etme gücüne sahip olmak ve kısıtlı olmamak gerekir. 17 yaşını dolduranlar veli izniyle, 16 yaşını dolduranlar ise hakim kararıyla (olağanüstü durum) evlenebilir.
Evlenme engelleri, bir kişinin evlenmesine yasal olarak izin verilmeyen durumları ifade eder. Kesin evlenme engelleri: hısımlık (akrabalık), kayın hısımlığı, evlat edinme ilişkisi, mevcut evlilik (bigami) ve akıl hastalığıdır. Kesin olmayan evlenme engelleri: kadın için boşanma sonrası 300 günlük bekleme süresi (iddet müddeti) ve bulaşıcı hastalıklardır. Kesin engele rağmen yapılan evlilik mutlak butlanla geçersizdir.
“Kaç yaşında evlenebilirim?”, “Kuzen ile evlenilebilir mi?”, “Boşandıktan hemen sonra evlenebilir miyim?” gibi sorular evlenme hukukunun en çok merak edilen konularıdır. Evlenme, Anayasa tarafından korunan temel bir hak olmakla birlikte belirli koşullara ve sınırlara tabidir. Bu rehber, evlenme ehliyetinin şartlarını, kesin ve kesin olmayan engelleri, hukuki sonuçlarını ve 2026 yılı güncel uygulamalarını bir avukatın kaleminden anlaşılır bir dilde ele almaktadır.
İçindekiler
Hukuki Bilgilendirme
Bu makale, 4721 sayılı TMK md. 124-133, 145-160; 5237 sayılı TCK md. 230 (birden çok evlilik); Yargıtay 2. HD güncel içtihatları esas alınarak hazırlanmıştır.
Evlenme Ehliyeti Nedir?
Evlenme Ehliyeti Nedir?
Evlenme ehliyeti, bir kişinin hukuken geçerli bir evlilik yapabilmesi için sahip olması gereken yasal niteliklerdir. TMK md. 124-128 kapsamında evlenme ehliyetinin üç temel şartı vardır: evlenme yaşına ulaşmış olmak, ayırt etme gücüne sahip olmak ve gerekli hallerde yasal temsilcinin iznini almak.
Evlenme Yaşı
| Yaş Durumu | Evlenme Koşulu | Yasal Dayanak |
|---|---|---|
| 18 yaş ve üzeri | Olağan evlenme yaşı: herhangi bir izin gerekmeden evlenebilir | TMK md. 124/1 |
| 17 yaşını doldurmuş | Yasal temsilcinin (veli/vasi) izniyle evlenebilir | TMK md. 126 |
| 16 yaşını doldurmuş | Olağanüstü durumlarda hakim kararıyla evlenebilir (olağanüstü evlenme yaşı) | TMK md. 124/2 |
| 16 yaş altı | Hiçbir koşulda evlenemez | TMK md. 124 |
Avukat Notu: 16 yaşında evlenme izni verilebilmesi için “olağanüstü durum” ve “pek önemli sebep” bulunması şarttır. Hakim bu kararı verirken olanak dahilinde anne ve babayı dinler. Uygulamada bu izin, gebelik gibi istisnai durumlarla sınırlı tutulmaktadır.
Ayırt Etme Gücü
Evlenebilmek için kişinin ayırt etme gücüne sahip olması gerekir (TMK md. 125). Ayırt etme gücü, kişinin fiillerinin sebep ve sonuçlarını anlayabilme ve bu doğrultuda irade beyanında bulunabilme yeteneğidir. Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk gibi nedenlerle ayırt etme gücünden yoksun olan kişiler evlenemez. Ayırt etme gücü olmayan kişinin yaptığı evlilik mutlak butlanla geçersizdir.
Yasal Temsilcinin İzni
| Durum | İzin Veren | İzin Verilmezse |
|---|---|---|
| 17 yaşını doldurmuş küçük | Ana ve baba (birlikte) | Hakim, küçüğün talebiyle izin verebilir |
| Kısıtlı (vesayet altındaki kişi) | Vasi + vesayet makamının (sulh mahkemesi) izni | İzin verilmezse hakim kararıyla mümkün |
| Ana-babadan biri ölmüşse | Sağ kalan ana veya baba | – |
| Ana-babadan biri velayet hakkını kaybetmişse | Velayet hakkına sahip olan | – |
Evlenme ehliyeti ve engelleri konusunda profesyonel hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
Sivas’ta aile hukuku alanında uzman avukat kadromuz yanınızda.
