Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanması: Mazeret, Hizmet Bölgeleri ve Haklar 2026
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Nedir?
Devlet memurlarının yer değiştirme suretiyle atanması, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu‘nun 72. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan Yönetmelik çerçevesinde yürütülen, memurların hizmet gereklilikleri veya mazeret halleri nedeniyle farklı illere atanması sürecidir. Türkiye ekonomik ve sosyal gelişmişlik düzeyine göre 6 hizmet bölgesine ayrılmış olup memurlar kariyerleri boyunca bu bölgelerdeki zorunlu çalışma sürelerini tamamlamakla yükümlüdür.
Memurlar; sağlık mazereti, eş durumu (aile birliği), can güvenliği ve engellilik gibi haklı nedenlerle zorunlu hizmet süresi dolmadan yer değişikliği talep edebilir. Yer değiştiren memurlara yol süresi hariç 15 gün mehil müddeti verilir. Atamalar genellikle her yılın Haziran-Eylül döneminde yapılır. Aynı kurumda aynı unvanlı memurlar becayiş (karşılıklı yer değiştirme) yapabilir.
“Eş durumundan tayin isteyebilir miyim?”, “Sağlık mazeretimle zorunlu hizmetten muaf olabilir miyim?”, “Becayiş nasıl yapılır?” gibi sorular devlet memurlarının en çok merak ettiği konulardır. Yer değiştirme suretiyle atanma, hem memurun hem de ailesinin hayatını doğrudan etkileyen kritik bir süreçtir. Bu rehber, 657 sayılı DMK md. 72 ve Yönetmelik kapsamında yer değiştirme sürecinin tüm detaylarını bir avukatın kaleminden anlaşılır bir dilde ele almaktadır.
İçindekiler
- Yasal Dayanak
- Temel İlkeler
- 6 Hizmet Bölgesi
- Hizmet Gereği Yer Değiştirme
- Mazerete Dayalı Yer Değiştirme
- Sağlık Mazereti
- Eş Durumu (Aile Birliği)
- Can Güvenliği
- Engellilik Durumu
- Becayiş (Karşılıklı Yer Değiştirme)
- Süreler ve Dönemler
- Yolluk ve Mehil Müddeti
- Atama Kararına İtiraz ve İptal Davası
- Sık Sorulan Sorular
- Özet Tablosu
Hukuki Bilgilendirme
Bu makale, 657 sayılı DMK md. 62, 72, 74; Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik (83/6525); Danıştay 2. ve 5. Daire güncel içtihatları esas alınarak hazırlanmıştır.
Yasal Dayanak
| Mevzuat | Düzenleme |
|---|---|
| 657 sayılı DMK md. 72 | Yer değiştirme suretiyle atanmanın esasları |
| 657 sayılı DMK md. 62 | Atamalarda göreve başlama süreleri (mehil müddeti) |
| 657 sayılı DMK md. 74 | Memurların bir kurumdan diğerine naklen atanması |
| Genel Yönetmelik (83/6525) | Hizmet bölgeleri, zorunlu çalışma süreleri, mazeret halleri |
| Kurum özel yönetmelikleri | Her kurumun kendi yer değiştirme yönetmeliği (MEB, Sağlık vb.) |
Temel İlkeler
| İlke | Açıklama |
|---|---|
| Kadro ihtiyacı | Atamalar, hizmet verilen bölgelerdeki kadro ihtiyacını karşılama amacı taşır |
| Adil ve dengeli dağılım | Tüm memurların bölgelere dengeli dağılımı esastır |
| Zorunlu çalışma süreleri | Her bölge için belirlenen zorunlu hizmet süreleri tamamlanmalıdır |
| Hizmet-mazeret dengesi | Hizmetin gereklilikleri ile memurun mazeretleri arasında denge gözetilir |
| Liyakat | Öğrenim, uzmanlık, iş tecrübesi ve mesleki bilgi dikkate alınır |
6 Hizmet Bölgesi
| Bölge | İller |
|---|---|
| 1. Bölge | Adana, Ankara, Bursa, Gaziantep, Mersin (İçel), İstanbul, İzmir, Kocaeli |
| 2. Bölge | Aydın, Balıkesir, Çanakkale, Denizli, Edirne, Kayseri, Tekirdağ, Konya, Manisa, Muğla, Sakarya, Antalya, Hatay, Zonguldak, Eskişehir, Yalova |
| 3. Bölge | Afyonkarahisar, Bilecik, Bolu, Burdur, Düzce, Giresun, Isparta, Kütahya, Ordu, Osmaniye, Rize, Samsun, Kırklareli, Trabzon, Uşak, Bartın, Karabük, Kırıkkale |
| 4. Bölge | Amasya, Çankırı, Çorum, Kastamonu, Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Sinop, Tokat, Yozgat, Aksaray, Karaman, Kilis |
| 5. Bölge | Artvin, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Kahramanmaraş, Malatya, Sivas, Şanlıurfa, Diyarbakır |
| 6. Bölge | Adıyaman, Ağrı, Bingöl, Bitlis, Hakkari, Kars, Mardin, Muş, Siirt, Tunceli, Ardahan, Iğdır, Batman, Şırnak, Gümüşhane, Bayburt, Van |
Yer değiştirme suretiyle atanma konusunda profesyonel hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
Sivas’ta idare hukuku alanında uzman avukat kadromuz yanınızda.
Hizmet Gereği Yer Değiştirme
Hizmet gereği yer değiştirme, memurun zorunlu hizmet süresi gözetilmeksizin idare tarafından gerçekleştirilen atamalardır. Memurun geçirdiği adli veya idari soruşturma sonucunda bulunduğu hizmet bölgesinde kalmasının sakıncalı görülmesi halinde veya hizmetin aksamaması amacıyla farklı bir bölgeye atanması yapılabilir.
Mazerete Dayalı Yer Değiştirme Hakları
| Mazeret Türü | Koşul | Belge |
|---|---|---|
| Sağlık mazereti | Memurun kendisi, eşi, çocuğu veya bakmakla yükümlü olduğu kişinin hastalığının mevcut görev yerinde tedavi edilememesi | Tam teşekküllü devlet hastanesi raporu |
| Eş durumu (aile birliği) | Eşlerin her ikisinin de memur olması veya eşin özel sektörde zorunlu çalışması | Eşin çalıştığı kurumdan belge, SGK kaydı |
| Can güvenliği | Memurun görev yerinde kalmasının kendisi veya ailesi için hayati tehlike arz etmesi | Mülki amir raporu, güvenlik değerlendirmesi |
| Engellilik durumu | Kendisi veya bakmakla yükümlü olduğu yakının engelli olması | Engelli sağlık kurulu raporu (%40 ve üzeri) |
Sağlık Mazereti ile Yer Değiştirme
Memurun kendisinin, eşinin, çocuklarının veya bakmakla yükümlü olduğu anne, baba ve kardeşinin hastalığının mevcut görev yerinde tedavi edilemeyeceğinin tam teşekküllü devlet hastanesi sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi halinde, zorunlu hizmet süresi tamamlanmadan sağlık mazeretine dayalı yer değişikliği talep edilebilir. Tedavinin yapılabileceği en yakın il esas alınarak atama gerçekleştirilir.
Eş Durumu (Aile Birliği) ile Yer Değiştirme
Anayasa md. 41 ve 657 sayılı DMK md. 72 uyarınca aile birliğinin korunması esastır. Her iki eşin de memur olması halinde kurumlar arası koordinasyonla aile birliğinin sağlanması amaçlanır. Eşin özel sektörde çalışması halinde ise eşin en az son 2 yıldır aynı yerde SGK’lı çalıştığının belgelenmesi gerekir. Eş durumu tayin taleplerinde alt bölgeye gidecek memura öncelik tanınır.