Kesin Evlenme Engelleri
| Engel | Açıklama | Yasal Dayanak | Yaptırım |
|---|---|---|---|
| Hısımlık (kan akrabalığı) | Üstsoy-altsoy (ebeveyn-çocuk), kardeşler (tam ve yarım), amca-dayı-hala-teyze ile yeğenler arası evlilik yasaktır | TMK md. 129/1 | Mutlak butlan |
| Kayın hısımlığı | Evlilik sona erse bile eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu (kayınvalide-damat, kayınpeder-gelin) evlenemez | TMK md. 129/2 | Mutlak butlan |
| Evlat edinme ilişkisi | Evlat edinen ile evlatlık arasında ve bunların belirli alt/üstsoyu arasında evlilik yasaktır | TMK md. 129/3 | Mutlak butlan |
| Mevcut evlilik (bigami) | Önceki evlilik sona ermeden (boşanma veya ölüm) ikinci evlilik yapılamaz | TMK md. 130 | Mutlak butlan + TCK 230 cezai yaptırım |
| Akıl hastalığı | Evlenmeye engel olduğu sağlık kurulu raporuyla belirlenen akıl hastalığı | TMK md. 133 | Mutlak butlan |
Avukat Notu: Kesin evlenme engeline rağmen yapılan evlilik mutlak butlanla geçersizdir. Mutlak butlan davası ilgili herkes (eşler, savcılık, ilgili üçüncü kişiler) tarafından süresiz olarak açılabilir. Ayrıca mevcut evlilik varken ikinci evlilik yapan kişi TCK md. 230 uyarınca 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
Kesin Olmayan Evlenme Engelleri
| Engel | Açıklama | Ne Zaman Kalkar? | Yasal Dayanak |
|---|---|---|---|
| Bekleme süresi (iddet müddeti) | Kadın, evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün (yaklaşık 10 ay) geçmedikçe yeniden evlenemez | 300 gün dolduğunda; gebe olmadığının belgelenmesiyle hakim kararıyla kısaltılabilir; boşanma kararından önce gebe kalınmışsa doğumla birlikte kalkar | TMK md. 132 |
| Bulaşıcı hastalıklar | Evlenmesine tıbben engel bir bulaşıcı hastalığı bulunan kişiler tedavi oluncaya kadar evlenemez | Hastalığın tedavi edilmesi veya bulaşıcılığının sona ermesi | Umumi Hıfzıssıhha Kanunu |
Kesin olmayan evlenme engellerine rağmen yapılan evlilik geçerlidir ancak evlenmeyi gerçekleştiren evlendirme memuru hakkında disiplin işlemi uygulanabilir.
Evlenme Engellerine Rağmen Yapılan Evliliğin Hukuki Sonuçları
| Engel Türü | Evliliğin Geçerliliği | Dava Türü | Kim Açabilir? | Süre |
|---|---|---|---|---|
| Kesin engel (hısımlık, bigami, akıl hastalığı) | Mutlak butlanla batıl (geçersiz) | Mutlak butlan davası (TMK 145) | Eşler, savcılık, ilgili herkes | Süresiz |
| Ayırt etme gücü yokluğu | Mutlak butlanla batıl | Mutlak butlan davası (TMK 145) | Eşler, savcılık, ilgili herkes | Süresiz |
| Yasal temsilci izni alınmaması | Nispi butlanla batıl | Nispi butlan davası (TMK 148-153) | İzni alınmayan yasal temsilci | Evliliğin öğrenilmesinden itibaren 6 ay; evlilikten itibaren 1 yıl |
| Kesin olmayan engel (iddet, bulaşıcı hastalık) | Geçerli | Butlan davası açılamaz | – | – |
Evlenme engeli veya butlan davası konusunda profesyonel desteğe mi ihtiyacınız var?
Pratik Örnekler
Örnek 1: 17 Yaşında Veli İzniyle Evlenme
Sivas’ta yaşayan 17 yaşındaki Ayşe, evlenmek istemiştir. Ana ve babası birlikte izin vererek nüfus müdürlüğüne başvurmuştur. Evlendirme memuru, veli iznini belgeleyerek evlenme işlemini gerçekleştirmiştir.
Örnek 2: Mevcut Evlilik Varken İkinci Evlilik (Bigami)
Ali Bey, ilk evliliği devam ederken farklı bir ilde ikinci evlilik yapmıştır. İlk eşi durumu öğrenince savcılığa şikayette bulunmuştur. Ali Bey hakkında TCK 230 kapsamında ceza davası açılmış ve ikinci evliliğin mutlak butlanla iptali sağlanmıştır.
Örnek 3: Bekleme Süresi (İddet Müddeti) Kaldırma
Boşanması kesinleşen Fatma Hanım, 300 günlük bekleme süresini beklemeden evlenmek istemiştir. Gebe olmadığını belgeleyen hastane raporuyla mahkemeye başvurmuş ve hakim, bekleme süresinin kaldırılmasına karar vermiştir.