Can Güvenliği Nedeniyle Yer Değiştirme
Memurun görev yaptığı yerde kalmasının kendisi veya ailesi için hayati tehlike arz ettiğinin mülki amir raporu ve güvenlik değerlendirmesiyle tespit edilmesi halinde, zorunlu hizmet süresi gözetilmeksizin ivedi yer değişikliği yapılır. Can güvenliği mazereti, atama dönemleriyle sınırlı olmaksızın her zaman başvurulabilir.
Engellilik Durumu ile Yer Değiştirme
Kendisi veya bakmakla yükümlü olduğu eş, çocuk, anne veya babası engelli olan memurlar (%40 ve üzeri engel oranı), engellilik durumuna uygun yerlere atanma konusunda öncelik hakkına sahiptir. Engelli memurun veya engelli yakınının tedavi, eğitim ve bakım ihtiyaçlarının karşılanabileceği iller tercih edilir.
Mazeret tayini veya atama iptali konusunda profesyonel desteğe mi ihtiyacınız var?
Becayiş (Karşılıklı Yer Değiştirme)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Tanım | Aynı kurumda, aynı unvanlı iki memurun karşılıklı anlaşarak yer değiştirmesi |
| Koşul | Aynı kurum, aynı unvan, karşılıklı rıza |
| Aday memurlar | Kural olarak becayiş yapamaz |
| Onay | Kurumun onayı gerekir |
Süreler ve Dönemler
| Konu | Süre/Dönem |
|---|---|
| Genel atama dönemi | Her yılın Haziran – Eylül dönemi |
| İş mevsimi farklı hizmetler | Mart – Ekim ayları |
| Sağlık personeli | Ocak ayı ile Haziran – Eylül dönemi |
| Sözleşmeli personel tayin şartı | 3+1 yıl çalışma süresinin tamamlanması |
| Mehil müddeti | 15 gün (yol süresi hariç) |
Yolluk ve Mehil Müddeti
Başka bir yerdeki göreve atanan memurlara yol süresi hariç 15 gün mehil müddeti (göreve başlama süresi) verilir (DMK md. 62). Memur, yeni görev yerinde başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren maaşını yeni yerinden alır. Yer değiştiren memurlara yolluk (harcırah) ödenir.
Atama Kararına İtiraz ve İptal Davası
Atama Kararına İtiraz ve İptal Davası
| Hukuki Yol | Süre | Merci |
|---|---|---|
| İdari itiraz | Atama kararının tebliğinden itibaren 60 gün | Atamayı yapan kuruma |
| İptal davası | Tebliğden itibaren 60 gün (itiraz halinde cevaptan itibaren 60 gün) | İdare Mahkemesi |
| Yürütmenin durdurulması | Dava ile birlikte talep edilir | İdare Mahkemesi |
Avukat Notu: Hukuka aykırı olduğunu düşündüğünüz bir atama kararına karşı 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz. Dava açarken mutlaka yürütmenin durdurulması talebinde bulunun; aksi halde dava sonuçlanana kadar atama kararı uygulanmaya devam eder. Özellikle eş durumu ve sağlık mazeretiyle yapılan başvuruların reddi halinde Danıştay lehte kararlar vermektedir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Yer değiştirme suretiyle atanma nedir?
657 sayılı DMK md. 72 kapsamında memurların hizmet gereklilikleri veya mazeret halleri nedeniyle farklı illere atanmasıdır. 6 hizmet bölgesi arasında dengeli dağılım esastır.
Kaç hizmet bölgesi vardır?
Türkiye 6 hizmet bölgesine ayrılmıştır. Sivas 5. bölgede yer almaktadır. Memurlar bu bölgelerdeki zorunlu çalışma sürelerini tamamlamakla yükümlüdür.
Eş durumundan tayin isteyebilir miyim?