Örnek 4: Akıl Hastalığı Nedeniyle Mutlak Butlan
Evlilik sırasında ehliyetsiz olan Mehmet Bey’in durumu sonradan tespit edilmiştir. Savcılık, evliliğin mutlak butlanla iptalini talep etmiştir. Mahkeme, Adli Tıp raporu ile Mehmet Bey’in evlilik tarihinde ayırt etme gücünden yoksun olduğunu tespit ederek evliliğin iptaline karar vermiştir.
Aile hukuku konusunda profesyonel desteğe mi ihtiyacınız var?
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Evlenme ehliyeti nedir?
Kişinin hukuken geçerli bir evlilik yapabilmesi için gerekli yasal niteliklere sahip olmasıdır. 18 yaş, ayırt etme gücü ve kısıtlı olmama temel şartlardır.
Kaç yaşında evlenilebilir?
18 yaşını dolduranlar izinsiz, 17 yaşını dolduranlar veli izniyle, 16 yaşını dolduranlar hakim kararıyla evlenebilir. 16 yaş altı hiçbir koşulda evlenemez.
Kuzen ile evlenilebilir mi?
Evet. TMK’da kuzenler arası evlilik engeli bulunmamaktadır. Hısımlık engeli üstsoy-altsoy, kardeşler ve amca-dayı-hala-teyze ile yeğenler arasında geçerlidir.
Kesin evlenme engelleri nelerdir?
Hısımlık (kan akrabalığı), kayın hısımlığı, evlat edinme ilişkisi, mevcut evlilik (bigami) ve akıl hastalığıdır. Bu engellere rağmen yapılan evlilik mutlak butlanla geçersizdir.
Boşandıktan hemen sonra evlenebilir miyim?
Erkek için süre sınırı yoktur. Kadın için 300 günlük bekleme süresi (iddet müddeti) vardır. Ancak gebe olmadığının belgelenmesiyle hakim kararıyla bu süre kaldırılabilir.
Kesin olmayan evlenme engeli nedir?
Kadın için bekleme süresi (300 gün) ve bulaşıcı hastalıklardır. Bu engellere rağmen yapılan evlilik geçerlidir, butlan davası açılamaz.
Mutlak butlan davası ne zaman açılabilir?
Süresiz olarak her zaman açılabilir. Eşler, savcılık ve ilgili herkes dava açabilir.
Nispi butlan ile mutlak butlan farkı nedir?
Mutlak butlan: kesin engellere rağmen yapılan evlilik; herkes açabilir, süresiz. Nispi butlan: yasal temsilci izni alınmamışsa; izni alınmayan kişi açabilir, süreli.
Mevcut evlilik varken evlenmek suç mu?
Evet. TCK md. 230 uyarınca 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası gerektirir. Ayrıca ikinci evlilik mutlak butlanla iptal edilir.
Akıl hastası evlenebilir mi?
Evlenmeye engel olduğu sağlık kurulu raporuyla belirlenmişse evlenemez. Evlenmişse mutlak butlanla iptal edilir.
Kayınvalide ile evlenilebilir mi?
Hayır. Kayın hısımlığı kesin evlenme engelidir. Evlilik sona erse bile kayınvalide-damat veya kayınpeder-gelin evlenemez.
Evlat edinilen ile evlenilebilir mi?
Hayır. Evlat edinen ile evlatlık arasında kesin evlenme engeli vardır.
Evlenme Ehliyeti ve Engelleri – Özet Tablosu (2026)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Yasal Dayanak | TMK md. 124-133, 145-160; TCK md. 230 |
| Olağan Evlenme Yaşı | 18 yaş (izin gerekmez) |
| Veli İzniyle | 17 yaşını doldurmuş (ana-baba izni) |
| Hakim Kararıyla | 16 yaşını doldurmuş (olağanüstü durum) |
| Ayırt Etme Gücü | Zorunlu; yokluğu mutlak butlan sebebi |
| Kesin Engeller | Hısımlık, kayın hısımlığı, evlat edinme, bigami, akıl hastalığı |
| Kesin Olmayan Engeller | Bekleme süresi (300 gün), bulaşıcı hastalık |
| Kesin Engel Yaptırımı | Mutlak butlan (süresiz, herkes açabilir) |
| Kesin Olmayan Engel Yaptırımı | Evlilik geçerli; butlan davası açılamaz |
| Bigami Cezası | TCK 230: 6 ay – 2 yıl hapis |
| İddet Müddeti | 300 gün; gebe olmadığı belgelenirse kaldırılabilir |
| Kuzenler Arası Evlilik | Engel değildir; serbesttir |
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Evlenme ehliyeti ve engelleri konusundaki somut durumunuz için Sivas’ta aile hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız tavsiye edilir.