Evet. Her iki eş de memursa kurumlar arası koordinasyonla aile birliği sağlanır. Eşin özel sektörde çalışması halinde en az 2 yıl aynı yerde SGK’lı çalışması belgelenmelidir.
Sağlık mazeretimle zorunlu hizmetten muaf olabilir miyim?
Evet. Tam teşekküllü devlet hastanesi sağlık kurulu raporuyla tedavinin mevcut görev yerinde yapılamayacağının belgelenmesi halinde zorunlu hizmet süresi tamamlanmadan atama yapılabilir.
Can güvenliği nedeniyle tayin talep edebilir miyim?
Evet. Hayati tehlike mülki amir raporu ve güvenlik değerlendirmesiyle tespit edilirse zorunlu hizmet süresi gözetilmeksizin ivedi atama yapılır.
Becayiş nedir?
Aynı kurumda, aynı unvanlı iki memurun karşılıklı anlaşarak yer değiştirmesidir. Kurum onayı gerekir; aday memurlar becayiş yapamaz.
Atamalar hangi dönemde yapılır?
Genellikle Haziran-Eylül döneminde. İş mevsimi farklı hizmetlerde Mart-Ekim; sağlık personelinde Ocak ve Haziran-Eylül.
Mehil müddeti nedir?
Başka yerdeki göreve atanan memurlara yol süresi hariç verilen 15 günlük göreve başlama süresidir.
Atama kararına itiraz edebilir miyim?
Evet. 60 gün içinde atamayı yapan kuruma idari itiraz veya idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz. Yürütmenin durdurulması da talep edilebilir.
Engelli memur tayin önceliği var mı?
Evet. %40 ve üzeri engel oranına sahip memurlar veya engelli yakını bulunan memurlar, engellilik durumuna uygun yerlere atanma konusunda öncelik hakkına sahiptir.
Sözleşmeli personel tayin isteyebilir mi?
Yeni kadroya geçen sözleşmeli personelin genellikle 3+1 yıl çalışma şartını tamamlaması beklenir. Eş durumu ve sağlık mazereti istisnaları mevcuttur.
Aday memur tayin talep edebilir mi?
Kural olarak aday memurlar yer değişikliği talep edemez ve becayiş yapamaz. Ancak sağlık ve can güvenliği gibi istisnai hallerde mümkün olabilir.
Devlet Memuru Yer Değiştirme – Özet Tablosu (2026)
| Konu | Detay |
|---|---|
| Yasal Dayanak | 657 sayılı DMK md. 62, 72, 74; Genel Yönetmelik (83/6525) |
| Hizmet Bölgeleri | 6 bölge (Sivas: 5. bölge) |
| Atama Dönemi | Haziran – Eylül (genel); Mart – Ekim (mevsimsel); Ocak + Haziran-Eylül (sağlık) |
| Mazeret Türleri | Sağlık, eş durumu (aile birliği), can güvenliği, engellilik |
| Sağlık Mazereti | Tam teşekküllü hastane raporu gerekir; zorunlu hizmet muafiyeti |
| Eş Durumu | Her iki eş memursa koordinasyon; özel sektörde en az 2 yıl SGK |
| Can Güvenliği | Mülki amir raporu; ivedi atama; dönem sınırı yok |
| Engellilik | %40+ engel oranı; öncelik hakkı |
| Becayiş | Aynı kurum, aynı unvan, karşılıklı rıza; aday memur yapamaz |
| Mehil Müddeti | 15 gün (yol süresi hariç) |
| Sözleşmeli Personel | 3+1 yıl çalışma şartı (istisnalar mevcut) |
| İtiraz/İptal Davası | 60 gün içinde idare mahkemesine; yürütmenin durdurulması talep edilebilir |
| Yolluk | Yer değiştiren memura harcırah ödenir |
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya ilişkin somut durumunuz için Sivas’ta idare hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız tavsiye edilir.
Tayin, atama iptali veya idari dava konusunda profesyonel desteğe mi ihtiyacınız var?